શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

મહાન અર્જુન, પોતાના મનમાં શ્રીકૃષ્ણ ભગવાને કુરુક્ષેત્રના યુદ્ધમાં આપેલા જ્ઞાનને સ્મરણ કરે છે. એ જ્ઞાનના પ્રકાશથી, અર્જુન સમય, ભાગ્ય અને મોહના અંધકારને પાર કરે છે. દુઃખમાંથી મુક્તિ પામી, બ્રહ્મની સ્થિતિ પ્રાપ્ત કરી, દ્વૈતના બધા સંશયો દૂર થઈ જાય છે. હવે અર્જુન પ્રકૃતિના ત્રિગુણોથી પર, શરીર સાથેની ઓળખથી મુક્ત અને જન્મમરણથી ઉપર થઈ જાય છે. યુધિષ્ઠિર, મન શાંત રાખીને, ભગવાનના વિયોગ અને યદુવંશના અંત વિશે સાંભળે છે. એ જ સમયે, તેઓ ઉંચા માર્ગે આગળ વધવાનો સંકલ્પ કરે છે. પૃથા પણ, અર્જુન પાસેથી યદુઓના વિનાશ અને ભગવાનના વિયોગના સમાચાર સાંભળીને, પોતાનું મન માત્ર પરમ ભગવાનમાં લગાડે છે અને જન્મમરણના ચક્રથી દૂર થઈ જાય છે. પૃથ્વીનો ભાર દૂર કરનાર, અજન્મા ભગવાન, પોતાના દેહને એ રીતે ત્યાગે છે, જેમ એક કાંટા બીજા કાંટાથી કાઢી, બંનેને દૂર કરી દેવામાં આવે છે. જેમ એક કલાકાર માછલી અને અન્ય રૂપ ધારણ કરે છે અને પછી ત્યાગે છે, એ રીતે ભગવાન પૃથ્વીનો ભાર દૂર કરીને પોતાનું દેહ ત્યાગે છે. મુકુન્દ, ભગવાન, જ્યારે પોતાના શુભ દેહ સાથે પૃથ્વી છોડે છે, એ જ ક્ષણે કલિ, જે અધર્મનો કારણ છે, તે જાગ્રત મન ન હોય એવા લોકોમાં પ્રવર્તી છે. યુધિષ્ઠિર, જ્ઞાની અને વિવેકી, કલિના આગમનને શહેરમાં, રાજ્યમાં, પોતાના ઘરમાં અને પોતાના અંદર પણ જુએ છે—લોભ, અસત્ય અને હિંસાની રૂપે—અને તેથી, તેઓ પણ વિયોગ માટે તૈયાર થાય છે. યુધિષ્ઠિર, પોતાના પૌત્રને, જે ગુણ અને શિસ્તમાં સમાન છે, હસ્તિનાપુરમાં ગંગાના કિનારે પૃથ્વીનો રાજા બનાવે છે. મથુરામાં, તેઓ વજ્રને શૂરસેનોના મુખ્ય તરીકે સ્થાપિત કરે છે અને યોગ્ય વિધિથી અગ્નિમાં પ્રવેશ કરે છે. ત્યાં, યુધિષ્ઠિર પોતાના સંબંધીઓ, અનુયાયીઓ અને સંપત્તિથી બધા બંધન ત્યાગી, મમતા અને અહંકારથી મુક્ત થઈ જાય છે. તેઓ પોતાની વાણીને મનમાં, મનને શ્વાસમાં, અન્ય ઇન્દ્રિયોને અંધકારમાં, outgoing શ્વાસને મૃત્યુમાં અર્પણ કરે છે અને વિલયની સ્થિતિમાં પ્રવેશ કરે છે. પાંચ તત્વોને એકબીજામાં અને પછી એકતામાં અર્પણ કરીને, બધું આત્મામાં અને આત્માને અવિનાશી બ્રહ્મમાં અર્પણ કરે છે. બાર્ક પહેરી, ઉપવાસ કરે, જટાધારી અને ખુલ્લા માથા, તેઓ બહારથી મૂર્ખ, પાગલ કે ભયગ્રસ્ત જણાય છે, પણ એ જ તેમનો સાચો સ્વરૂપ છે. અલિપ્ત થઈ, તેઓ સાંભળે નહીં, Deaf જેવો, ઉત્તર દિશામાં જાય છે, જેમ મહાન આત્માઓએ અગાઉ કર્યું છે, હૃદયમાં પરમ બ્રહ્મનો ધ્યાન કરે છે, જ્યાંથી પાછા આવવું નથી. તેમના બધા ભાઈઓ, દૃઢ સંકલ્પ કરીને, તેમની પાછળ જાય છે; કારણ કે પૃથ્વીના લોકો કલિથી પીડિત અને દુઃખી થઈ ગયા છે. પાંડવો, પોતાના બધા કર્તવ્યો પૂર્ણ કરીને અને આત્માના અંતિમ લક્ષ્યને જાણીને, મન ભગવાન વૈકુંઠના કમળચરણોમાં સ્થિર કરે છે. અવિચલ ભક્તિ અને શુદ્ધ બુદ્ધિ સાથે, તેઓ મન માત્ર પરમ નારાયણના ધામમાં લગાવે છે. તેઓ એ અતિ દુર્લભ અવસ્થાને પ્રાપ્ત કરે છે, જે ઇન્દ્રિયવાસના અને અશુદ્ધ લોકો માટે અપ્રાપ્ય છે, પણ શુદ્ધ આત્માને પ્રાપ્ત થાય છે. વિદુર પણ, પોતાના દેહને પ્રભાસ ખાતે ત્યાગી, મન કૃષ્ણમાં સ્થિર કરે છે અને પોતાના