શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

વ્રજમાં, શ્રીકૃષ્ણે એક દિવસ પોતાના પ્રિયગોપો અને નંદબાબાને સમજાવ્યું કે દરેક varn, એટલે કે બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્ર, પોતપોતાના કર્મ પ્રમાણે જીવન જીવવા જોઈએ—બ્રાહ્મણ બ્રહ્મથી, ક્ષત્રિય પૃથ્વીની રક્ષા કરીને, વૈશ્ય વેપારથી અને શૂદ્ર દ્વિજાતિના સેવા કરીને. કૃષ્ણે કહ્યું, “કૃષિ, વેપાર, ગૌરક્ષા, વ્યાજે ધન આપવું અને સંગીત—આ ચાર પ્રકારના જીવનોપાય છે. પરંતુ આપણે તો હંમેશા ગૌરક્ષામાં જ લાગેલા છીએ.” કૃષ્ણે ત્રિગુણ—સત્ત્વ, રજ અને તમસ—ની વાત કરી, કે કેવી રીતે એ જાગત, સર્જન અને વિનાશના કારણ બને છે. રજથી જગત સર્જાય છે, અને વાદળો રજથી જ પાણી વરસાવે છે, જેનાથી જગતમાં સર્વ જીવો પોષાય છે; તો પછી ઇન્દ્ર શું કરી શકે? પછી કૃષ્ણે કહ્યું, “અમે તો નગર, ગામ કે ઘરોમાં રહેતા નથી; અમે હંમેશા જંગલમાં, વન અને પર્વતો વચ્ચે જ રહીએ છીએ. તેથી, ગૌઓ, બ્રાહ્મણો અને પર્વત માટે યજ્ઞ કરવો જોઈએ; ઇન્દ્રના પૂજન માટે જમાવેલા સામગ્રી એ યજ્ઞ માટે વાપરવી જોઈએ.” કૃષ્ણે એ યજ્ઞ માટે વિવિધ પ્રકારના પકવાન, દાળ, ખીચડી, પુરી, લાડુ, દૂધથી બનેલા વાનગીઓ તૈયાર કરવા કહ્યું. વિદ્વાન બ્રાહ્મણો દ્વારા આગમાં યોગ્ય રીતે હવન કરવો, તેમને ઉત્તમ ભોજન અને ગૌઓ દાનમાં આપવી. અન્ય લોકો—ઘોડા-પાળનાર, પતિત, અને બહારના લોકો—ને પણ યોગ્ય દાન આપવું. ગૌઓને જવાર આપીને, પર્વતને પણ અર્પણ કરવું. પછી, સૌને સજ્જ, ભોજન કરી, સુગંધિત થઈ, સુંદર વસ્ત્રો પહેરી, ગૌઓ, બ્રાહ્મણો, અગ્નિ અને પર્વતની પરિક્રમાની વિધિ કરવી. કૃષ્ણે કહ્યું, “મારો મત એ છે; જો તમને ગમતું હોય તો એ રીતે કરો. આ યજ્ઞ ગૌઓ, બ્રાહ્મણો, પર્વત અને મને ખૂબ જ પ્રિય છે.” શુકદેવજી કહે છે: ભગવાન, જે કાળરૂપે ઇન્દ્રના અહંકારને દમાવવા ઈચ્છતા હતા, તેમના શબ્દો સાંભળીને નંદબાબા અને બધા ગોપોએ એ યોગ્ય માન્યું. પછી, સૌએ કૃષ્ણના કહેવા પ્રમાણે બધું કર્યું—બ્રાહ્મણો દ્વારા આશીર્વાદના મંત્રો અને સામગ્રી પર્વત અને બ્રાહ્મણોને અર્પણ કરી. યથાયોગ્ય દાન આપ્યા, ગૌઓને જવાર આપ્યા, અને ગૌઓને આગળ રાખીને પર્વતની પરિક્રમા કરી. સ્ત્રીઓ ઓક્સથી સજ્જ રથમાં બેસી, કૃષ્ણની લીલાઓ ગાઈ, અને બ્રાહ્મણોના આશીર્વાદ લીધા. કૃષ્ણે ગોપોનું ભય દૂર કરવા માટે બીજો રૂપ ધારણ કર્યું અને કહ્યું, “હું પર્વત છું,” અને વિશાળ રૂપ ધારણ કરીને સર્વ અર્પણ સ્વીકારી. કૃષ્ણે, વ્રજવાસીઓ સાથે, પર્વતને આત્મા તરીકે નમન કર્યું, “જો, આ પર્વત સ્વરૂપે પ્રગટ થયો છે અને અમને કૃપા આપી છે.” પર્વત, ઇચ્છા પ્રમાણે રૂપ ધારણ કરીને, વનમાં રહે છે અને disrespect કરનાર મનુષ્યોનો નાશ કરે છે; તેથી, આપણે તેને નમન કરીએ છીએ, જેથી અમારો અને ગૌઓનો રક્ષણ થાય. વાસુદેવની પ્રેરણા અનુસાર, ગોપો અને કૃષ્ણે prescribed વિધિથી પર્વત, ગૌઓ, બ્રાહ્મણો અને યજ્ઞની પૂજા કરી, અને પછી વ્રજમાં પાછા ફર્યા. આ રીતે, ભાગવતના દશમ સ્કંધના પ્રથમ અર્ધના ચોવીસમા અધ્યાયનો અંત આવે છે, જે પરમહંસો માટે સંકલિત