શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

વ્રજમાં એક પ્રસંગ ચાલતો હતો, જ્યાં લોકો પોતાના કર્મો જાણીને અને અજાણતાં પણ કરતા હતા. જ્ઞાની લોકો માટે કર્મ સફળતા લાવે છે, પરંતુ અજ્ઞાની માટે એવું નથી. એ સમયે, એક વિધિ વિશે ચર્ચા થઈ—આ વિધિનું મૂળ અર્થ શું છે? કે માત્ર પરંપરા છે? એ પ્રશ્ન પૂછવામાં આવ્યો. નંદબાબાએ સમજાવ્યું: "ઇન્દ્ર દેવ વરસાદના સ્વામી છે; વાદળો તેમના રૂપ છે. તેઓ જ પાણી વરસાવે છે, જેના કારણે સર્વ જીવ આનંદ અને જીવન પામે છે. અમે અને અન્ય લોકો એ વરસાદ લાવનાર ઈન્દ્ર દેવની ઉપાસના કરીએ છીએ, ઘી અને વિવિધ સામગ્રીથી યજ્ઞ કરીએ છીએ. એ યજ્ઞમાંથી જે બચી જાય છે, એથી લોકો જીવનના ત્રણ ધ્યેય—ધર્મ, અર્થ, કામ—માટે જીવે છે. માનવ પ્રયત્નોના ફળ માટે વરસાદના દેવ ઈન્દ્ર કારણ છે." "જે વ્યક્તિ પરંપરાગત ધર્મ, જે પેઢી दर પેઢી ચાલ્યો છે, ત્યજી દે છે—કામ, લોભ, ભય કે દ્વેષથી—એને શુભ ફળ મળતું નથી." શુકદેવજી કહે છે: નંદ અને વ્રજવાસીઓના આ શબ્દો સાંભળીને, ભગવાન કૃષ્ણે ઈન્દ્ર પ્રત્યે રોષ જગાવી, પોતાના પિતાને કહ્યું: "જીવ કર્મથી જન્મે છે અને કર્મથી જ વિલય પામે છે; સુખ, દુઃખ, ભય અને સુરક્ષા—all are from action alone. જો કોઈ સ્વામી છે, જે બીજાના કર્મના ફળ આપે છે, તો એ પણ કર્તા પર આધાર રાખે છે; જે કર્મ નથી કરતો, એ પર કોઈ અધિકાર નથી." "કર્માનુસાર જીવ પોતાનું કાર્ય કરે છે; ઈન્દ્રની શું જરૂર છે, જ્યારે દરેક પોતાના સ્વભાવથી ચલાય છે? દેવ, દાનવ, માનવ—all remain established in their own nature. જીવે ઉંચા કે નીચા શરીર પ્રાપ્ત કરીને, કર્મ કરે છે; મિત્ર, શત્રુ કે તટસ્થ—કર્મ જ શિક્ષક અને સ્વામી છે." "અતઃ, પોતાના સ્વભાવમાં રહી, પોતાના કર્મથી ઉપાસના કરવી જોઈએ; જેનાથી જીવ સીધા જીવે છે, એ જ સાચો દેવ છે. જે પાસે એક માર્ગથી જીવન ચલાવવાનો સાધન છે, પણ બીજા માર્ગ પર આધાર રાખે છે, એને સુખ મળતું નથી—જેમ અનૈતિક સ્ત્રીને પરપુરુષથી સુખ મળતું નથી." "બ્રાહ્મણ બ્રહ્મથી, ક્ષત્રિય ધરતીની રક્ષા કરીને, વૈશ્ય વેપારથી, અને શૂદ્ર દ્વિજોની સેવા કરીને જીવન ચલાવે. ખેતી, વેપાર, ગાયોની રક્ષા, વ્યાજે ધન આપવું અને સંગીત—આ ચાર પ્રકારની જીવનોપાય છે; આપણે તો ગાયોની સેવા સાથે સદાય જોડાયેલા છીએ." "સત્વ, રજ, તમ—આ ત્રિગુણ જ નિર્વાહ, સર્જન અને વિલયના કારણ છે; રજથી જગત, વિવિધ વિશ્વ, એક બીજાથી જન્મે છે. રજથી જ વાદળો સર્વત્ર પાણી વરસાવે છે; એથી જ જીવ સમૃદ્ધ થાય છે—પછી ઈન્દ્ર શું કરે?" "અમારે શહેર, ગામ કે ઘર નથી; અમે સદાય જંગલમાં, પર્વત અને વૃક્ષોમાં વસીએ છીએ. તેથી, ગાય, બ્રાહ્મણ અને પર્વત માટે યજ્ઞ થવો જોઈએ; ઈન્દ્ર માટે તૈયાર સામગ્રી એ યજ્ઞમાં ઉપયોગ કરો." "પ Diverse પ્રકારના પકવાં, સૂપ, ખીર, પકવાન, તલ, દૂધથી બનેલા વાનગીઓ તૈયાર કરો. બ્રાહ્મણો, જેઓ વેદમાં પારંગત છે, આગમાં હવન કરે; તેમને ઉત્તમ ભોજન અને ગાય ભેટ આપો." "ઘોડાંવાળાં, પતિત, અને અન્ય deserving લોકો માટે પણ ભેટ આપો; ગાયોને જવાર આપ્યા પછી, પર્વતને અર્પણ કરો. સૌ સજ્જ, ખાધા, સુગંધિત અને સુંદર વસ્ત્રોમાં, ગાય, બ્રાહ્મણ, અગ્નિ અને પર્વતની પરિક્રમા કરો." "મારું મત છે, આ રીતે કરો; આ યજ્ઞ ગાય, બ્રાહ્મણ, પર્વત અને મને પ્રિય છે." શુકદેવજી કહે છે: ભગવાન, જે સમય રૂપે ઈન્દ્રની અહંકાર નમાવવા ઇચ્છતા હતા, એમના શબ્દો સાંભળીને, નંદ અને વ્રજવાસીઓએ એ યોગ્ય માન્યા. તેઓએ બધું ભગવાન કૃષ્ણના જણાવ્યા પ્રમાણે કર્યું, બ્રાહ્મણો દ્વારા મંગલાશિર્ષ વેદમંત્રો બોલાવ્યા, અને ઈન્દ્ર માટેની સામગ્રી પર્વત અને બ્રાહ્મણ માટે ઉપયોગ કરી. બધા ભેટો યોગ્ય રીતે અર્પણ કરી, ગાયોને જવાર આપી, અને ગાયોની ટોળી આગળ રાખી પર્વતની પરિક્રમા કરી. સુંદર રીતે સજ્જ گاાડીઓમાં બેઠેલી સ્ત્રીઓ, કૃષ્ણના કૌતુકો ગાઈ, બ્રાહ્મણોના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત કર્યા. કૃષ્ણે, લોકોમાં ભય દૂર કરવા, બીજું રૂપ ધારણ કર્યું—'હું પર્વત છું' એમ ઘોષણા કરી, અને વિશાળ રૂપમાં અનેક અર્પણ સ્વીકાર્યા. વ્રજવાસીઓ સાથે કૃષ્ણે, સ્વથી સ્વને નમન કર્યું—'જો, આ પર્વત સ્વરૂપે પ્રગટ થયો છે અને અમને કૃપા આપી છે.' એ પર્વત, ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરે છે, જંગલમાં રહે છે, અને જે અમાનવ તેને અવમાન કરે છે, તેમને નાશ કરે છે; તેથી, અમે એના અને અમારા ગાયોની રક્ષા માટે નમન કરીએ છીએ. આ રીતે, વાસુદેવના પ્રેરણા સાથે, વ્રજવાસીઓએ કૃષ્ણ સાથે મળી, પર્વત, ગાય, બ્રાહ્મણ અને યજ્ઞ માટે વિધિ કરી, અને પછી વ્રજમાં પાછા આવ્યા. આ રીતે શ્રીમદ ભાગવત મહાપુરાણના દશમ સ્કંધના પ્રથમ અર્ધના ચોઅવીસમા અધ્યાયનો અંત આવ્યો. પછી ભગવાન કહે છે: "મને—સ્વ, સ્વપ્રકાશ, સર્વ જીવના હૃદયમાં નિવાસી—તમે તમારા આત્મા દ્વારા જ જોશો, તો દુઃખ અને ભયથી મુક્ત થશો." "માતા, હું તને આધ્યાત્મિક જ્ઞાન આપું છું, જે સર્વ કર્મમાં શાંતિ લાવે છે; એ જ્ઞાનથી તું ભય પાર કરી શકીશ." મૈત્રેય કહે છે: કપિલદેવના આ શબ્દો સાંભળીને, pleased, તેમને ડાબી બાજુ circumambulate કરી, અને જંગલમાં ગયા. તેમણે મૌનવ્રત ધારણ કર્યું, માત્ર આત્મા પર આધાર રાખ્યો, અનાસક્ત થઈ પૃથ્વી પર ફર્યા, અગ્નિ વિના અને સ્થિર નિવાસ વિના. મનને બ્રહ્મમાં—જે અવ્યક્ત અને વ્યક્ત બંનેથી પર છે, ગુણોમાં દેખાય છે પણ ગુણાતીત છે—એકાગ્ર ભક્તિથી absorb કર્યું. અહંકાર, મમતા, દ્વંદ્વથી મુક્ત, સર્વમાં સમદૃષ્ટિ, પોતાને જ જોતા, આંતરિક શાંતિ અને સ્થિર મન, શાંત સમુદ્ર જેવું. વાસુદેવ, સર્વજ્ઞ, અંતરાત્મા—એમાં પરમ ભક્તિથી પોતાના આત્માને જાણ્યા અને બંધનથી મુક્ત થયા.