પૂર્વજોની ચેતનામાં એકતાથી, પોતાના ધામમાં જાય છે. એ સમયે, દ્રૌપદી, પોતાના પતિઓની વૈરાગ્યભાવના જોઈ, મન માત્ર વાસુદેવ ભગવાનમાં સ્થિર કરે છે અને એ અવસ્થાને પ્રાપ્ત કરે છે. જે કોઈ આ પાંડુના પ્રિય પુત્રોના વિયોગની કથા શ્રદ્ધાપૂર્વક સાંભળે છે, તે અત્યંત શુદ્ધ, શુભ અને ભગવાન હરીમાં ભક્તિ અને પૂર્ણતા પ્રાપ્ત કરે છે. પછી, સુત કહે છે: મહાન ભક્ત પરિક્ષિત, પૃથ્વી પર રાજ કરતા, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોના ઉપદેશ પ્રમાણે શાસન કરે છે, જેમ કુશળ માર્ગદર્શક નવજાત રાજકુમારને માર્ગદર્શન આપે છે. તેમણે ઉત્તરાની પુત્રી ઇરાવતી સાથે વિવાહ કરીને, ચાર પુત્રો, જેમ કે જનમેજય, પ્રાપ્ત કર્યા. ગંગાના કિનારે, પરિક્ષિતે ત્રણ અશ્વમેધ યજ્ઞ કર્યા, ઘણાં દાન આપ્યા, શારદ્વત તેમના પુજારી હતા, અને ત્યાં દેવતાઓ પણ દેખાયા. એક વખત, દિશાઓના વિજય દરમ્યાન, પરિક્ષિતે કલિને પકડ્યો, જે રાજા તરીકે ભેસમાં, પણ વાસ્તવમાં શૂદ્ર હતો, અને ગાય અને બળદને પગથી મારતો હતો. શૌનક પૂછે છે: રાજાએ દિશાવિજય દરમ્યાન કલિને કેમ પકડ્યો? એ શૂદ્ર કોણ હતો, જે રાજચિહ્ન ધારણ કરીને ગાયને પગથી મારતો હતો? હે પુન્યશાળી, કૃષ્ણની કથાઓ સાથે સંકળાયેલી હોય તો કૃપા કરીને કહો. અથવા, ભગવાનના કમળચરણના રસમાં તલિન ભક્તો માટે, અન્ય નિરર્થક વાતો શું કામ, જે જીવનનો સમય વ્યર્થ કરે છે? હે સૌમ્ય, નાશવાન જીવન ધરાવતા લોકો, જે અમરતા ઇચ્છે છે, માટે ભગવાન, મૃત્યુરૂપે, શામિક ઋષિ દ્વારા અહીં બોલાવવામાં આવ્યા છે. જ્યાં સુધી મૃત્યુ અહીં છે, ત્યાં સુધી કોઈ મરે નહીં; તેથી, મહાન ઋષિઓએ ભગવાનને બોલાવ્યા છે. હે, હરીની લીલાનું અમૃત મનુષ્યલોકમાં પીવાય! આ યુગમાં, લોકો મંદ, અશક્ત બુદ્ધિ અને ટૂંકા જીવનવાળા છે; રાતે ઊંઘમાં અને દિવસે વ્યર્થ પ્રવૃત્તિમાં સમય ગુજારે છે. સૂત કહે છે: જ્યારે પરિક્ષિત, કુરુક્ષેત્રમાં રહેતા, કલિના પ્રવેશના અપ્રિય સમાચાર સાંભળે છે, ત્યારે એ વીર ધનુષ લઇને તૈયાર થાય છે. પોતાના સુંદર સજાવટવાળા, કાળાં ઘોડાંથી જોડાયેલા, સિંહધ્વજવાળા રથમાં, ચર, ઘોડા, હાથી અને પદાતિની સેનાથી ઘેરાયેલા, દિશાઓના વિજય માટે નીકળે છે. ભદ્રાશ્વ, કેતુમાલ, ભારત, ઉત્તર કુરુ અને કિમ્પુરુષ અને અન્ય પ્રદેશો પર વિજય પ્રાપ્ત કરે છે અને ત્યાંથી કર વસૂલે છે. શહેરો અને જંગલો, શુદ્ધ જળવાળી નદીઓ, દેવ સમાન પુરુષો અને સુંદર સ્ત્રીઓ પર વિજય મેળવે છે. ધનંજય, અર્જુન, ત્યાં અને અન્યત્ર, ક્યારેય ન જોતાં અદભૂત દૃશ્યો, ભવ્ય રહેણાંક અને અપ્સરા સમાન સ્ત્રીઓ જુએ છે. ત્યાં અને અન્યત્ર, પોતાના મહાન પૂર્વજોની મહિમા સાંભળે છે—જેમાં કૃષ્ણની મહાનતા પ્રકાશિત થાય છે. તેમણે એ પણ સાંભળ્યું કે કેવી રીતે તેઓ અશ્વત્થામાનના અગ્નિ-અસ્ત્રથી બચ્યા, વૃષ્ણિ અને પાંડવો વચ્ચેની સ્નેહભાવના, અને કેશવમાં તેમની ભક્તિ. આ લોકોથી ખૂબ પ્રસન્ન થઈ, વિશાળ આંખે આનંદથી, પરિક્ષિતે તેમને ઘણું ધન, વસ્ત્ર અને હાર આપ્યા. રાજા, વિષ્ણુના કમળચરણમાં તલિન, પાંડવોની સેવા કરે છે—રથચાલક, સહચર, સહાયક, મિત્ર, દૂત, વીરતા-seatમાં ભાગીદાર, અનુસરી, પ્રશંસા અને વંદન કરે છે—અને આ રીતે, સમગ્ર જગતને વિષ્ણુના ચરણોમાં નમાવે છે.