શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

પ્રથમ, ભગવાનની મહિમા વર્ણવવામાં આવે છે: તમે જ પ્રાચીન પુરુષ છો, તમારી શક્તિ સદાય શાંત અને અદૃશ્ય છે, પણ એ શક્તિથી જ રજ, સત્ત્વ અને તમ — ત્રણ гуна — વિભાજિત થાય છે. તમારી પાસેથી મહાન અહંકાર, આકાશ, વાયુ, અગ્નિ, પાણી, પૃથ્વી, દેવતાઓ, ઋષિઓ અને સર્વ જીવો ઉત્પન્ન થાય છે. તમે તમારી જ શક્તિથી સર્જનના અંદર પ્રવેશ કરો છો અને ચતુરંગી શરીરમાં આત્માના અંશરૂપે નિવાસ કરો છો; વિદ્વાન લોકો એ પુરુષને ઓળખે છે, જે અંદર રહીને ઇન્દ્રિયોની રસને મધની જેમ ભોગવે છે. તમે સમયના ઝડપી રથ છો, જેણે અપરિવાર્ય શક્તિથી સર્વ લોકોએ ખેંચી લઈ જાઓ છો; તત્વો, જેમના સ્વરૂપનો અનુમાન કરવામાં આવે છે, એ ઘેરા વાદળોની જેમ છે, અને તમે અપરિહાર્ય પવન જેવી શક્તિ ધરાવો છો. લોકો, કર્મના વિચારથી મગ્ન અને મદમાં, ઇન્દ્રિયવસ્તુઓ માટે લાલચથી તરસે છે, ત્યારે તમે, સદાય જાગૃત, અચાનક તેમને સર્પની જેમ પકડી લો છો, જેમ સર્પ ઉંદરને ગળી જાય છે — હે મૃત્યુ! કયો વિદ્વાન વ્યક્તિ તમારી કમળ-પાદukaનો ત્યાગ કરશે, જે સન્માન અને વિનમ્રતાનું આશ્રય છે? ચૌદ મનુઓ પણ, ભયથી, તમારો પૂજન કરે છે — જેથી તેઓ પોતાના સ્થાનથી પતન ન થાય. તેથી, હે બ્રહ્મન, પરમાત્મા, તમે જ વિદ્વાન લોકોના આશ્રય છો; જ્યારે રુદ્રના ભયથી જગત ભયભીત થાય છે, ત્યારે તમે જ સર્વ ભયથી મુક્ત શરણ છો. અત: હે રાજપુત્રો, શુદ્ધ રહીને, તમારા કર્મોનું પાલન કરો, અને તમારો ભાવ ભગવાનને અર્પણ કરો — આ સ્તુતિનું પઠન કરો, તમને સર્વ કલ્યાણ પ્રાપ્ત થાય. એ જ આત્માનું પૂજન કરો, જે આત્મામાં અને સર્વ જીવોમાં નિવાસ કરે છે; હરીનું સતત સ્તવન અને ધ્યાન કરો. યોગની શિક્ષા પ્રાપ્ત કરીને, ઋષિઓના વ્રતપાલન સાથે, એકાગ્ર ચિત્તથી, શ્રદ્ધાપૂર્વક આ અનુસરો. અંતે, ભગવાન, સર્જનના સ્વામી, ભૃગુ અને અન્ય પુત્રોની ઉત્પત્તિ ઈચ્છતા, અમને આ શીખવાડ્યું હતું; અને જે સર્જન ઈચ્છતા હતા, તેમને પણ. અમે, સર્વ પ્રજાપતિઓ, જીવોના સર્જનમાં પ્રેરિત નહોતા; પણ આ જ્ઞાનથી, અંધકાર દૂર થઈ, વિવિધ જીવોની સર્જના ઈચ્છીએ છીએ. જે વ્યક્તિ સદાય, ધ્યાનપૂર્વક આ પઠન કરે છે, તે વહેલાં જ વાસુદેવમાં ભક્તિથી સર્વોત્તમ કલ્યાણ પ્રાપ્ત કરે છે. અહીં, પરમ જ્ઞાન સર્વનું સર્વોત્તમ કલ્યાણ છે; જ્ઞાનની નાવથી, દુઃખના મહાસાગરને સરળતાથી પાર કરી શકાય છે. જે કોઈ શ્રદ્ધાથી, આ ભગવાનની સ્તુતિ, મારી દ્વારા ગાયેલી, પઠન કરે છે, તે હરીનું પૂજન કરે છે, જેને પૂજન કરવું સહેલું નથી. મારી ગાયેલી આ સ્તુતિથી, વ્યક્તિ જે ઈચ્છે છે, તે ઝડપથી પ્રાપ્ત કરે છે — આ સર્વોત્તમ કલ્યાણને પ્રિય છે. જે કોઈ, વહેલો ઉઠીને, જોડાયેલા હાથથી અને શ્રદ્ધાથી, આ સાંભળે કે પઠન કરે છે, તે કર્મના બંધનથી મુક્ત થઈ જાય છે. હે મનુષ્ય-દેવોના પુત્રો, આ ગીત, પરમાત્માની સ્તુતિ, મારી દ્વારા ગાયેલી છે; એકાગ્ર ચિત્તથી, મહા તપસ્વી તરીકે, આ પઠન કરો, અનુસરો, અને અંતે તમારો ઈચ્છિત લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરો. પછી, ઇન્દ્રના