શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

પૂરંજના નામના રાજાએ પોતાની નગરમાં વિવિધ દ્વાર બનાવ્યા હતા. પૂર્વ તરફ નલિની અને નાલિની નામના બે દ્વાર એકસાથે બનાવ્યા, જેમાંથી અવધૂતસખ સુગંધિત પ્રદેશમાં પ્રવેશ કરે છે. આગળના ભાગમાં મુખ્યા નામનું દ્વાર છે, જ્યાં અનેક દુકાનો અને ખાદ્ય-નાવો છે; એ દ્વારથી નગરનો રાજા, સ્વાદ જાણનારા વેપારીઓ સાથે, રાજ્યમાં પ્રવેશ કરે છે. દક્ષિણ તરફ પિતૃહૂ નામના દ્વારથી, પૂરંજના દક્ષિણ પંચાલ પ્રદેશમાં જ્ઞાન વહન કરનારાઓ સાથે પ્રવેશ કરે છે. ઉત્તર તરફ દેવહૂ નામના દ્વારથી, તે ઉત્તર પંચાલ પ્રદેશમાં જ્ઞાન વહન કરનારાઓ સાથે જાય છે. પશ્ચિમમાં આસુરી નામના દ્વારથી, તે ગ્રામક પ્રદેશમાં અભિમાન સાથે પ્રવેશ કરે છે; અને નિૃતિ નામના પશ્ચિમ દ્વારથી, વૈશસ પ્રદેશમાં લોભ સાથે પ્રવેશ કરે છે. અંધ અને અવમીષા નામના બે નગર દ્વારો શાંત અને કુશળ છે; તેમનો સ્વામી, જે દ્રષ્ટિ ધરાવે છે, એ દ્વારોમાંથી પસાર થાય છે અને કાર્ય કરે છે. જ્યારે રાજા વિશૂચી સાથે આંતરિક કક્ષામાં પ્રવેશ કરે છે, ત્યારે પત્ની અને સંતાનથી ઉદભવતા મોહ, આનંદ અને સુખ અનુભવે છે. આ રીતે, કામમાં મગ્ન, કામના દ્વારા ચલિત, મોહિત અને અજ્ઞાન, રાજા પોતાની રાણી જે ઈચ્છે એ અનુસરે છે. ક્યારેક, જ્યારે રાણી પીવે છે, રાજા પણ પાન કરે છે; જ્યારે તે ખાય છે, રાજા પણ ખાય છે; અને જ્યારે તે આનંદ માણે છે, રાજા પણ તેની સાથે આનંદ કરે છે. ક્યારેક, જ્યારે રાણી ગાય છે, રાજા પણ ગાય છે; જ્યારે તે રડે, રાજા પણ રડે; જ્યારે તે હસે છે, રાજા પણ હસે છે; અને જ્યારે તે બોલે છે, રાજા પણ બોલે છે. ક્યારેક, જ્યારે રાણી દોડે છે, રાજા પણ દોડે છે; જ્યારે તે ઊભી રહે છે, રાજા પણ ઊભો રહે છે; જ્યારે તે સૂવે છે, રાજા પણ તેની બાજુમાં સૂવે છે; અને ક્યારેક, જ્યારે તે બેસે છે, રાજા પણ તેની સાથે બેસે છે. જ્યારે રાણી સાંભળે છે, રાજા પણ સાંભળે છે; જ્યારે તે જુએ છે, રાજા પણ જુએ છે; જ્યારે તે સુગંધ લે છે, રાજા પણ લે છે; અને જ્યારે તે સ્પર્શ કરે છે, રાજા પણ કરે છે. ક્યારેક, જ્યારે રાણી દુઃખી થાય છે, રાજા પણ દુઃખ અનુભવે છે; અને જ્યારે તે આનંદિત થાય છે, રાજા પણ આનંદ અનુભવે છે. એ રીતે, પોતાની પત્ની અને તેના ગુણોથી મોહિત, રાજા—even ઇચ્છા ન હોવા છતાં—અજ્ઞાનવશ, કમજોરીથી, રાણીની નકલ કરે છે, જેમ કે રમકડું. એ પછી, શુકદેવજી કહે છે: ભગવાન કૃષ્ણના અદભૂત કાર્યો જોઈને, ગોપો આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા અને તેમની શક્તિથી અજાણ, નંદબાબાને મળ્યા અને ગર્ગમુનિના શબ્દો યાદ કરીને વાત કરતા. ગોપો કહે છે: આ બાલકના કાર્ય ખરેખર અદભૂત છે; કેવી રીતે એ ગામમાં જન્મી શકે, જ્યાં બાળકો સામાન્ય રીતે અવગણવામાં આવે છે? માત્ર સાત દિવસના બાળકે એક હાથથી મહા પર્વતને કેવી રીતે ઊંચું કરી લીધું—જેમ હાથી રાજ કમળ ઉંચું કરે છે? માત્ર અડધા ખુલેલા આંખોથી, બાળક એ શક્તિશાળી પૂતનાનું સ્તનપાન કર્યું અને સાથે જ તેની પ્રાણ પણ લીધા—જેમ સમય સર્વના પ્રાણ લે છે. જ્યારે એ બાળક રડતો અને લાત મારતો, તેની પગથી રથની ચકડી પડી ગઈ અને રથ પલટી ગયો. એક વર્ષનો બાળક હતો ત્યારે, તૃણાવર્ત નામના દાનવે તેને ગળે પકડીને આકાશમાં લઈ ગયો, પણ એ બાળકે એ મહા પીડાને જીતી લીધી. જ્યારે માતાએ તેને મકખણ ચોરીના કારણે ઓખળ સાથે બાંધ્યો હતો, ત્યારે એ બે અર્જુન વૃક્ષો વચ્ચે ચાલ્યો અને પોતાના હાથથી એ વૃક્ષો પાડી દીધા. વનમાં, ગાય-વાછરાઓની સાથે, એ બાળકે બકાસુર દાનવના મુખને પોતાના હાથથી ફાડી નાખ્યું, જ્યારે બકાસુર તેને મારવા આવ્યો હતો. એક વખત, દાનવ વાછરા રૂપે વાછરાઓમાં ઘૂસી ગયો અને તેને માર્યો, અને રમતાં રમતાં કપિત્થ ફળો પાડી દીધા. એણે ગધા દાનવ અને તેના શક્તિશાળી સાથીઓને મારી, તાળ વનને સુરક્ષિત બનાવ્યું અને રિપે ફળોથી ભર્યું. પોતાની શક્તિથી, એણે ભયંકર પ્રલંબ દાનવને મારી નાખ્યો અને ગાય તથા ગોપોને જંગલના અગ્નિમાંથી મુક્ત કર્યા. એણે મહા સર્પ રાજને, જે અભિમાનથી ભરેલો હતો, subdued કર્યો અને તેને તળાવમાંથી દૂર કર્યો; આમ યમુના જળને ઝેરથી મુક્ત કર્યું. વ્રજના બધા નિવાસીઓમાં એ બાળક માટે એવો પ્રેમ છે, જે છોડી શકાતો નથી; નંદબાબા, તમારી પુત્ર માટે એવો સહજ પ્રેમ અમારે કેમ ઉદભવ્યો? સાત દિવસના બાળક પર્વત ઉંચો કરી શકે—એવું કેવી રીતે? તેથી, વ્રજના મુખ્ય, અમને તમારા પુત્ર વિશે શંકા છે. નંદબાબા કહે છે: ગોપો, મારા શબ્દો સાંભળો અને તમારી શંકા દૂર કરો. આ બાળક વિશે ગર્ગમુનિ—યાદુ વંશના ઋષિ—મને કહ્યું હતું. એણે પછળના યુગોમાં ત્રણ રંગ ધારણ કર્યા: સફેદ, લાલ અને પીળો; હવે એ કાળ રંગ ધારણ કર્યો છે. અગાઉ, એ મહાન પુત્ર વસુદેવના પુત્ર તરીકે જન્મ્યો હતો; હવે, એ તમારો પુત્ર છે. વિદ્વાન એને વાસુદેવ કહે છે. તમારો પુત્ર અનેક નામો અને રૂપો ધરાવે છે, તેના ગુણ અને કાર્યો અનુસાર; હું જાણું છું, પણ લોકો જાણતા નથી. એ ગોપો અને ગોકુલનો આનંદ છે, અને એ તમને સૌને સુખ-સમૃદ્ધિ લાવશે; એના દ્વારા તમે સહજ રીતે તમામ સંકટોને પાર કરી શકો છો. પહેલાં, વ્રજના મુખ્ય, એક રાજા ન હોવા છતાં, ધર્મનિષ્ઠ લોકો લૂંટારાઓથી પીડાતા હતા, ત્યારે એ બાળકે તેમને રક્ષ્યા અને લૂંટારાઓને હરાવ્યા, સૌને એકસાથે જોડીને. જે સદ્ભાગ્યશાળી લોકો એ બાળક માટે પ્રેમ પેદા કરે છે, તેમને દુઃખ પરાજિત કરી શકતું નથી; જેમ દાનવો, વિષ્ણુ દ્વારા રક્ષિત લોકોને પરાજિત કરી શકતા નથી. તેથી, નંદના પુત્ર ગુણ, ભાગ્ય, પ્રસિદ્ધિ અને પ્રભાવમાં નારાયણ સમાન છે; તેથી, એના કાર્યોમાં કોઈ આશ્ચર્ય નથી. ગર્ગમુનિએ મને આ રીતે સ્પષ્ટ રીતે કહ્યું, અને પોતે પોતાના ઘર ગયા; મેં કૃષ્ણને effortless deeds કરનાર, નારાયણનો અંશ માન્યો છે. નંદબાબાના શબ્દો અને ગર્ગમુનિની વાત સાંભળીને, વ્રજના લોકો, કૃષ્ણની અદમ્ય તેજસ્વિતા જોઈ અને સાંભળી, આનંદપૂર્વક નંદ અને કૃષ્ણની પૂજા કરી, અને આશ્ચર્યથી મુક્ત થઈ ગયા. જ્યારે ઇન્દ્ર દેવ, યજ્ઞમાં વિઘ્ન આવતા, ક્રોધિત થઈ, વરસાદ, ઓલા અને પવનથી ગોપો અને ગાયોને પીડિત કર્યા, ત્યારે સૌ કૃષ્ણને એકમાત્ર આશ્રય માનતા, એણે હસતાં હસતાં, એક હાથથી પર્વત ઉખાડી, બાળક રમકડું ઉઠાવે તેમ, પર્વતને ઊંચું રાખ્યું અને ગોપ સમુદાયની રક્ષા કરી; આમ, ઇન્દ્ર, પોતાના શક્તિથી અભિમાનિત, ગાયોથી ખુશ ન થયો.