શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

પુરંજના પોતાના ગર્વ સાથે પશ્ચિમ તરફના આસુરી નામના દ્વારથી ગ્રામક પ્રદેશમાં પ્રવેશ કરે છે. ત્યારબાદ, લોભના સંગાથમાં, પશ્ચિમના નિૃતિ નામના દ્વારથી વૈશસ પ્રદેશમાં જાય છે. શહેરના અંદા અને અવમીષા નામના બે દ્વારો મૌન અને નિપુણ છે; તેમ છતાં, જે દ્રષ્ટિવાન છે, એ તેમમાંથી પસાર થાય છે અને કર્મ કરે છે. પછી, જ્યારે પુરંજના વિષૂચી સાથે આંતરિક કક્ષમાં પ્રવેશ કરે છે, ત્યારે પત્ની અને સંતાનોમાંથી ઊપજતા મોહ, આનંદ કે સુખનો અનુભવ કરે છે. એ રીતે, કામના વડે પ્રેરિત, મોહમાં પડીને, અજ્ઞાનવશ, પોતાનાં રાણી જે ઈચ્છે તે અનુસરે છે. ક્યારેક, જ્યારે રાણી દારૂ પીવે છે, ત્યારે એ પણ પીવે છે; જ્યારે એ ખાય છે, ત્યારે એ પણ ખાય છે; જ્યારે એ આનંદ માણે છે, ત્યારે એ પણ એની સાથે આનંદ કરે છે. ક્યારેક, જ્યારે રાણી ગાય છે, ત્યારે એ પણ ગાય છે; જ્યારે એ રડે છે, ત્યારે એ પણ રડે છે; જ્યારે એ હસે છે, ત્યારે એ પણ હસે છે; જ્યારે એ બોલે છે, ત્યારે એ પણ જવાબ આપે છે. ક્યારેક, જ્યારે એ દોડે છે, ત્યારે એ પણ દોડે છે; જ્યારે એ ઊભી રહે છે, ત્યારે એ ઊભો રહે છે; જ્યારે એ સુઈ જાય છે, ત્યારે એ પણ એની બાજુમાં સુઈ જાય છે; અને ક્યારેક એ સાથે બેઠો રહે છે. ક્યારેક, જ્યારે એ સાંભળે છે, ત્યારે એ પણ સાંભળે છે; જ્યારે એ જુએ છે, ત્યારે એ પણ જુએ છે; જ્યારે એ સુગંધ લે છે, ત્યારે એ પણ સુગંધ લે છે; અને જ્યારે એ સ્પર્શ કરે છે, ત્યારે એ પણ સ્પર્શ કરે છે. ક્યારેક, પત્ની દુઃખી થાય ત્યારે એ પણ દુઃખી થાય છે; જ્યારે એ આનંદિત થાય છે ત્યારે એ પણ આનંદ અનુભવે છે. એ રીતે, પત્ની અને તેની તમામ ગુણોથી મોહિત થઈને—even ઈચ્છા ન હોવા છતાં—અજ્ઞાની પુરુષ, પોતાની શક્તિ ગુમાવી, રમકડાંની જેમ પત્નીની નકલ કરે છે. આમ, પુરંજના અને તેની મોહમાયામાં ફસાયેલ જીવનની વાત પછી, હવે કૃષ્ણના અદ્ભુત કાર્યો વિશે વાત આવે છે. શુકદેવજી કહે છે કે, ગોકુળના ગોપો કૃષ્ણના વિસ્મયજનક કાર્યો જોઈને, અને તેના સાચા સ્વરૂપથી અજાણ રહી, નંદજી પાસે આવ્યા અને ગર્ગમુનિના શબ્દો યાદ કરતા કહેવા લાગ્યા: “આ બાળકના કાર્યો ખરેખર અદ્ભુત છે! એવા ગામડાંમાં, જ્યાં સામાન્ય રીતે બાળકોની અવગણના થાય છે, ત્યાં એ કેમ જન્મ્યો હશે?” “આ બાળક માત્ર સાત દિવસનો હતો, પણ એક હાથથી ગિરિગોવર્ધન પર્વતને એવા સહજપણે ઉંચે ઉઠાવ્યો, જેમ હાથી કમળ ઉઠાવે! બાળકની આંખો અડધા ખુલેલી હતી, છતાં એણે પુતનાના દુધ સાથે એની પ્રાણશક્તિ પણ પી લીધી, જેમ સમય બધાના પ્રાણ લઈ જાય છે. જ્યારે એ રડી રહ્યો હતો, ત્યારે એની લાતથી રથનું ચક્ર પડી ગયું. એક વર્ષનો હતો ત્યારે તૃણાવર્ત નામના રાક્ષસે એને ગળામાં પકડીને આકાશમાં લઈ જવાનો પ્રયત્ન કર્યો, પણ એ બાળક એ દુઃખ પર વિજય પામ્યો.” “એક વખત, માતાએ મકખણ ચોરી બદલ એને ઓખળે બાંધી દીધો હતો, ત્યારે એ બે અર્જુન વૃક્ષો વચ્ચે પસાર થયો અને પોતાની બાહુબળથી એ વૃક્ષોને પાડી દીધાં. એક દિવસ, વાછરડાં ચરાવતા, ગોપમિત્રો સાથે વનમાં, એણે બકાસુર નામના રાક્ષસના મોઢા ફાડી નાખ્યા. જ્યારે એક રાક્ષસ વાછરડાનું રૂપ લઈને, વાછરડાંમાં ઘૂસી ગયો, ત્યારે એણે એને પણ મારી નાખ્યો અને રમતાં રમતાં કપિથ ફળ પાડી દીધાં.” “એણે ગધા જેવા રાક્ષસ અને તેના શક્તિશાળી સાથીઓને પણ મારી નાખ્યા અને તાળવનને સલામત અને ફળોથી ભરપૂર બનાવી દીધું. પોતાની તાકાતથી એણે પ્રલંબાસુર જેવા ભયાનક રાક્ષસને પણ મારો અને ગાયોને તથા ગોપોને જંગલની આગમાંથી બચાવ્યા.