શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

તે પવિત્ર સ્થળે, સમગ્ર વિશ્વને શુદ્ધ કરનાર મહાન અને ઉન્નત ઋષિઓ પોતાના શિષ્યો સાથે આવ્યા હતા. મોટાભાગે તેઓ તીર્થયાત્રાના અવસરના બહાને આવ્યા, કારણ કે સત્પુરુષો પોતે તીર્થોને પવિત્રતા આપે છે. આવી મહાન ઋષિઓમાં અત્રિ, વસિષ્ઠ, ચ્યવન, શરદ્વાન, અરિષ્ટનેમી, ભૃગુ અને અંગિરા; પછી પરાશર, ગાધિપુત્ર, રામ, ઉતથ્ય, ઇન્દ્રપ્રમદ અને એધમવાહા; મેધાતિથિ, દેવલ, ઋષ્ટિષેણ, ભારદ્વાજ, ગૌતમ, પિપ્પલાદ; ત્યારબાદ મૈત્રેય, ઔર્વ, કવષ, કુંભયોની, દ્વૈપાયન અને venerable નારદ પણ આવ્યા હતા. આ ઉપરાંત, દેવ-ઋષિ, બ્રહ્મ-ઋષિ અને રાજ-ઋષિમાં પ્રસિદ્ધ એવા અન્ય ઋષિઓ પણ, અરુણ અને તેમના સાથીઓ સાથે આવ્યા હતા. રાજાએ, આ મહાન ઋષિવંશીઓનો સન્માન કરીને, નમ્રતાપૂર્વક મસ્તક ઝુકાવ્યું. તેઓ સૌ આરામથી બેઠા, રાજા પરિક્ષિતે શ્રદ્ધાપૂર્વક તેમની સામે, સ્પષ્ટ મન અને નિશ્ચય સાથે, હાથ જોડીને હાજરી આપી. રાજા બોલ્યા: “અહા, રાજાઓમાં અમે સૌથી ભાગ્યશાળી છીએ, કેમ કે મહાન લોકોની કૃપા અમને મળી છે. રાજવંશ, બ્રાહ્મણના પદને અવગણવાના દોષથી, દૂર ફેંકાઈ ગયો છે—અલાસ, આવા નिंदનીય કર્મો!” તેણે કહ્યું કે, “મારે, સર્વના પરમેશ્વરે, જે મારા મનને વારંવાર ગૃહકાર્યોમાં જોડે છે, દ્વિજોના વચનથી વૈરાગ્ય ઉત્પન્ન કર્યું છે; કારણ કે આસક્તિથી જ ભય પેદા થાય છે.” પછી પરિક્ષિતે બ્રાહ્મણોને વિનંતી કરી: “હે બ્રાહ્મણો, તમે મારા સાથે રહો, હું ભગવાનમાં મન લગાવીને ગંગાના તટ પર બેઠો છું. બ્રાહ્મણના શ્રાપથી કે તક્ષક સર્પથી, જે પણ થાય, ત્યાં સુધી તમે વિષ્ણુની મહિમા ગાવો.” તેણે વધુ કહ્યું: “મારે ફરીથી અનંત ભગવાનમાં અને તેમના આશ્રય લેવાવાળાઓમાં ભક્તિ અને મમતા રહે, જ્યાં પણ જન્મું, શ્રેષ્ઠ લોકોમાં મિત્રતા રહે, અને સર્વત્ર બ્રાહ્મણોને નમન કરું.” રાજા, આ નિશ્ચય સાથે, પૂર્વ કાંઠે, કુશાના શય્યાએ, ઉત્તર દિશા તરફ મોઢું કરીને બેઠા, પત્ની અને પુત્રનો ભાર સમુદ્રપુત્રી (ગંગા) પર રાખી દીધો. જ્યારે રાજા ઉપવાસ પર બેઠા, સ્વર્ગના દેવોએ તેમની પ્રસંશા કરી, ખુશીથી ફૂલો વરસાવ્યા અને વાદ્ય વગાડ્યા. મહાન ઋષિઓએ પરિક્ષિતના કાર્યની પ્રશંસા કરી: “આનું વર્તન લોકહિત માટે છે, અને ભગવાનના ગુણોથી શોભાયમાન છે.” તેમણે ઉમેર્યું: “કૃષ્ણભક્ત રાજાઓમાં, જેમણે રાજમુકુટ ધારણ કર્યો હતો, તેઓ તુરંત રાજ્ય ત્યાગી દે છે—માત્ર ભગવાનની હાજરી માટે.” બધા ઋષિઓએ નક્કી કર્યું: “અમે અહીં રહેશે, જ્યાં સુધી રાજા શરીર ત્યાગે; પછી આ શ્રેષ્ઠ ભક્ત પરમ ધામમાં પહોંચશે.” આ讚ના સાંભળીને પરિક્ષિતે, પોતાના ગુરુ મધુચ્યુદ અને અન્ય ઉપસ્થિતો સાથે, વિષ્ણુના કાર્યો સાંભળવાની ઇચ્છા સાથે, સૌને અભિવાદન કર્યું. તેણે કહ્યું: “તમામ દિશાઓમાંથી તમે અહીં એકત્ર થયા છો, જેમ કે ત્રણ લોકમાં વેદો પ્રગટ થાય છે; અહીં કે અન્યત્ર, સર્વોત્તમ કલ્યાણ અને આત્મસ્વરૂપ સિવાય બીજું કોઈ ઉદ્દેશ નથી.” પરિક્ષિતે પુછ્યું: “હે બ્રાહ્મણો, શું કરવું જોઈએ? મૃત્યુશય્યા પર pure duty શું છે? engaged લોકો deliberation કરે.” ત્યારે વ્યાસપુત્ર, venerable શુકદેવ, અચાનક