શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

એક વાર, એક મહાન યોગી પોતાનું મન બ્રહ્મમાં લિન કરી દે છે—એ બ્રહ્મ જે પ્રગટ અને અપ્રગટ બંનેથી પર છે, ગુણોમાં દેખાય છે પણ પોતે ગુણાતીત છે, અને એકનિષ્ઠ ભક્તિથી જ અનુભવી શકાય છે. એ યોગી અહંકાર અને મમતા થી મુક્ત, દ્વંદ્વોથી પર, સર્વમાં સમદૃષ્ટિ ધરાવતો, પોતાને જ સર્વમાં જોઈને આંતરિક શાંતિ અને સ્થિરતા સાથે રહે છે—જેમ શાંત સમુદ્રમાં લહેરો નથી. એ યોગી વાસુદેવ, સર્વજ્ઞ સ્વરૂપ, અંતરાત્મા, એમાં પરમ ભક્તિથી પોતાનું સ્વરૂપ જાણે છે અને બંધનથી મુક્ત થાય છે. તે સર્વ જીવોમાં ભગવાનને પોતાના સ્વરૂપમાં જુએ છે, અને પોતે પણ સર્વ જીવોમાં ભગવાનમાં રહે છે. રાગ-દ્વેષથી મુક્ત, સર્વમાં સમભાવ, ભગવાનમાં ભક્તિથી તે ભગવાનના ભક્તના પદને પામે છે. તે ભગવાનનું રૂપ અતિ તેજસ્વી છે—મુકુટ, કંગણ, હાર, પાયલ, કટિબંધીથી શોભિત; શંખ, ચક્ર, ગદા, કમળ, વણમાલા અને અતિ ઉત્તમ રત્નોથી અલંકૃત; કૌસ્તુભ રત્ન ગળે, સિંહ સમાન ભુજાઓ, અવિનાશી તેજ, અને ચિરપારસની જેમ ઝલમલતું. પેટ પર ત્રણ રેખાઓ, શ્વાસ-પ્રશ્વાસથી ચાલતી, એવું લાગે કે સમગ્ર બ્રહ્માંડ એના નાભિથી ખેંચાય અને છૂટે છે. પીળા વસ્ત્ર અને સુવર્ણ કટિબંધી, શ્યામ કટિ પર, જાંઘ, ઘૂંટણ, પગ—all perfectly formed and beautiful. એના પગ શરદના કમળ જેવા, પાંખડી અને નખથી પ્રકાશ ફેલાવે છે, આંતરિક અંધકાર દૂર કરે છે; ó ગુરુ, તમારા પગ દર્શાવો—જે અજ્ઞાનના અંધકારને પાર કરવા ઈચ્છે છે, એ માટે એ જ માર્ગ છે. ભગવાનનું આ રૂપ ધ્યાન કરનારા માટે આત્મશુદ્ધિનું સાધન છે; એમાં ભક્તિથી પોતાના ધર્મ પાળનારને નિર્ભયતા મળે છે. ભક્તિથી જ તમે પ્રાપ્ત થાઓ છો; embodied beings માટે એ અતિ દુષ્કર છે. આત્મસ્વામીપદ પણ ભક્તિથી પ્રાપ્ત પરમ અવસ્થાથી ઓછું છે. Exclusive devotionથી, એ દુષ્પ્રાપ્ય ભગવાનની પૂજા કરીને, બીજું કંઈ ઈચ્છવું રહેતું નથી—એના પગ સિવાય. મૃત્યુ પણ, જે સર્વનું અંત કરે છે, એના પરમ ભક્તોને સ્પર્શી શકતો નથી—even as he destroys the universe with his might. Heaven કે liberation પણ, ભગવાનના ભક્તોની સાથે અર્ધ ક્ષણની સંગતિની સામે તોલી શકાતી નથી—પછી તો બીજા લાભોનું શું? અત: ó પાપમુક્ત, અમને એ પવિત્ર, સર્વમાં દયાળુ, પવિત્ર સ્વભાવવાળા ભક્તોની સંગતિ મળે—જેઓ તમારા કીર્તિમાં આંતરિક અને બાહ્ય સ્નાનથી પાપમુક્ત છે; એ જ અમારું દયાપૂર્વક આશિર્વાદ છે. જેનું મન બહારના વિષયોમાં વિક્ષિપ્ત થતું નથી, અજ્ઞાનના અંધકારમાં પ્રવેશતું નથી, ભક્તિ અને યોગથી શુદ્ધ થયેલું છે—એ જ ઋષિ તમારો માર્ગ જુએ છે. એ બ્રહ્મ, જેમાં બ્રહ્માંડ દેખાય છે અને જે બ્રહ્માંડને પ્રકાશ આપે છે—એ પરમ પ્રકાશ, spacious like sky. ભગવાન, પોતાની માયાથી, અનેક રૂપે જગત સર્જે છે, પોષે છે અને અંતે વિલય કરે છે—પોતે