શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

મૈત્રેયજી કહે છે: જ્યારે કપિલ ભગવાને તેમની સાથે વાત કરી, ત્યારે પ્રજાપતિ ખૂબ પ્રસન્ન થયા. તેમણે ભગવાન કપિલની પરિkrama કરી અને પછી જંગલ તરફ ચાલ્યા ગયા. તેમણે મૌનવ્રત ધારણ કર્યું, માત્ર આત્મા પર આધાર રાખ્યો, અને સંસારના બંધનોથી અપ્રતિબંધિત, ભટકતા રહ્યા—કોઈ અગ્નિ, કોઈ નિશ્ચિત નિવાસ ન હતો. તેમનો મન બ્રહ્મમાં લીન થઈ ગયો—જે પ્રગટ અને અપ્રગટ બંનેથી પર છે, ગુણોમાં દેખાય છે પણ જાતે ગુણરહિત છે, એકાગ્ર ભક્તિથી જ જાણાય છે. તેઓ અહંકાર અને મમતા રહિત, દ્વંદ્વથી પર, સર્વમાં સમતા અને પોતાના આત્માને જ Everywhere જોઈ, આંતરિક શાંતિ અને સ્થિર મન ધરાવતા, જેમ કે શાંત સાગર જેવું, જેમાં તરંગો નથી. વાસુદેવ ભગવાન—જે સર્વજ્ઞ છે, આંતરિક આત્મા છે—તેમની પરમ ભક્તિથી તેમણે પોતાનું સત્ય ઓળખી લીધું અને બંધનથી મુક્ત થયા. તેમણે સર્વ જીવોમાં ભગવાનને પોતાના આત્મા રૂપે જોઈ લીધા, અને સર્વ જીવોને પોતાના અંદર ભગવાનમાં જોઈ લીધા. તેઓ રાગ-દ્વેષથી મુક્ત, સર્વમાં સમભાવ, ભગવાન પ્રત્યે ભક્તિથી સજ્જ, ભગવાનના પરમ ભક્ત બની ગયા. ભગવાનના રૂપમાં તેઓ તેજસ્વી દેખાતા હતા—મુકુટ, કંગણ, હાર, પાયલ, કમરપટ્ટા, શંખ, ચક્ર, ગદા, કમળ, માળા અને શ્રેષ્ઠ રત્નોથી શોભિત, પરમ તેજથી ભરપૂર. કૌસ્તુભ રત્ન તેમના ગળે ઝળહળતું, સિંહ જેવા ભુજાઓ, અવિનાશી કીર્તિથી પ્રભાસિત, તેમનો દેહ ચમકતો, જેમ કે નિર્મળ ચિંતામણિ. તેમના પેટ પર ત્રણ રેખાઓ, શ્વાસ-પ્રશ્વાસની લયથી હલન-ચાલન, એમ લાગતું કે વિશ્વ જ તેમના નાભિમાં વળે અને બહાર આવે છે. તેમના કમર પર તેજસ્વી પીળા વસ્ત્ર અને સુવર્ણ પટ્ટા, ગાઢ વર્ણના કટિ, સુંદર જાંઘ, ઘૂંટણ, અને પગ—જેમને જોવું આનંદદાયક. તેમના પગ શરદના કમળની પાંખડી જેવા, નખમાંથી પ્રકાશ ફૂટે છે, આંતરિક અંધકાર દૂર કરે છે; "હે ગુરુ, તમારા પગ દર્શાવો, જે અજ્ઞાનના અંધકારને પાર કરવા માટે માર્ગ છે." આ રૂપને તે લોકો ધ્યાનમાં રાખે છે, જે આત્માની શુદ્ધિ ઈચ્છે છે; તેના પર ભક્તિ રાખવાથી, પોતાના ધર્મનું પાલન કરતાં, અભયતા મળે છે. તમે ભક્તિથી પ્રાપ્ત થાઓ છો, પણ તમામ જીવો માટે અઘરા છો; આત્મસ્વામીપણું પણ, એકમાત્ર ભક્તિથી પ્રાપ્ત પરમ અવસ્થા સામે, તુચ્છ છે. જે ભગવાનને, અઘરા—even પુણ્યશાળી માટે અપ્રાપ્ત—એકમાત્ર ભક્તિથી પૂજે છે, તે પછી તેમના પગ સિવાય બીજું શું ઈચ્છી શકે? જ્યાં મૃત્યુ—જીવનનો અંત કરનાર—આપણે નિરાળાં રહીએ છીએ, ત્યાં મૃત્યુ—even વિશ્વનો વિનાશ કરે, પણ ભગવાનના ભક્તોને અડતો નથી. સ્વર્ગ કે મુક્તિ—even અર્ધ ક્ષણ માટે ભગવાનના ભક્તોની સંગતિ કરતાં ઓછા છે; તો બીજાં લાભો તો શું? "હે પાપરહિત, અમને એ જ ભક્તોની સંગતિ મળે, જેમનું સ્વભાવ શુદ્ધ છે, સર્વ પ્રાણીઓ પર દયાળુ છે, અને ભગવાનના યશમાં અંદર-બહાર સ્નાન કરીને પાપમુક્ત છે—આ જ તમારી કૃપા છે." જેનું મન બહારની વસ્તુઓથી વિક્ષિપ્ત નથી, કે અજ્ઞાનના અંધકારમાં પ્રવેશતું નથી, જે ભક્તિ અને યોગથી મન શુદ્ધ કરે છે—એવા ઋષિ ચોક્કસપણે તમારો માર્ગ perceives કરે છે. જેમાં આ વિશ્વ દેખાય છે, અને જે દ્વારા વિશ્વ પ્રકાશિત થાય છે—એ પરમ બ્રહ્મ, પરમ પ્રકાશ, વ્યાપક છે, જેમ કે આકાશ. ભગવાન, જે પોતાની માયાની શક્તિથી અનેકરૂપે વિશ્વ સર્જે છે, પોષે છે, અને ફરી વિલય કરે છે, પોતે અપરિવર્તિત રહે છે; ભેદનું જ્ઞાન મનની અસ્થીરતા છે—હે ભગવાન, અમે તમને સ્વતંત્ર ઓળખીએ છીએ. યોગીઓ, શ્રદ્ધાથી, વિવિધ વિધિ દ્વારા, પરમ સિદ્ધિ માટે માત્ર તમને પૂજે છે; તમે સર્વ જીવો, ઇન્દ્રિયો અને મનમાં દેખાય છો—એ રીતે વેદ અને તંત્રના પંડિતો તમને જાણે છે. તમે જ પ્રાચીન પુરુષ છો, તમારી શક્તિ સૂક્ષ્મ છે; એ શક્તિથી રજ, સત્ત્વ, તમ—એ ત્રણ ગુણો જુદા પડે છે; તમાથી મહાન અહંકાર, આકાશ, વાયુ, અગ્નિ, પાણી, પૃથ્વી, દેવ, ઋષિ અને સર્વ જીવો ઉત્પન્ન થાય છે. તમારી જ શક્તિથી, તમે આ સર્જનમાં પ્રવેશો છો, અને ચતુરદેહમાં આત્માના અંશ રૂપે નિવાસ કરો છો; έτσι, જ્ઞાની એ પુરુષને ઓળખે છે, જે અંદર રહીને ઇન્દ્રિયોના રસને મધની જેમ માણે છે. તમે જ સમયના તીવ્ર રથ છો, સર્વ લોકને અપરિવાર્ય શક્તિથી ખેંચો છો; તત્વો, જેનું સ્વરૂપ અનુમાનથી જાણી શકાય છે, વાદળ જેવા છે અને તમે વાયુ જેવા, અપરિવાર્ય છો. લોકો, કર્મની વિચારધારામાં