શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

પરીક્ષિતે ઉત્તરાની પુત્રી ઇરાવતી સાથે લગ્ન કર્યા અને તેના દ્વારા ચાર પુત્રો—જનમેજયથી શરૂ કરીને—પ્રાપ્ત કર્યા. ગંગાના તટ પર તેણે શ્રાદ્વત મુનિની આગેવાની હેઠળ ત્રણ અશ્વમેધ યજ્ઞો કર્યા, જેમાં તેણે ખુબ દાન આપ્યું અને એ યજ્ઞ સ્થળે દેવતાઓ પણ દેખાયા. એક વખત, જ્યારે પરિક્ષિત દિશાઓમાં વિજય યાત્રા કરી રહ્યો હતો, ત્યારે તેણે એક રાજાના વેશમાં, પણ વાસ્તવમાં શૂદ્ર રહેલા કલિનો પકડ કર્યો, જે ગાય અને બળદને પગથી મારતો હતો. આ પ્રસંગે, શૌનક મુનિએ પૂછ્યું: “રાજાએ કલિનો પકડ કેમ કર્યો? એ શૂદ્ર કોણ હતો, જે રાજદંડ ધારણ કરીને ગાયને પગથી મારતો હતો? જો આ કથા કૃષ્ણની લીલાઓ સાથે સંકળાયેલી હોય, તો કૃપા કરીને જણાવો.” શૌનક એ પણ કહ્યું: “ભગવાનના પદપંકજના અમૃતનો રસ લેનાર ભક્તો માટે અન્ય નિરર્થક વાતો જીવનનો સમય બગાડે છે. આ અવધિમાં, જ્યાં મનુષ્યો ધીમી બુદ્ધિ, ટૂંકી આયુ અને વ્યર્થ પ્રવૃત્તિઓમાં દિવસ-રાત વિતાવે છે, ત્યાં અમૃતરૂપ હરિની કથાઓ જ શ્રેષ્ઠ છે.” સૂતજી કહે છે: “કુરુભૂમિમાં વસતા પરિક્ષિતે જ્યારે કલિ પોતાના રાજ્યમાં પ્રવેશ કર્યો છે, એવી દુ:ખદ સમાચાર સાંભળ્યા, ત્યારે તે ધનુષ ઉઠાવી, પોતાના શ્યામ ઘોડાઓથી સજ્જ, સિંહધ્વજવાળા રથ પર ચઢી, ચારે બાજુથી રથ, ઘોડા, હાથી અને પદાતિ સેનાથી ઘેરાઈ, દિશાઓમાં વિજય યાત્રા માટે નીકળી પડ્યો.” પરીક્ષિતે ભદ્રાશ્વ, કેતુમાલ, ભારત, ઉત્તર કુરુ, કિમ્પુરુષ અને અન્ય પ્રદેશો જીત્યા અને ત્યાંથી કર વસૂલ કર્યો. તેણે શહેરો, જંગલો, શુદ્ધ નદીઓ, દેવતુલ્ય પુરુષો અને સુંદર સ્ત્રીઓ—all subdued. ધનંજયે ત્યાં અદભુત દૃશ્યો, ભવ્ય ગૃહો અને અપ્સરાસમાન સ્ત્રીઓ જોયા. ત્યારે અને અન્ય સ્થળોએ, તેણે પોતાના મહાન પૂર્વજોની કથાઓ સાંભળી, જેમાં કૃષ્ણની મહિમા ઉજાગર થતી હતી. તેણે એ પણ સાંભળ્યું કે કેવી રીતે એ અશ્વત્થામાનના અગ્નિબાણથી બચી ગયો, વૃષ્ણિઓ અને પાંડવો વચ્ચેના પ્રેમ અને કેશવપ્રતિ તેમની ભક્તિ વિશે. પરીક્ષિતે ઘણાં આનંદથી, વિશાળ આંખો સાથે, એ લોકો ને ધન, વસ્ત્ર અને હાર આપ્યા. એ રાજા, જે વિષ્ણુના પદપંકજમાં ભક્તિ ધરાવે છે, પાંડવોને પ્રેમથી સેવા કરે છે—ક્યારેક રથચાલક, ક્યારેક મિત્ર, દૂત, સાથી, અને વીરતાનો ભાગીદાર બની, તેમને અનુસરે છે, સ્તુતિ કરે છે, અને વિશ્વને વિષ્ણુના સમક્ષ નમાવે છે. જ્યારે પરિક્ષિત પોતાના પૂર્વજોની પરંપરા અનુસરી રહ્યો હતો, ત્યારે નજીકમાં એક અદભુત ઘટના બની—સૂતજી કહે છે: “સાંભળો, હું એ કહું છું.” ધર્મ, એક પગે ચાલતો, પૃથ્વી (ભૂદેવી) ને જોઈ, જે પોતાના છાયાથી વિહોણી, વાછરાને ગુમાવેલી ગાયની જેમ રડતી હતી, એણે પુછ્યું: “માતે, તું કેમ કાંઈક દુ:ખી દેખાય છે? શું તું કોઈ દૂરના સગા માટે દુ:ખી છે? કે તારી કોઈ અંગ ગુમ થઈ છે? કે દુષ્ટોથી તું કંટાળેલી છે? કે દેવતાઓના યજ્ઞ ફળ છીનવાઈ ગયા છે? કે