ક્રોધથી, ઇન્દ્રે વ્રજવાસીઓની રક્ષા માટે અને ગોવર્ધન ઉઠાવાની ઘટના સર્જી — ઇન્દ્રે વિનાશક વાદળો ‘સાંવર્તક’ને ઉશ્કેર્યા અને આજ્ઞાસભર શબ્દો બોલ્યા: “આહ! ગૌપાલકો — જંગલના વાસીઓ — કે જે કૃષ્ણ પર આધાર રાખે છે, એક મરત્યુ પર, અને દેવતાઓનો અપમાન કરે છે! જેમ કોઈ વિવેક વિજ્ઞાન છોડીને, માત્ર કર્મ અને નામથી જીવનના સાગરને પાર કરવા ઈચ્છે છે, એમ ગૌપાલકો કૃષ્ણ પર — એક બોલક, અહંકારયુક્ત, અજ્ઞાન, પોતે જ બુદ્ધિમાન માને છે — આધાર રાખી, મને અયોગ્ય વર્તન કર્યું છે. એ લોકો, પોતાની સંપત્તિમાં અંધ, કૃષ્ણથી પ્રેરિત, પોતાના સમૃદ્ધિથી જન્મેલા અહંકારને નાશ કરે છે અને ગાયોને વિનાશ તરફ લઈ જાય છે. હું, એરાવત હાથી પર ચડી, પવનદેવોની મોટી શક્તિ સાથે, નંદના ગૌપાલક વસવાટને વિનાશ કરવા જાઉં છું.” મઘવનની આજ્ઞાથી, વાદળોએ, મુક્ત થઈ, નંદના ગૌપાલક ગામમાં ભારે વરસાદ વરસાવવાનું શરૂ કર્યું. વીજળીના ઝળહળાટ, ગર્જન, ભયાનક પવન સાથે, પાણી અને ઓલા વરસ્યા. ઘણા અને પાતળા ધારા સતત ખીણોમાં વરસી, પૃથ્વી પાણીથી ઢંકાઈ ગઈ, ઊંચા-નીચા ક્યાંય દેખાતા નહોતા. વિશાળ, પ્રચંડ પવનથી, પશુઓ કાંપવા લાગ્યા; ગૌપાલકો અને ગૌપાલક સ્ત્રીઓ, ઠંડીથી પીડાઈ, ગોવિંદના આશ્રયમાં આવ્યા. પોતાના માથા અને બાળકોને શરીરે ઢાંકી, વાવાઝોડાથી distressed, કાંપતા, તેઓ ધન્ય ભગવાનના ચરણોમાં આવ્યા. “કૃષ્ણ, કૃષ્ણ, મહાભાગ્યશાળી, હે ભગવાન, ગોકુલ તમારી રક્ષા હેઠળ છે; અમને દેવતાઓના ક્રોધથી બચાવો, હે ભક્તપ્રિય!” હરિએ, જીવોને ઓલાની મારથી નિર્જીવ બનતા જોઈ, જાણ્યું કે આ ઇન્દ્રના ક્રોધથી થાય છે. “અમારી યજ્ઞ વિઘ્નિત થતાં, ઇન્દ્ર, અમારા વિનાશની ઈચ્છાથી, આ અસાધારણ, ભયાનક, પથ્થરથી ભરેલી વરસાદ અને પવન મોકલે છે.” “હવે, હું મારી યોગશક્તિથી યોગ્ય રીતે એનો પ્રતિકાર કરું છું; જે લોકો પોતાને જગતના સ્વામી માને છે, તેમનો અહંકાર નાશ કરી દઉં છું.” “સાચા દેવતાઓ માટે, ભગવાનમાં કોઈ આશ્ચર્ય નથી; પણ અયોગ્ય માટે, અહંકાર તૂટે, તો શાંતિ મળે છે.” “માટે, હું આ ગૌપાલક સમુદાયની, જે મારા આશ્રયમાં છે, મને સ્વામી માને છે, અને જેને મેં પોતાનું માને છે, મારી યોગશક્તિથી રક્ષા કરું છું; આ મારા વ્રત છે.” કૃષ્ણે, આવું કહી, એક હાથથી effortless, ગોવર્ધન પર્વત ઉઠાવી લીધો — જેમ બાળક છત્રી પકડી રાખે છે. પછી ભગવાને ગૌપાલકોને કહ્યું: “મા, પિતા, વ્રજના વાસીઓ, તમારા ગાય સાથે પર્વતના ખાડામાં, જેમ યોગ્ય લાગે, પ્રવેશો.” “અહીં પર્વત મારા હાથમાંથી પડવાનો, કે પવન અને વરસાદનો ભય રાખવો જરૂરી નથી; તમારી રક્ષા માટે વ્યવસ્થા થઈ ગઈ છે.” કૃષ્ણના શબ્દોથી મન આશ્વસ્થ થઈ, વ્રજવાસીઓ, પોતાની સંપત્તિ, પરિવાર અને આધાર સાથે, ખાડામાં પ્રવેશ્યા. ભૂખ, તરસ, દુઃખ અને આરામની ઈચ્છા ત્યાગી, વ્રજવાસીઓએ કૃષ્ણને સાત દિવસ સુધી, પોતાના પગ ન હલાવતા, પર્વત ઉપડતો જોઈને, આશ્ચર્યથી નિહાળ્યા. આ રીતે, ભગવાનની મહિમા અને કૃષ્ણના ગોવર્ધન ઉઠાવાની અમૂલ્ય લીલા વર્ણવાય છે — જે ભક્તોને આશ્રય, રક્ષા અને પરમ કલ્યાણ આપે છે.