ત્યાં આવ્યા, નિરાશ્રય, પોતાના લાભમાં સંતોષી, બાળકો સાથે, mocking વસ્ત્રમાં. શુકદેવ, સોળ વર્ષના, કોમળ અંગો, સુંદર આંખો, સમાન કાન-નાક, સુંદર ભ્રૂ, તેજસ્વી ચહેરો, શંખ જેવી ગળા, છુપાયેલા હાડપાં, વિશાળ ઉંચી છાતી, ઊંડા નાભિ, ગુમ્ફિત પેટ, નગ્ન, વાળ ચહેરા પર, લાંબા હાથ, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ જેવા. તેમનો રંગ શ્યામ, યુવા સૌંદર્ય, શુભ ચિહ્નો, મનમોહક સ્મિત, સ્ત્રીઓના મનને આકર્ષે—ઋષિઓ જાણતા હોવા છતાં, તેમની મહાનતા છુપાયેલી હોવાથી, સૌ ઊભા થઈ સન્માન કરે. વિષ્ણુરાતે (પરિક્ષિતે) bowed head સાથે શુકદેવનું પૂજન કર્યું. સ્ત્રીઓ અને બાળકો દૂર થયા, શુકદેવને મહાન આસન પર બેસાડ્યા. બ્રહ્મઋષિ, રાજઋષિ, દેવઋષિની સભામાં, શુકદેવ ચંદ્ર જેવો તેજસ્વી દેખાયા. પરિક્ષિત, ભગવાનના ભક્ત, શાંત બેઠેલા શુકદેવ પાસે ગયા, નમ્રતાપૂર્વક, હાથ જોડીને, વિનયપૂર્વક પૂછ્યું: “હે બ્રાહ્મણ, આજે અમને તમારી કૃપાથી સેવા કરવાની તક મળી, તમે મહાન યોગી તરીકે પધાર્યા, અમારું ભૂમિ પવિત્ર કરી.” પરિક્ષિતે કહ્યું: “તમને યાદ કરતાં જ ઘરો પવિત્ર થાય—તો પછી જોવું, સ્પર્શવું, પગ ધોવું, આસન આપવું વગેરે તો કેટલું પવિત્ર હશે! તમારી હાજરીથી, મહાન યોગી, લોકોના મહા પાપ તુરંત નાશ પામે છે, જેમ વિષ્ણુ રાક્ષસોને નાશ કરે છે.” તેણે વિનંતી કરી: “ભગવાન કૃષ્ણ, પાંડુપુત્રોને પ્રિય, મારા ઉપર પ્રસન્ન થાય, જેમણે પોતાના કુટુંબને સ્નેહથી સ્વીકાર્યું. અન્યથા, મૃત્યુશય્યા પર બેઠેલા નરોએ, જંગલમાં perfected, unmanifest મન ધરાવતા, તમારી હાજરી કેવી રીતે પામી?” પરિક્ષિતે પુછ્યું: “હે યોગીશ્રેષ્ઠ, સર્વોત્તમ સિદ્ધિ શું છે? મૃત્યુ નજીક હોય ત્યારે માણસે શું કરવું? શું સાંભળવું, વાંચવું, કરવું, સ્મરણ કરવું, પૂજન કરવું? અથવા, જો કંઈ બીજું હોય તો કહો.” પરિક્ષિતે કહ્યું: “ઘરગથ્થુંઓના ઘરમાં ભગવાનની હાજરી દેખાતી નથી—even ગાય દોહી રહ્યા હોય ત્યારે પણ.” સૂતજી કહે છે: રાજાએ આ રીતે વિનયપૂર્વક પુછ્યું, ત્યારે બદરાયણપુત્ર (શુકદેવ) જ્ઞાની અને વિદ્વાન, ઉત્તર આપ્યો. શુકદેવે કહ્યું: “શ્રીના ગુણો સ્વતંત્રતા વગેરે છે; સુખ એ આનંદ-દુઃખનો અંત છે. દુઃખ ઈચ્છાથી આવે. જ્ઞાની બંધન અને મુક્તિ જાણે છે. મૂર્ખ શરીર વગેરેમાં જાતે ઓળખે છે; મારી પથ વિદ્યા છે. મનની ચંચળતા ખોટી પથ છે; સ્વર્ગ એ સત્વગુણનો ઉદય છે.” “નરક એ અંધકાર અને અહંકાર છે; મિત્ર, ગુરુ અને આત્મા એક છે. ઘર એ શરીર છે; ગુણોમાં ધન એ માનવતા છે, અને સાચો ધનવાન એ છે. જે સંતોષી નથી તે ગરીબ છે; જે ઈન્દ્રિયજય નથી તે દયનીય છે. જેનું મન ગુણોમાં unattached છે એ સ્વામી છે; આસક્તિ એ વિપરીત છે.” “હે ઉદ્ધવ, તમારા પ્રશ્નો યોગ્ય રીતે જવાબ મળ્યા; પુનઃ પુનઃ ધર્મ-અધર્મના લક્ષણો સમજાવવાની જરૂર નથી. ગુણમાં દોષ જોવું એ જ દોષ છે; અને ધર્મ એ છે, જે બંનેથી મુક્ત છે.” પછી, ગોપોએ સ્ત્રીઓને કૃષ્ણ અને રામના અદભુત કાર્યો—જંગલની આગ બુઝાવવી અને પ્રલંબનો સંહાર—વર્ણન કર્યા. આ સાંભળીને વ્રજના વરિષ્ઠ ગોપ અને સ્ત્રીઓ આશ્ચર્યથી, કૃષ્ણ અને રામને દેવોમાં શ્રેષ્ઠ માનવા લાગ્યા.