શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

મહાન ઋષિઓ, જે ત્યાં એકત્રિત થયા હતા, પરિક્ષિતના કાર્ય અને વર્તનને પ્રશંસા કરતા કહેવા લાગ્યા: “તેનું આચરણ લોકહિત માટે છે, અને તે ભગવાનના ગુણોથી શોભિત છે, જે સર્વોચ્ચ દ્વારા પણ ગવાય છે.” તેઓએ ઉમેર્યું કે, “હે રાજર્ષિમાં શ્રેષ્ઠ, કૃષ્ણભક્તોમાં એવું નવાઈનું નથી કે, રાજ્યના શિરોમણિ રહીને પણ, જે લોકો એકવાર સિંહાસન અને મૌલાથી વિભૂષિત થયા છે, તેઓ તરત જ બધું ત્યજી દે છે—માત્ર ભગવાનના દર્શન માટે.” પછી ઋષિઓએ નક્કી કર્યું: “અમે બધા અહીં રહેશે, જ્યાં સુધી પરિક્ષિત દેહ ત્યાગે; ત્યારબાદ આ ભગવાનના શ્રેષ્ઠ ભક્ત વૈરાગ્ય અને દુ:ખથી મુક્ત, પરમ પદને પ્રાપ્ત કરશે.” આમ, જ્યારે પરિક્ષિતે ઋષિમંડળના આ વચનો સાંભળ્યા, ત્યારે તેણે પોતાના ગુરુ મધુસૂદન સાથે, નિર્દોષપણે, ત્યાં ઉપસ્થિત તમામ મહાન આત્માઓને વંદન કરી, અને ભગવાન વિષ્ણુના વિલાસો સાંભળવા ઉત્સુક થઈને તેમને સંબોધ્યા. તેણે કહ્યું: “તમામ દિશાઓમાંથી અહીં મહાન પુરુષો એકત્ર થયા છે, જેમ કે ત્રણેય લોકમાં વેદના સ્વરૂપો પ્રસરી ગયા છે. અહીં કે બીજે ક્યાંય, સર્વોચ્ચ કલ્યાણ અને આત્મસ્વરૂપને સિવાય બીજું કંઈ ઉદ્દેશ્ય નથી. અત્યારે, હે બ્રાહ્મણો, હું આપની શરણ લઈ પુછું છું—મૃત્યુ પામનારા માટે શુદ્ધ કર્તવ્ય શું છે? જે કર્મમાં નિષ્ણાત હોય તે વિચાર કરે.” ત્યાં અચાનક, વ્યાસપુત્ર, મહાન અને પૂજ્ય, કોઈ અપેક્ષા વિના ભ્રમણ કરતા, બાળમિત્રોથી ઘેરાયેલા, ઉપહાસક વેશમાં, પોતે જ સંતોષમાં, ત્યાં આવી પહોંચ્યા. તેવી કુમાર અવસ્થામાં, તેમનાં પગ, હાથ, જાંઘ, ભુજાઓ, ખભા અને ગાલ—all કુમળાં અને સૌમ્ય; તેમના અંગો સુંદર, આંખો વિશાળ અને લાંબી, કાન ઊંચા નાક સાથે સમ, ભ્રૂકુટિ મનોહર, મુખમંડળ તેજસ્વી અને ગળું શંખ જેવું. તેમના વક્ષસ્થળ પહોળા અને ઊંચા, નાભિ ઊંડી અને વળાંકવાળી, પેટ પર રેખાઓ અને નરમાઈ, વસ્ત્રવિહિન, વાળ મુખ પર છવાયેલા, હાથ લાંબા અને લટકતા, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ જેવા. તેમની કાંતિ શ્યામ, યુવાની સદા નવી, અંગો પર મંગલચિહ્નો, સ્મિત મનમોહક, સ્ત્રીઓના મન હરી લે તેવા; ઋષિઓ તેમનું સત્ય સ્વરૂપ જાણતાં હોવા છતાં, તેમનું મહાત્મ્ય છુપાયેલું હોવાથી, તેમને સન્માનથી ઉભા થયા. વિષ્ણુરાતા પરિક્ષિતે નમ્રતાપૂર્વક શિષ્ન bowed કરીને, મહાન અતિથિનું પૂજન કર્યું. પછી, જ્યારે અજ્ઞાન સ્ત્રીઓ અને બાળકો વિદાય થયા, ત્યારે તેમને મહાસન પર બેસાડવામાં આવ્યા. તે સમયે, બ્રહ્મર્ષિ, રાજર્ષિ અને દેવર્ષિઓની મહાન સભામાં તે તેજસ્વી ઋષિ ચંદ્ર જેવો તેજ પામતા હતા, જેમ ચંદ્ર ગ્રહ, તારાઓ અને નક્ષત્રો વચ્ચે ઝળહળે છે. રાજા પરિક્ષિત, ભગવાનના ભક્ત, શાંતપણે બેઠેલા, પૂર્ણ જ્ઞાન ધરાવતા ઋષિ પાસે ગયા. માથું નમાવી, હાથ જોડીને, નમ્રતાપૂર્વક કહીને પૂછ્યું: “હે બ્રાહ્મણ, આજે અમે ક્ષત્રિયોએ સેવા-યોગ્ય બન્યા છીએ, કેમ કે આપના દયાથી, આપ અતિથિ બની આવ્યા અને અમારું ભૂમિ પવિત્ર કરી. માત્ર આપનું સ્મરણ જ મનુષ્યના ઘરોને ક્ષણમાં પવિત્ર કરી દે છે—તો પછી આપને જોવું, સ્પર્શવું, પગ ધોવું કે આસન અર્પવું—તેનું શું કહેવું? આપના દર્શનથી, હે મહાયોગી, લોકોના ભારે પાપ તુરંત નષ્ટ થાય છે, જેમ વિષ્ણુ રાક્ષસોનો વિનાશ કરે છે. મને ભગવાન કૃષ્ણ પ્રસન્ન થાય, જે પાંડુપુત્રોને પ્રિય છે; તેમણે પોતાના કુટુંબજનોને સ્નેહથી સ્વીકાર્યા છે. નહીંતર, મૃત્યુ પામનારા સામાન્ય મનુષ્યોને, આપ જેવો, અવિશ્વય મન ધરાવતા, સિદ્ધ અને વનવાસી મહાપુરુષનો સંગ કઈ રીતે પ્રાપ્ત થાય? અત્યારે, હે યોગીઓમાં શ્રેષ્ઠ, હું પુછું છું કે, સર્વોચ્ચ સિદ્ધિ માટે, મૃત્યુ નજીક હોય ત્યારે મનુષ્યે સર્વ રીતે શું કરવું? શું સાંભળવું, પાઠ કરવો, કરવું, સ્મરણ કરવું કે પૂજન કરવું? અથવા આથી વિરુદ્ધ કંઈ હોય તો કહો. નિશ્ચિતપણે, હે બ્રાહ્મણ, ગૃહસ્થોના ઘરોમાં ભગવાનના દર્શન સરળ નથી—even ગાયોનું દુધ દોહાય ત્યારે પણ નહીં. સૂતજીએ કહ્યું: રાજાએ નમ્રતાપૂર્વક પૂછેલા પ્રશ્નો સાંભળીને, વિદ્વાન, બદરાયણપુત્રે જવાબ આપ્યો. તે કહે છે: “શ્રીના ગુણ છે સ્વતંત્રતા વગેરે; સુખ એ સુખ-દુ:ખનો અંત છે. દુ:ખ ઇચ્છાથી આવે છે. વિદ્વાન બંધન અને મુક્તિને ઓળખે છે. મૂર્ખ શરીર વગેરેમાં પોતાને જુએ છે; મારું માર્ગ વેદ કહેવાય છે. મનની ચંચળતા વિપરીત માર્ગ છે; સ્વર્ગ એ સત્ત્વગુણની વૃદ્ધિ છે. નરક એ અંધકાર અને અભિમાન છે; મિત્ર, ગુરુ અને આત્મા એક છે. ઘર એ શરીર છે; ગુણોમાં ધન એ માનવતા છે, અને સાચો ધનવાન એ જ કહેવાય. જે સંતોષી નથી તે ગરીબ છે; જે ઇન્દ્રિયજિત નથી તે દયનીય છે. જે મન ગુણોથી અસ્પૃશ્ય છે તે સ્વામી છે; ગુણોમાં આસક્તિ એ વિપરીત છે. હે ઉદ્ધવ, તમારા બધા પ્રશ્નો યોગ્ય રીતે ઉત્તર મળ્યા છે. પુણ્ય અને પાપના લક્ષણો પર વધુ શું કહેવું? ગુણમાં દોષ જોવો એ જ દોષ છે, પણ જે દોષ અને ગુણથી રહિત છે એ જ સાચો ગુણ છે.” પછી શુકદેવજી કહે છે: ગોપાલોએ ગોપીઓ પાસે કૃષ્ણ અને બલરામના અદ્ભુત વિલાસો કહેવ્યા—કેવી રીતે જંગલની આગ બુઝાવી અને પ્રલંભાસુરનો વિધ્વંસ કર્યો. આ સાંભળીને, વૃજના વડીલ ગોપ અને ગોપીઓ આશ્ચર્યચકિત થયા અને કૃષ્ણ-રામને દેવોમાં શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવ્યા. પછી વર્ષા ઋતુ આવી, સર્વ જીવોમાં જીવનલાવતી, દિશાઓ વીજળીથી પ્રકાશિત, આકાશ અને ધરતી ગર્જનાથી ગૂંજતી. આકાશ ઘેરા વાદળોથી ઢંકાયો, વીજળી અને ગર્જના સાથે ઝાંખો લાગતો, જાણે ગુણવાળા બ્રહ્મ જેવી અવસ્થામાં. પછી વાદળોએ, જે પૃથ્વીમાંથી આઠ મહિના પાણી ખેંચી લીધું હતું, પોતાનાં જ બળે વરસાદ વરસાવવાનું શરૂ કર્યું. મહાન વાદળો વીજળી સાથે, પ્રચંડ પવનથી ધકેલાતા, જીવનદાયી વરસાદ વરસાવ્યા—જાણે દયા સ્વરૂપે. સૂર્યથી સુકાઈ ગયેલી, દહન પામેલી ધરા વરસાદથી તૃપ્ત થઈ, જેમ તપથી ક્ષીણ દેહ ઈચ્છિત ફળથી પુનઃ તંદુરસ્ત થાય છે. રાત્રિના આરંભે માત્ર જ્યોતીષ્કા (જગમગાટ) દેખાતા, ગ્રહો નહીં—જેમ કલીયુગમાં પાપથી વેદ નાસ્તિકોમાં પ્રકાશ પામતા નથી. વાદળોની ગર્જના સાંભળીને, લાંબા સમયથી મૌન રહી ગયેલા દેડકા croaking કરવા લાગ્યા—જેમ બ્રાહ્મણો વ્રત પૂર્ણ થયા પછી પાઠ કરે છે. સૂકા અને માર્ગ ભૂલેલા નદીઓ ફરી વહવા લાગી—જેમ સ્વતંત્ર પુરુષનું ધન અને બળ પાછું આવે. ધરા ઘાસથી લીલી, ઇન્દ્રગોપા કીટથી લાલ, અને છાત્રાક (મશરૂમ)થી છાયાયુક્ત થઈ—જેમ મનુષ્યને લક્ષ્મી પ્રાપ્ત થાય. ખેતરો પાકથી સમૃદ્ધ થઈ, ખેડુતો આનંદિત, પણ અભિમાની, જે પ્રભુના નિયતિને ઓળખતા નથી, તેઓ દુ:ખી. જમીન અને પાણીના તમામ જીવો, નવા વરસાદથી તાજગી પામીને સુંદર દેખાવા લાગ્યા—જેમ હરિની સેવા કરીને મનુષ્ય સૌંદર્ય પામે છે.