શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

આ શાસ્ત્રમાં વર્ણવાયેલો પ્રસંગ ખૂબ જ અર્થપૂર્ણ અને ગૂઢ છે. જે લોકો કામ, દયનીયતા અને લોભથી ભરેલા હોય છે, જેમની બુદ્ધિ ફળની જગ્યાએ ફૂલોમાં અટકી રહે છે, તેઓ અગ્નિ તરફ આકર્ષિત થયેલા પતંગિયાં જેવાં છે – પોતાના સાચા સ્વરૂપને ઓળખી શકતા નથી. તેઓ મારા, જેઓ સર્વના હૃદયમાં વસે છે અને જેમનીથી આ જગત ઉત્પન્ન થયું છે, તેને જાણતા નથી; જેમ ભજન અને યજ્ઞથી સંતોષ ન મળતો હોય, તેવા લોકો ધૂંધથી ઘેરાયેલા હોય છે. મારી પરોક્ષ ઇચ્છાને સમજ્યા વિના, જે લોકો ઇન્દ્રિય વિષયોમાં જ મગ્ન રહે છે અને હિંસામાં લિપ્ત થઈ જાય છે, તો તેમના માટે યજ્ઞ પણ અનુમતિપ્રદ નથી. ખરેખર, જે ક્રૂર અને સ્વલાભના ઇચ્છુક હોય છે, તેઓ દેવ, પિતૃ અને ભૂત માટે હિંસાથી પ્રાપ્ય પશુઓનું યજ્ઞ કરે છે. વેપારીઓ જેમ ખરેખર સંપત્તિ છોડીને સ્વપ્નમાં સુખ શોધે છે, તેમ તેઓ પોતાના હૃદયમાં અસલ વિશ્વમાં આશીર્વાદની કલ્પના કરે છે – જે માત્ર સાંભળવામાં જ આનંદ આપે છે. રાજસ, સત્ત્વ અને તમસમાં સ્થિત અને તેને ચાહનારા લોકો ઇન્દ્ર અને અન્ય મુખ્ય દેવતાઓની પૂજા કરે છે, પણ મને, મારા સાચા સ્વરૂપે, પૂજતા નથી. અહીં દેવોની પૂજા કરીને તેઓ વિચારે છે કે ‘અમે સ્વર્ગમાં સુખ ભોગવશું’, અને જ્યારે એ પુન: સમાપ્ત થાય છે, ત્યારે પુન: પૃથ્વી પર ધનિક અને ઉચ્ચ વંશમાં જન્મની ઈચ્છા રાખે છે. તેથી, જે લોકો ફૂલ જેવા શબ્દોમાં ડૂબી ગયા છે, અહંકાર અને લોભથી ભરેલા છે, તેમને મારા ઉપદેશ પણ રસદાર લાગતાં નથી. વેદો – જે ત્રણ વિભાગોમાં વહે છે – બ્રહ્મન, આત્મા અને દેવ વિષયક છે; ઋષિઓ પરોક્ષ રીતે બોલે છે અને હું પણ પરોક્ષ વાણીમાં delight લેતો છું. શાબ્દિક બ્રહ્મન – પ્રાણ, ઇન્દ્રિયો અને મનથી બનેલું – ખૂબ જ દુર્ગમ, અપરિમિત, ઊંડું અને સમુદ્ર જેટલું અઘરું છે. એ અનંત શક્તિઓથી યુક્ત બ્રહ્મન દ્વારા, મારા દ્વારા વિસ્તરેલું છે; જીવોમાં એ ધ્વનિરૂપે દેખાય છે, જેમ કમળની ડાંડીમાં સૂત હોય છે. મકડી પોતાના હૃદયમાંથી જાળ ઉતારે છે, તેમ પ્રાણ પણ અવકાશમાંથી ધ્વનિ સાથે, મન દ્વારા સ્પર્શ રૂપે પ્રગટ થાય છે. એ ભગવાન છંદો અને અમરત્વથી બનેલા, હજારો માર્ગો ધરાવતા, ઓમથી – જે વ્યંજન, સ્વર, ઉચ્છ્વાસ અને ગુંજનથી શોભિત છે – અંદર સ્થાપિત છે. એ પોતાની જ શક્તિથી, વિવિધ ભાષાઓમાં વ્યાપેલી, છંદોની ચાર અક્ષર વધારતી મહાન વાણીનું સર્જન અને સંહરણ કરે છે. ગાયત્રી, ઉષ્ણિક, અનુષ્ટુપ, બૃહતી, પંક્તિ, તૃષ્ટુભ, જગતી, અતિછંદસ, અતયષ્ટિ, અતિજગત અને વિરાટ – એ છંદો છે. એ શું સ્થાપિત કરે છે, શું દર્શાવે છે, શું સૂચવે છે, શું ભેદ કરે છે – એ જગતમાં મારા સિવાય કોઈ એનું હૃદય જાણતું નથી. એ મને સ્થાપિત કરે છે, દર્શાવે છે, ભેદ કરે છે અને નકારે છે; વેદનો અર્થ – શબ્દ પર આધાર રાખી – અંતે મોહિત વાણીનો નકાર કરીને કૃપાળુ બને છે. આ રીતે, એ Deer, suar, wild dogs, oxen, buffalo, elephants, cow-tails, monkeys, mongooses અને snakes થી ઘેરાયેલો છે. એ પવિત્ર સ્થાનમાં પ્રવેશ કરતા, રાજા અને તેના પુત્રો ત્યાં પહોંચ્યા, જ્યાં ઋષિ યજ્ઞ અગ્નિ સાથે બેઠા હતા. રાજાએ તેને severe austerity સાથે તેજસ્વી રૂપમાં જોયા – Lordના affectionate glance અને અમૃત જેવા શબ્દોથી, એ અત્યંત કષ્ટમાં પણ દુર્બળ નહોતાં. ઋષિ ઊંચા, કમળપાંખી આંખો, જટાધારી, વાળાના વસ્ત્રોમાં, તપસ્વી તરીકે અશુદ્ધ અને બિનસજ્જિત દેખાતા હતા. રાજા આશ્રમમાં આવી ઋષિને વંદન કર્યા, ઋષિએ યથાવત્ આતિથ્ય અને શુભેચ્છા આપી. ઋષિએ યોગ્ય અર્પણ સ્વીકારી, રાજાને બેસાડ્યા, અને ભગવાનની આજ્ઞા યાદ કરતાં, મૃદુ વાણીમાં કહ્યું: “નિઃસંદેહ, હે રાજા, તમારું વિહાર ધર્મપ્રાણ લોકોની રક્ષા અને દુષ્ટોના વિનાશ માટે છે; તમે હરિની શક્તિથી પૃથ્વીને સંભાળો છો. તમે સૂર્ય, ચંદ્ર, અગ્નિ, ઇન્દ્ર, પવન, યમ, ધર્મ અને વરુણના રૂપ અને સ્થાન ધારણ કરો છો – તમને વંદન. જ્યારે તમે વિજયી રથ પર, મણિથી શોભિત, ભયાનક ધનુષ ધારણ કરી, વિરાજમાન થાં, ત્યારે દુષ્ટો ભયભીત થાય છે. તમારી સેના પૃથ્વીને દબાવે છે, એના ગોળાને હલાવે છે, અને મહાન દળને એકત્ર કરી, તમે તેજસ્વી સૂર્યની જેમ વિહાર કરો છો. એ સમયે, ભગવાન દ્વારા રચાયેલા varn અને ashramના વિભાજનથી સ્થિર થયેલી સીમાઓ, ચોક્કસપણે લૂંટારાઓ દ્વારા તોડી નાખવામાં આવશે. અને અધર્મ વધશે, લોભી અને અશાંત લોકો દ્વારા foster થશે; જો તમે આરામ કરો, તો આ જગત લૂંટારાઓના હાથમાં બળી જશે. હવે, હે વિર, હું પુછું છું કે તમે અહીં શા માટે આવ્યા છો; ચાલો, નિષ્ઠાપૂર્વક, હૃદયથી, તે પ્રમાણે વર્તીએ.” આ પછી, શુકદેવજી કહે છે: શિયાળાની પ્રથમ મહિનો હતો, ત્યારે નંદના વૃજના યુવાન કન્યાઓએ કાત્યાયની દેવીની પૂજા માટે વ્રત રાખ્યું, અને માત્ર સરળ ભોજન લેતાં. તેઓ વહેલી સવારમાં, કાલિન્દી નદીમાં સ્નાન કર્યા, અને રિવરબેંક પર રેતથી દેવીની મૂર્તિ બનાવી, પૂજા કરી. સુગંધિત ફૂલમાળા, અત્તર, અર્પણ, ધૂપ, દીવો અને વિવિધ દાન – નાના-મોટા, અંકુર, ફળ, અનાજ – સાથે પૂજા કરી. એ મંત્ર બોલતી: “હે કાત્યાયની, મહાશક્તિ, મહાયોગિની, સર્વોચ્ચ શાસક, હે દેવી, નંદપુત્ર કૃષ્ણને મારા પતિ બનાવો; હું તમને વંદન કરું છું.” એમ કન્યાઓ પૂજા કરવામાં મગ્ન થઈ. એ રીતે, તેમની બુદ્ધિ કૃષ્ણમાં સ્થિર હતી, એક મહિનો સુધી ભદ્રકાળીનું વ્રત રાખ્યું, નંદપુત્ર કૃષ્ણને પતિ રૂપે મેળવવાની ઈચ્છા રાખી. સવારમાં, સખીઓ સાથે, હાથમાં હાથ મળાવી, તેઓ ઉંચે અવાજે કૃષ્ણના ગીત ગાતા, રોજ કાલિન્દી નદીમાં સ્નાન કરવા જતા. એક દિવસ, નદીના કિનારે પહોંચી, તેઓએ અગાઉની જેમ પોતાના વસ્ત્રો મુક્યા, અને કૃષ્ણના ગીત ગાતા, આનંદથી પાણીમાં રમ્યા. ભગવાન કૃષ્ણ, યોગીઓના સ્વામી, તેમની ઈચ્છા જાણીને, પોતાના મિત્રો સાથે ત્યાં આવ્યા, તેમની ઈચ્છા પૂરી કરવા. તેઓએ ઝડપથી કન્યાઓના વસ્ત્રો લઈ, કદંબના વૃક્ષ પર ચડી ગયા, અને છોકરાઓ સાથે હસ્યા, મજાકમાં કહ્યું: “આવો, દરેક પોતાનું વસ્ત્ર લઈ જાઓ, જેમ ઈચ્છો; હું સાચું કહું છું, માત્ર મજાક નથી, જો તમે વ્રતથી થાકી ગયા હો.