શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

મૃત્યુ જ્યાં સુધી અહીં છે ત્યાં સુધી કોઈ મરે નહીં—આથી મહર્ષિઓએ ભગવાનને બોલાવ્યા હતા, અને માનવલોકમાં હરિના લીલારસને પાન કરવાની પ્રાર્થના કરી હતી. આ કલીયુગમાં લોકો મંદ, અલ્પમતિ અને ટૂંકા આયુષ્ય ધરાવે છે; તેમની રાતો નિરર્થક ઊંઘમાં અને દિવસો વ્યર્થ કાર્યોમાં વિતાવે છે. સૂતજી કહે છે: જ્યારે કુરૂભૂમિમાં વસતા પરિક્ષિતે સાંભળ્યું કે કલી તેના રાજ્યમાં પ્રવેશી ગયો છે, ત્યારે તે પરાક્રમી ધનુર્ધર પોતાનું ધનુષ્ય લઈને ઊભો થયો. તેણે કાળી ઘોડાઓ જોડાયેલી, સિંહધ્વજયુક્ત, સુંદર શોભિત રથ પર આરૂઢ થઈ, પોતાના રથ, ઘોડા, હાથી અને પદાતિ સૈન્ય સાથે દિશા-વિજય માટે નીકળી પડ્યો. પરિક્ષિતે ભદ્રાશ્વ, કેટુમાલ, ભારત, ઉત્તરકુરુ, કિમ્પુરુષ અને અન્ય પ્રદેશોને વિજય કરીને તેમની પાસેથી કર વસૂલ્યો. તેણે શહેરો અને જંગલો, પવિત્ર નદીઓ, દેવતુલ્ય પુરુષો અને મનોહર સ્ત્રીઓ—allને વિજય કર્યા. તે જ્યાં ગયો, ત્યાં Previously અદેખા વૈભવી મહેલો અને અપ્સરાસમાની સ્ત્રીઓ જોઈ. એ બધે અને બીજે પણ તેણે પોતાના પૂર્વજોની કીર્તિ સાંભળી, જેમાં શ્રીકૃષ્ણની મહિમા પણ ઉજાગર થતી હતી. તેને પોતાના વિશે પણ સાંભળ્યું—કે કેવી રીતે અશ્વત્થામાનાં અગ્નિબાણથી તે બચી ગયો હતો; વૃષ્ણિ અને પાંડુપુત્રો વચ્ચેના પ્રેમ અને તેમની કેશવપ્રતિ ભક્તિ વિશે પણ જાણ્યું. આથી પરિક્ષિત ખૂબ પ્રસન્ન થઈ, વિશાળ હૃદયથી, પ્રસન્ન દ્રષ્ટિથી, તેમને ધન, વસ્ત્રો અને હાર પુરસ્કાર રૂપે આપ્યાં. પરિક્ષિત, ભગવાન વિષ્ણુના પદપદ્મમાં અખંડ ભક્તિ ધરાવતા, પાંડવોની સેવા પ્રેમથી કરતા—ક્યારેક રથચાલક, ક્યારેક મિત્ર, ક્યારેક સેવક, ક્યારેક દુત, ક્યારેક વીરાસન પર સહભાગી, ક્યારેક તેમની સાથે ચાલતા, સ્તુતિ કરતા અને નમન કરતા—આ રીતે સમગ્ર જગતને વિષ્ણુ સમક્ષ નમાવતો. જ્યારે પરિક્ષિત પોતાના પૂર્વજો જેવી જ આચારસંહિતાનું પાલન કરી રહ્યો હતો, ત્યારે નજીક જ એક અદ્દભુત ઘટના ઘટી—એ સાંભળો: ધર્મ, એક પગે ચાલતા, ભૂમિને જોયા—એ છાયાવિહીન, વાછરડા વિના ગાય જેવી, રડતી હતી. ધર્મે પુછ્યું: "કેમ, સુમુખી! બધું સારા છે ને? તું કેમ如此 કાંઈક દુઃખી, ફિક્કી અને કમજોર લાગી રહી છે? તારા અંતરમાં કોઈ પીડા છે? શું તું કોઈ દૂરસ્થ સંબંધીને યાદ કરી દુઃખી છે, માતા?" "શું તું તારા ગુમ થયેલા અંગ માટે, દુષ્ટો દ્વારા તને ગ્રસાઈ જવાની ભયથી, દેવતાઓના હવનભાગ ચોરાઈ જવાથી, કે ઇન્દ્રે વરસાદ ન પાડતા પ્રજાઓ માટે દુઃખી છે?" "કે પૃથ્વી પર છોડી દેવાઈ સ્ત્રીઓ અને બાળકો માટે, કે બ્રાહ્મણ વર્ગમાં ભ્રષ્ટ થયેલી વાણી માટે, કે અધર્મી રાજાઓથી પીડાતા ઉન્નત કુળો માટે?" "કે કલીથી પીડાતા ક્ષત્રિય વર્ગ માટે, કે તેઓએ બગાડેલા રાજ્યો માટે, કે જીવનઆધાર ગુમાવી, ખોરાક, પાણી, આશ્રય, અને સ્નાન માટે ભટકતા લોકો માટે?" "કે, માતા, તને યાદ આવે છે શું, હરીએ તારો ભાર ઉતારવા અવતાર લીધા, પણ હવે તેમના વિયોગથી તારી મુક્તિ વિલંબાઈ છે?" "મને કહો, પૃથ્વી, તે કયા દુઃખનું મૂળ છે, જેના કારણે તું વ્યથિત છે? તારો એ શુભભાગ્ય, જેને દેવતાઓ પણ પૂજે છે, શું સમય—મહાસશક્તિશાળી—એ તને છીનવી લીધું છે?" ભૂમિએ કહ્યું: "ધર્મ, તું જે પુછે છે એ બધું તને ખબર છે, કારણ કે તું એ ચાર પગો પર અડગ છે, જે જગતમાં સુખ લાવે છે." "સત્ય, પવિત્રતા, દયા, ક્ષમા, ત્યાગ, સંતોષ, સાદગી, શાંતિ, આત્મસંયમ, તપ, સમતા, સહનશીલતા, વિમુખતા, વિદ્યા—" "જ્ઞાન, વૈરાગ્ય, મહત્ત્વ, શૌર્ય, તેજ, બલ, સ્મૃતિ, સ્વતંત્રતા, કુશળતા, સૌન્દર્ય, ધૈર્ય, સૌમ્યતા—" "સાહસ, વિનમ્રતા, સુસંસ્કાર, સહનશક્તિ, ઉત્સાહ, બલ, સમૃદ્ધિ, ઊંડાણ, સ્થિરતા, શ્રદ્ધા, યશ, માન અને અહંકારનો અભાવ—" "આ બધું અને અન્ય મહાન ગુણો તારી અંદર સદાયે વસે છે; મહાન બનવા ઇચ્છનાર એ ગુણોની તલાશ તારી પાસે કરે છે, કારણ કે એ તારો કદી ક્ષય થતો નથી." "માટે, હવે હું જગત માટે શોક કરું છું, કારણ કે શ્રીનિવાસ—સર્વગુણનિધિ—આ જગતમાં નથી, અને કલીના પાપી દૃષ્ટિથી પીડાઈ રહી છું." "હું મારા માટે, તારા માટે—શ્રેષ્ઠ શાસક—દેવતાઓ, પિતૃઓ, ઋષિઓ, સર્વ સજ્જનો અને સર્વ varnashrama માટે પણ શોક કરું છું." "બ્રહ્મા અને અન્ય દેવતાઓ પણ, માત્ર ભગવાનની એક ચિત્તાકર્ષક નજર માટે, કઠિન તપ કરે છે; પણ એ શ્રીદેવી પોતે, પોતાના કમલવનના લોકને છોડીને, પ્રેમથી ભગવાનના પાવન ચિહ્નવાળા પદધૂળીની પૂજા કરે છે." "હું પણ ભગવાનના પદચિહ્નોથી શોભાયમાન થયેલી—કમલ, વજ્ર, અંકુશ, ધ્વજ વગેરે ચિહ્નોથી—પણ એમ છતાં હું ભગવાનને પ્રિય ન રહી; અંતે તેમણે મને ત્યજી દીધી, અને જગત પણ મને અવગણના સાથે છોડી દઈ ગયું." "એ ભગવાન, જેમણે પોતાની શક્તિથી પૃથ્વીનો અહિતકર ભાર—શતશ: અસુરરાજાઓની સેના—ઉતારી, તને તારી અસ્થીર અને ક્ષીણ સ્થિતિમાં પણ સ્થિર કરી, યદુવંશને આનંદિત કર્યા;" "એવા પરમાત્માથી વિયોગ કોણ સહન કરી શકે? જેમની પ્રેમભરી નજર, તેજસ્વી સ્મિત અને મીઠા વચનોથી મધુમાખીઓ પણ સ્થિર રહી શકતી નથી—જ્યારે તેમના પદધૂળીના સ્પર્શથી પણ હું આનંદિત થાઉં છું!" જ્યારે પૃથ્વી અને ધર્મ چنین વાતચીત કરી રહ્યા હતા, એ સમયે રાજર્ષિ પરિક્ષિત પૂર્વ દિશામાં વહેતી સરસ્વતી નદીના કિનારે આવી પહોંચ્યા. હવે, હું પરમાત્માને નમન કરું છું—હે ભગવાન! હે મહાત્મા! હે સર્વના આશ્રય! હે સર્વના મૂળ! હે પરમાત્મા! હે સર્વોચ્ચ આત્મા! જ્ઞાન અને વિદ્યા રૂપે ભંડાર, ગુણાતીત, અવિનાશી, અપરિવર્તિત, અપ્રાકૃત, અનંત શક્તિ ધરાવનાર—તમે જ સર્વના આધાર છો—તમને નમન. સમય, સમયના કારણ, સમયના વિભાજનના સાક્ષી, જગતરૂપ, સર્વનું નિરીક્ષણ કરનાર, સર્જનહાર અને કારણ—તમને નમન. પંચભૂત, ઇન્દ્રિયો, પ્રાણ, મન, બુદ્ધિ અને અંત:કરણના સ્વરૂપ, આંતરિક રીતે અનુભવી શકાય એવા, પણ ત્રિગુણથી આવૃત—તમને નમન. અનંત, સૂક્ષ્મ, અવિચલ, સર્વજ્ઞ, સર્વમતાંનો આધાર, બોલી અને મૌન બંનેના પૃષ્ઠભૂમિ—તમને નમન. પ્રમાણનું મૂળ, મুনি, શાસ્ત્રનો સ્ત્રોત, કર્મ અને ત્યાગનો માર્ગ, સ્વયં વેદરૂપ—વારંવાર નમન. કૃષ્ણ, રામ, વસુદેવપુત્ર, પ્રદ્યુમ્ન, અનિરુદ્ધ, અને સાક્ષાત્ સાત્વતપતિ—તમને નમન. ગુણોના પ્રકાશ, ગુણોથી આવૃત, ગુણોના કાર્યથી જ્ઞાત, ગુણોના દર્શક અને અંતરાત્મા—તમને નમન. અવ્યક્તમાં વિહાર કરતા, વ્યક્તમાં પરિપૂર્ણતા લાવનારા, હૃષીકેશ, મુનિ, મૌનવ્રતી—તમને નમન. આ રીતે, પૃથ્વી, ધર્મ અને પરિક્ષિતની કથા ભગવાનના સ્મરણ અને સ્તુતિમાં ગુંજી રહી હતી.