ઇન્દ્ર દ્વારા વરસાદ બંધ થઈ ગયો છે?” “શા માટે તું શોક કરે છે? શું તું સ્ત્રીઓ અને બાળકો માટે દુ:ખી છે, જે નિરાધાર થઈ ગયા છે? કે વાણીની પવિત્રતા બ્રાહ્મણોમાં નષ્ટ થઈ છે? કે રાજાઓના અધર્મથી કુળો પતિત થઈ ગયા છે? કે કલિથી પીડિત ક્ષત્રિય અને તેમના નષ્ટ રાજ્ય માટે દુ:ખી છે? કે લોકો જીવન સાધન માટે વિખરાઈ ગયા છે?” “કે તું હરિની લીલાઓ યાદ કરે છે, જેમણે તારો ભાર ઉતારવા અવતાર લીધા, પણ હવે તે વિલંબથી તને મુક્તિ આપ્યા વગર વિદાય લઈ ગયા છે?” “માતે, તું શું દુ:ખ અનુભવી રહી છે? શું તારો સૌભાગ્ય, દેવો દ્વારા પૂજિત, strongest of the strong—કાળ—દ્વારા છીનવાઈ ગયો છે?” પૃથ્વીએ કહ્યું: “ધર્મ, તું જે પૂછે છે, તે બધું તને જાણીતું છે; તું જ એ ચાર પગ છે, જે વિશ્વમાં સુખ લાવે છે. તારી અંદર સત્ય, પવિત્રતા, દયાલુતા, ક્ષમા, ત્યાગ, સંતોષ, સરળતા, શાંતિ, આત્મ-નિયંત્રણ, તપ, સમતા, સહનશીલતા, સંયમ, અને જ્ઞાન—બધા ગુણ reside કરે છે.” “જ્ઞાન, વૈરાગ્ય, શૂરવીરતા, તેજ, શક્તિ, સ્મૃતિ, સ્વતંત્રતા, કુશળતા, સૌંદર્ય, ધૈર્ય, અને સૌમ્યતા—બધા તારી અંદર છે; boldness, humility, good conduct, endurance, vigor, prosperity, depth, steadiness, faith, fame, honor, absence of pride—બધા તારી અંદર છે. જે મહાનતા ઈચ્છે છે, તે તારી પાસે આવે છે.” “મારે હવે વિશ્વ માટે દુ:ખ છે, કારણ કે શ્રીનિવાસ (કૃષ્ણ) નો વિયોગ છે, અને કલિના પાપી દૃષ્ટિથી પીડાઈ રહી છું. હું મારા માટે, તારા માટે, દેવો, પિતૃઓ, ઋષિઓ, સારા લોકો, અને સર્વ varnashrama માટે શોક કરું છું.” “બ્રહ્મા અને અન્ય દેવો, એક ઝલક માટે, કઠિન તપસ્યા કરે છે; પણ એ શ્રીદેવી, પોતાનો abode છોડીને, ભગવાનના પદપંકજની ધૂળને પ્રેમથી પૂજે છે, જે auspicious signs થી શોભિત છે.” “મારે ભગવાનના પદપંકજથી શોભિત footprint મળ્યા, પણ તે પછી પણ મને તેમની કૃપા ન મળી; અંતે તેમણે મને ત્યજી દીધી, અને વિશ્વે પણ મને અવગણના આપી.” “એ ભગવાન, જેમણે પોતે જ પૃથ્વીનો ભાર—દૈત્ય રાજાઓના સેના—ઉતારી, અને યદુ વંશને આનંદ આપ્યો, તેમણે તને unstable સ્થિતિમાંથી own strength માં સ્થાપિત કર્યું.” “ભગવાનના વિયોગને કોણ સહન કરી શકે, જેમના પ્રેમભર્યા દૃષ્ટિ, તેજસ્વી સ્મિત અને મીઠા વચન પણ મધમાખીઓની સ્થિરતા છીનવી લે છે—જેમના પદપંકજની ધૂળથી મને thrill થાય છે?” જ્યારે પૃથ્વી અને ધર્મ આવી વાતો કરતાં હતાં, એ સમયે રાજા પરિક્ષિત, રાજર્ષિ, પૂર્વી સરસ્વતી નદી પાસે આવી પહોંચ્યા. અંતે, જય શ્રીમન્ ભગવાનને, સર્વ જીવોના આશ્રય, પરમાત્મા, સર્વનું મૂળ, સર્વોત્તમ, પરમાત્મા—તમને વંદન. જ્ઞાન અને વિદ્યા ના ખજાના, પરમ તત્વ, અનંત શક્તિના માલિક, ગુણાતીત, અવિનાશી, અપ્રપંચ, અપરિચિત—તમને વંદન. કાળ, કાળના સ્ત્રોત, સમયના વિભાગોનું સાક્ષી, બ્રહ્માંડ, સર્વના નિયંત્રણ, સર્જનહાર અને બ્રહ્માંડના કારણ—તમને વંદન.