શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

કૃષ્ણના અદભૂત યોગબળને સાંભળીને ઇન્દ્ર આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયો; તે અટક્યો, તેની દૃઢતા તૂટી ગઈ અને તેણે પોતાના મેઘોને પાછા ખેંચી લીધા. આ રીતે, જ્યારે આકાશ સ્વચ્છ થયું, સુર્ય પ્રકાશિત થયો અને ભયાનક પવન તથા વરસાદ બંધ થઈ ગયા, ત્યારે ગોવર્ધનના ઉદ્ધારક શ્રીકૃષ્ણે ગોપો સાથે કહ્યું: “હવે બહાર આવો, ડર છોડો, ગોપો! તમારી પત્નીઓ, સંપત્તિ અને બાળકો સાથે; પવન અને વરસાદ હવે બંધ થઈ ગયા છે, નદીઓ પણ શાંત થઈ ગઈ છે.” પછી ગોપો પોતપોતાના ગાય, ગાડા અને સામાન, સ્ત્રીઓ, બાળકો અને વૃદ્ધો સાથે ધીમે ધીમે બહાર નીકળ્યા. ભગવાન કૃષ્ણે પણ, સર્વ જીવોની નજર સામે, ગોવર્ધન પર્વતને ફરીથી તેના મૂળ સ્થાન પર રમતમાં મૂક્યો. વ્રજવાસીઓ તેમના પ્રેમના બળથી શાંત રીતે કૃષ્ણ પાસે આવ્યા, તેને ગળે મળ્યા, પ્રેમથી પૂજ્યા, આનંદથી દહીં અને અખૂટ ચોખા અર્પણ કર્યા અને સતત આશીર્વાદ આપ્યા. યશોદા, રોહિણી, નંદ અને બલરામ—બલવાનોમાં શ્રેષ્ઠ—કૃષ્ણને પ્રેમથી ગળે મળ્યા અને હૃદયપૂર્વક આશીર્વાદ આપ્યા. આ સમયે, સ્વર્ગમાં દેવ, સિદ્ધ, સાધ્ય, ગંધર્વ અને ચારણો પ્રસન્ન થઈ કૃષ્ણની સ્તુતિ કરી અને આનંદથી પૃથ્વી પર ફૂલોની વર્ષા કરી. આકાશમાં શંખ અને ઢોલ વાગ્યા, દેવો દ્વારા પ્રેરિત; ગંધર્વોમાં શ્રી તુંબુરુના નેતૃત્વમાં સૌ સંગીત ગાયન કરવા લાગ્યા. પછી, ગોપોની પ્રેમથી ઘેરાયેલા, હરી બલરામ સાથે પોતાના ગોપગામ પર પાછા ફર્યા; ગોપીઓ આનંદથી કૃષ્ણના અદભૂત કૃત્યો ગાતી, હૃદયમાં ભાવથી, પાછળ ચાલી. આ રીતે, શ્રીમદ્ ભાગવત મહાપુરાણના દશમ સ્કંધના પ્રથમ અર્ધના પચીસમા અધ્યાયનો અંત આવ્યો. પછી ભગવાન કહે છે: “જેઓ જ્ઞાન અને વૈરાગ્યથી ગુણોના બંધનમાંથી મુક્ત થઈ, આત્મનિષ્ઠ, એકાગ્ર અને સાવચેત છે, તેઓ મને પૂજવે. એક સાધુ સત્વગુણથી રજ અને તમને જીતે છે, અને સ્થિર રહી, વૈરાગ્યથી સત્વને પણ જીતે છે; એ રીતે ગુણોથી મુક્ત થઈ આત્મા મને પામે છે, વ્યક્તિગત અસ્તિત્વ છોડીને. અન્ય આત્માઓ અને ગુણોથી જન્મેલા ઇચ્છાઓથી મુક્ત થઈ, આત્મા સંપૂર્ણ રૂપે મારા સ્વરૂપમાં સ્થિર થઈ જાય છે; એ પછી બહાર કે અંદર ક્યાંય જતો નથી. તેથી, જે મારા માયાના સ્વામી તરીકેની શક્તિ જાણે છે, જે અષ્ટસિદ્ધિથી યુક્ત છે, તેઓ લક્ષ્મીની પણ ઈચ્છા નથી રાખતા; એ લોકો મારા પરમ પદને પામે છે. મારા ભક્ત, શાંત સ્વભાવવાળા, ક્યારેય નાશ પામતા નથી; કાળનું શસ્ત્ર તેમને સ્પર્શતું નથી. જેમને હું આત્મા, પુત્ર, મિત્ર, ગુરુ, શુભેચ્છક અને પૂજ્ય દેવ તરીકે પ્રિય છું. આ જગત, પરલોક, આત્મા જે બંને વચ્ચે ફરતો છે, અને જે અહીં પોતાનું માનવામાં આવે છે—સંપત્તિ, ગાય, ઘર—આ બધું છોડીને, મને એકમાત્ર સર્વવ્યાપી તરીકે, અનન્ય ભક્તિથી પૂજનારને હું મૃત્યુની પાર લઈ જાઉં છું. મારા સિવાય, સર્વજીવોના પરમેશ્વર અને પ્રાકૃતિક સ્વરૂપના