અપરિવર્તિત રહે છે; ભેદબુધ્ધિ તો મનની ચંચલતા છે— ó સ્વયંભૂ, અમે તમને ઓળખીએ છીએ. Faithful yogis વિવિધ ઉપાસનાથી તમને પામે છે; તમે સર્વ જીવો, ઇન્દ્રિયો અને મનમાં દેખાવ છો—વેદ અને તંત્રજ્ઞ પણ તમને જાણે છે. તમે જ મૂળ પુરુષ છો, તમારી શક્તિ સદૈવ અપ્રકટ છે; એ શક્તિથી રજ, સત્વ, તમના ગુણો, મહાન અહંકાર, આકાશ, વાયુ, અગ્નિ, જળ, પૃથ્વી, દેવ, ઋષિ અને સર્વ જીવો ઉત્પન્ન થાય છે. તમે જ સર્જનમાં પ્રવેશી, ચતુર્વિધ શરીરમાં આત્માના અંશરૂપે રહે છે; જ્ઞાની એ પુરુષને જાણે છે, જે અંદર રહીને ઇન્દ્રિયરસનો આસ્વાદ કરે છે. તમે જ સમયના રથ, સર્વ જગતને અપ્રતિરોધ્ય ગતિથી ખેંચો છો; તત્વો તો મેઘો જેવા, તમે વાયુ જેવા, અપ્રતિરોધ્ય. લોકો, કર્મની મદમાં, ઇન્દ્રિય વિષયોની લાલચમાં, વિક્ષિપ્ત રહે છે; ó મૃત્યુ, તમે સદૈવ ચેતન રહી, તેમને અચાનક પકડી લો છો—જેમ સાપ ઉંદરને. કયો જ્ઞાની તમારા કમળપદને છોડે—જેમાં સન્માન અને વિનમ્રતા રહે છે? ભયથી, ચૌદ મનુઓ પણ તમને પૂજે છે, એમને પદથી પતન ના થાય. ó બ્રહ્મન, ó પરમાત્મા, તમે જ જ્ઞાનોના આશ્રય છો; રુદ્રના ભયથી જગત ડરે ત્યારે તમે જ નિર્ભય શરણ છો. ó રાજપુત્રો, આ સ્તુતિ પાવન રહીને, પોતાનો ધર્મ પાળીને, ભગવાનને મન અર્પણ કરીને પઠન કરો—તમારે સુખમય રહે. એ આત્મામાં રહેલા, સર્વમાં રહેલા આત્માને પૂજો, હંમેશા હરિનું સ્મરણ અને સ્તુતિ કરો. યોગશિક્ષા મેળવી, ઋષિઓની વ્રતપાલન, એકાગ્ર મનથી, આ ભક્તિપૂર્વક અનુસરો. અગાઉ, ભગવાન, સર્જનના સ્વામી, ભૃગુના પુત્રો અને સર્જન ઇચ્છનારને આ ઉપદેશ આપ્યો હતો. અમે સર્વ પ્રજાપતિઓ, સર્જન માટે પ્રેરિત ન હતા; પણ આ ઉપદેશથી, અજ્ઞાન દૂર થઈ, અમે વિવિધ જીવોની રચના કરવા ઈચ્છીએ છીએ. જે સદૈવ, એકાગ્રતાથી આ સ્તુતિનું પઠન કરે છે, તે વાસુદેવમાં પરમ કલ્યાણ પામે છે. અહીં પરમ જ્ઞાન સર્વના પરમ કલ્યાણ માટે છે; જ્ઞાનની નૌકાથી, દુઃખના સમુદ્રને સરળતાથી પાર કરી શકાય છે. Faithથી, કોઈ આ ભગવાનની સ્તુતિનું પઠન કરે, હરિની પૂજા કરે—જે અન્યથા દુષ્પ્રાપ્ય છે. મારા ગાયેલી આ સ્તુતિથી, જે કોઈ ઈચ્છે છે, તે ઝડપથી પ્રાપ્ત થાય છે. જે વ્યક્તિ, વહેલા ઉઠીને, ભક્તિપૂર્વક, જોડેલા હાથથી, faith સાથે આ સાંભળે કે પઠન કરે, તે કર્મના બંધનથી મુક્ત થાય છે. ó દેવપુત્રો, આ ગીત, પરમ પુરુષ, પરમાત્માની સ્તુતિ, મેં ગાઈ છે; એકાગ્ર મનથી પઠન કરો, મહા તપસ્વી બની, અનુસરો—અંતે તમારું ઇચ્છિત ફળ મળશે. આ રીતે, જ્યારે ઇન્દ્રને ગુસ્સો આવ્યો, તેણે વૃજવાસીઓની રક્ષા માટે, ગોવર્ધન ઉઠાવવાના પ્રસંગે, ગાદાના ગાદા જેવી ભારે વરસાદ વરસાવવાનું શરૂ કર્યું. ઈન્દ્ર, ક્રોધિત થઈ, વિનાશક વાદળો 'સામ્વર્તક'ને ઉકેર્યા અને આજ્ઞાપૂર્વક વચન બોલ્યા. "અરે! વૃજના ગોવાળાઓ, જંગલવાસીઓ, એમની અહંકાર અને મહત્તા જુઓ—એ લોકો, કૃષ્ણ પર આધાર રાખીને, દેવતાઓને અવમાન આપે છે!