મગ્ન, ઇન્દ્રિયવસ્તુઓ માટે લાલચથી તરસે છે, ત્યારે તમે, સદાય જાગૃત, અચાનક તેમને પકડી લો છો, જેમ કે સાપ ઉંદરને ચૂસી લે છે—હે મૃત્યુ. કયો જ્ઞાની તમારા કમળપદે, જે સન્માન અને વિનમ્રતા નું આશ્રય છે, છોડી દે? ભયથી—even ચૌદ મનુઓ, અમારા ગુરુઓ, તમારી પૂજા કરે છે, જેથી તેઓ પોતાના સ્થાન પરથી પડી ન જાય. "હે બ્રહ્મન, પરમ આત્મા, તમે જ જ્ઞાનોના આશ્રય છો; જ્યારે વિશ્વ રુદ્રના ભયથી વિક્ષિપ્ત થાય છે, ત્યારે તમે જ ભયમુક્ત આશ્રય છો." "હે રાજપુત્રો, શુદ્ધ રહી, પોતાના ધર્મનું પાલન કરો, અને ભગવાનને મન અર્પણ કરો—આ સ્તુતિનો પાઠ કરો, તમારું કલ્યાણ થાય." તે જ આત્માને, જે સર્વ આત્મામાં, સર્વ જીવોમાં છે, પૂજો, હંમેશા હરિના સ્તુતિ અને ધ્યાન કરો. યોગના ઉપદેશ મેળવી, ઋષિઓના વ્રત રાખીને, એકાગ્ર મનથી, આ સાધના કરો. ક્યારેક, ભગવાન, સર્જનના સ્વામી, અમને આ ઉપદેશ આપ્યો હતો, ભૃગુ અને અન્ય પુત્રોની ઉત્પતિ માટે, અને જે સર્જન ઇચ્છતા હતા, તેમને. અમને, સર્વ પ્રજાપતિઓને, સર્વ જીવોની ઉત્પતિ માટે પ્રેરણા નહોતી; પણ આ ઉપદેશથી, અંધકાર દૂર થયો, અને અમે વિવિધ જીવોની સર્જન ઇચ્છીએ છીએ. જે વ્યક્તિ, સદાય, આ સ્તુતિનું ધ્યાનપૂર્વક પાઠ કરે છે, તે વાસુદેવમાં ભક્તિથી, જલ્દી પરમ કલ્યાણ પ્રાપ્ત કરે છે. અહીં, પરમ જ્ઞાન સર્વ માટે સર્વોત્તમ કલ્યાણ છે; જ્ઞાનની નૌકાથી, દુઃખના સાગરને સરળતાથી પાર કરી શકાય છે. જે વ્યક્તિ, શ્રદ્ધાપૂર્વક, ભગવાનની આ સ્તુતિ, જે મેં ગાઈ છે, તેનો પાઠ કરે છે, તે હરિની પૂજા કરે છે, જે અન્યથા અઘરો છે. મારે ગાયેલી આ સ્તુતિથી, જે વ્યક્તિ ઈચ્છે છે, તે જલ્દી પ્રાપ્ત કરે છે—આ સ્તુતિ પરમ કલ્યાણપ્રદ છે. જે વ્યક્તિ, વહેલા ઉઠીને, હાથ જોડીને, શ્રદ્ધાથી, આ સાંભળે કે પાઠ કરે છે, તે કર્મના બંધનોથી મુક્ત થાય છે. "હે દેવપુત્રો, આ ગીત, પરમ પુરુષ, પરમાત્માની સ્તુતિ, મેં ગાઈ છે; એકાગ્ર મનથી તેનો પાઠ કરો, સાધના કરો, અને અંતે ઈચ્છિત ફળ પ્રાપ્ત કરો." આ રીતે, જ્યારે ઇન્દ્ર ગુસ્સામાં, વ્રજવાસીઓની રક્ષા માટે, ગોવર્ધન ઉઠાવવાનો પ્રસંગ આવ્યો, તેણે ગડદડाती ગદાની જેમ વરસાદ વરસાવ્યો...