સ્વામીમાં જ, આત્માનું ભય દૂર થાય છે. મારા ભયથી પવન ફૂંકાય છે, સુર્ય પ્રકાશે છે, ઇન્દ્ર વરસાદ આપે છે, અગ્નિ દહે છે અને મૃત્યુ ફરતો રહે છે. યોગી, જ્ઞાન અને વૈરાગ્યથી, ભક્તિ યોગ દ્વારા, મારા નિર્ભય ચરણોમાં પ્રવેશે છે, કલ્યાણ માટે. આ જગતમાં સર્વોપરી કલ્યાણ એ છે કે, મારે પ્રબળ ભક્તિથી મન સતત જોડાય. પછી, રાજા, શહેરમાં સાત દ્વાર ઉપર, બે આગળ અને બે નીચે બનાવવામાં આવ્યા છે; દરેકમાં ઈન્દ્રિયોના વિષયોની ચળપળ છે, અને તેમાં એક સ્વામી વસે છે. આમાંથી, પાંચ દ્વાર પૂર્વ તરફ, એક દક્ષિણ અને એક ઉત્તર તરફ છે; બે પશ્ચિમ તરફ છે. હવે હું તેમના નામ જણાવું છું, રાજા. પશ્મી તરફ, બે પૂર્વીય દ્વાર સાથે બનાવાયા છે; Dyumatsakha એ દ્વારથી જમીન પ્રકાશિત કરે છે. પૂર્વમાં, નલિની અને નાલિની નામના બે દ્વાર સાથે બનાવાયા છે; Avadhūtasakha એમાંથી સુગંધિત પ્રદેશમાં જાય છે. આગળ, મુખ્યા નામનો દ્વાર છે, જેમાં અનેક દુકાનો અને ખાદ્ય-નૌકા છે; એમાંથી શહેરનો રાજા, સ્વાદ જાણનારા વેપારીઓ સાથે, રાજ્યમાં પ્રવેશ કરે છે. દક્ષિણ તરફ, પિતૃહૂ નામના દ્વારથી, પુરંજના દક્ષિણ પંચાલ પ્રદેશમાં જ્ઞાનવાહકો સાથે જાય છે. ઉત્તર તરફ, દેવહૂ નામના દ્વારથી, પુરંજના ઉત્તર પંચાલ પ્રદેશમાં જ્ઞાનવાહકો સાથે જાય છે. પશ્ચિમમાં, આસુરી નામના દ્વારથી, પુરંજના ગ્રામક પ્રદેશમાં અભિમાન સાથે પ્રવેશ કરે છે. નિૃતિ નામના પશ્ચિમ દ્વારથી, Vaiśasa પ્રદેશમાં લોભ સાથે પ્રવેશ કરે છે. શહેરના બે દ્વાર, અંધ અને અવમીષા, શાંત અને કુશળ છે; deren સ્વામી, દ્રષ્ટિવાળું, એમાંથી પસાર થાય છે અને કાર્ય કરે છે. જ્યારે એ આંતરિક કક્ષમાં જાય છે, Viṣūcī સાથે, ત્યારે પત્ની અને બાળકોમાંથી મોહ, આનંદ કે સુખ અનુભવ કરે છે. આ રીતે, કર્મમાં તલિન, ઇચ્છાથી ચલિત, મોહિત અને અજ્ઞાન, એ પોતાની રાણી જે ઈચ્છે એ અનુસરે છે. ક્યારેક, એ પીવે ત્યારે એ દારૂ પીવે છે; એ ખાય ત્યારે એ ખાય છે; એ આનંદ કરે ત્યારે એ પણ આનંદ કરે છે. ક્યારેક, એ ગાયે ત્યારે એ ગાય છે; એ રડે ત્યારે એ રડે છે; એ હસે ત્યારે એ હસે છે; એ બોલે ત્યારે એ પણ બોલે છે. ક્યારેક, એ દોડે ત્યારે એ દોડે છે; એ ઊભી રહે ત્યારે એ ઊભો રહે છે; એ સુઈ જાય ત્યારે એ પણ સુઈ જાય છે; ક્યારેક એ સાથે બેઠો રહે છે. ક્યારેક, એ સાંભળે ત્યારે એ સાંભળે છે; એ જુએ ત્યારે એ જુએ છે; એ સુગંધ લે ત્યારે એ સુગંધ લે છે; એ સ્પર્શે ત્યારે એ પણ સ્પર્શે છે. ક્યારેક, પત્ની દુઃખી થાય ત્યારે એ પણ દુઃખી થાય છે; એ ખુશ થાય ત્યારે એ પણ ખુશ થાય છે. આ રીતે, પત્ની અને તેના ગુણોથી મોહિત, ઇચ્છા ન હોવા છતાં, અજ્ઞાન પુરુષ તેના દરેક વર્તનનું અનુસરણ કરે છે, જેમ કે રમકડું, કમજોરતા કારણે. શુકદેવજી કહે છે: “કૃષ્ણના આવા અદભૂત કાર્ય જોઈ, ગોપો આશ્ચર્યમાં, કૃષ્ણના સાચા સ્વરૂપને ન જાણતા, ગર્ગમુનિના શબ્દો યાદ કરી, નંદ પાસે આવ્યા અને વાત કરવા લાગ્યા.