છે. પછી, કૃષ્ણે કહ્યું, “મને—આત્મા, સ્વપ્રકાશ, સર્વ જીવોના હૃદયમાં વસતા—તમારા આત્મા દ્વારા, પોતાના અંદર જોશો, તો દુઃખ અને ભયથી મુક્ત થશો. માતા, હું તને આત્મજ્ઞાન આપું, જે સર્વ કર્મને શાંતિ આપે; એથી તું ભય પાર કરી શકીશ.” મૈત્રેયે કહ્યું: કપિલદેવ, પ્રાણીઓના સ્વામી, pleased થઈ, માતાને દક્ષિણ તરફ circumambulate કરી, અને વનમાં ચાલ્યા ગયા. તેમણે મૌનવ્રત લીધું, માત્ર આત્મા પર આધાર રાખ્યો, અનાસક્ત રહી, neither અગ્નિ nor ઘર ધરાવ્યા. તેમના મનને બ્રહ્મમાં absorb કર્યું—જે અવ્યક્ત અને વ્યક્ત બંનેથી પર છે, ગુણરૂપે દેખાય છે પણ સ્વયં ગુણાતીત છે, એકાગ્ર ભક્તિથી જ જાણવામાં આવે છે. તેઓ અહંકાર અને મમત્વથી મુક્ત, દ્વંદ્વથી પર, સર્વમાં સમભાવ, પોતાના આત્માને દર્શન કરતાં, આંતરિક શાંતિ અને સ્થિરતા ધરાવતા, જેમ શાંત સમુદ્રમાં લહેરો નથી. વાસુદેવ—સર્વજ્ઞ, આંતરિક આત્મા—માં પરમ ભક્તિ દ્વારા પોતાનું સ્વરૂપ જાણ્યું અને બંધનથી મુક્ત થયા. તેમણે સર્વ જીવમાં ભગવાનને પોતાના આત્મા રૂપે જોયા, અને સર્વ જીવોને પણ પોતાના અંદર ભગવાન રૂપે જોયા. રાગ-દ્વેષથી મુક્ત, સર્વમાં સમભાવ, ભગવાનમાં ભક્તિથી, ભગવાનના ભક્તની અવસ્થાને પ્રાપ્ત થયા. તે ભગવાન, મુક્તા, કંકણ, નેકલેસ, પાયલ, કમરપટ્ટા, શંખ, ચક્ર, ગદા, પદ્મ, વણમાલા અને શ્રેષ્ઠ રત્નોથી શોભિત, પરમ તેજથી ભરપૂર છે. કૌસ્તુભમણિથી શોભિત, સિંહ જેવી ભજાઓ, unfailing glory, spotless ચિત્ત, અને touchstone જેવી કાંતિ ધરાવે છે. પેટ પર ત્રણ રેખાઓ, શ્વાસ-પ્રશ્વાસથી universeના પ્રવાહ જેવી ગતિ, અને ગાઢ નાભિથી જગતના પ્રવાહની ધારણા. પીતાંબર, સુવર્ણ પટ્ટા, શ્યામ કટિ, સુંદર જાંઘ, ઘૂંટણ, પગ, autumnનાં કમળ જેવા, પાંખડી જેવી, અને નખોથી પ્રકાશ ફેલાવતો, આંતરિક અંધકાર દૂર કરતો—આ પગ, ગુરુ, તમે દર્શાવો, કારણ કે એ જ અજ્ઞાનના અંધકાર પાર કરવાની પથ છે. આ રૂપ, જે આત્મશુદ્ધિ ઈચ્છનાર માટે ધ્યાન કરવા યોગ્ય છે, તેની ભક્તિથી પોતાના કર્મમાં નિર્ભયતા મળે છે. તમે ભક્તિથી પ્રાપ્ત થશો, પણ embodied beings માટે અતિ દુર્ગમ છો; આત્મસ્વારાજ્ય પણ એકમાત્ર ભક્તિથી પ્રાપ્ત ultimate state કરતાં હલકું છે. જેણે exclusively ભક્તિથી તમને worship કર્યું, એ પછી બીજું શું ઈચ્છે? મૃત્યુ, જે સર્વ જીવનનો અંત કરે છે, તે indifferent રહેનારને નજીક નથી આવતો—even as he destroys the universe with his might. અર્ધ ક્ષણ માટે પણ ભગવાનના ભક્તોની સાથે—even heaven અને liberation પણ તોલી શકાતી નથી; તો પછી બીજું શું? માટે, પાપરહિત, તમારો મહિમા આંતર-બાહ્ય સ્નાનથી પાપ ધોઈ compassionate, pure-hearted ભક્તોની company મળે—આ જ તમારો આશિર્વાદ છે. જેનો મન બહારના વિષયોથી distracted નથી, અનિગમનના અંધકારમાં નથી, whose mind is purified by devotion and yoga, એ જ સાધુ તમારો માર્ગ અવશ્ય perceives. આ રીતે, શ્રીમદ ભાગવતના આ અધ્યાયમાં, કૃષ્ણના ઉપદેશ, ગૌયજ્ઞ, પર્વતપૂજા, અને અંતે પરમાત્મા-પ્રાપ્તિની મહિમા, ભક્તિ અને સત્સંગના મહાત્મ્યની વાત કરવામાં આવે છે.