શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

પ્રિય વાચક, હવે હું આપને ભાગવત પુરાણના આ શ્રેષ્ઠ શ્લોકોના આધારે એક સજીવ અને ભાવપૂર્ણ વાર્તા રજૂ કરું છું, જેમ કે સંસ્કૃત શ્લોકોમાં દર્શાવાયું છે. યુધિષ્ઠિરે પુછ્યું—વૃષ્ણિવંશના મહાન રથવીર પ્રદ્યુમ્ન સુખી છે? અનિરુદ્ધ, જે પોતાની કામનાઓમાં ઊંડો છે, તે વૃદ્ધિ પામે છે અને કલ્યાણમાં છે? સુશેન, ચારુદેશ, જાંબવતીપુત્ર સાંબ તથા અન્ય શ્રેષ્ઠ કાર્ષ્ણિ, જેમના પુત્રોમાં ઋષભ વગેરે છે, તેઓ પણ સુખી છે? એ જ રીતે, શૌરીના અનુયાયી શ્રુતદેવ, ઉદ્ધવ, સુનંદ, નંદ, શિરીષણ્ય અને અન્ય મુખ્ય સાત્વત પણ સુખી છે? રામ અને કૃષ્ણના બળવાન ભુજાઓ પર નિર્ભર રહેતા બધા લોકો સુરક્ષિત છે? જે મિત્રો મિત્રતાથી બંધાયેલા છે, શું તેઓ હમણાં પણ અમારી સુખાકાંક્ષામાં યાદ રાખે છે? ભગવાન ગોવિંદ, જે બ્રાહ્મણોને અતિપ્રિય છે અને પોતાના ભક્તો પર અત્યંત સ્નેહ ધરાવે છે, શું તે સુધર્મા નગરીમાં પોતાના મિત્રોથી ઘેરાઈને આનંદથી નિવાસ કરે છે? યદુવંશરૂપ મહાસાગરમાં જે અનાદિ અને અનંત મિત્ર છે, એ પુરુષ જગતની કલ્યાણ, રક્ષા અને સમૃદ્ધિ માટે ત્યાં નિવાસ કરે છે? જ્યારે યદુઓ પોતાના શહેરમાં માન પામે છે, અનેક બળવાન ભુજાઓથી રક્ષિત છે, ત્યારે તેઓ મહાન વીરોની જેમ પરમ આનંદમાં રમે છે. સત્યાદિ સોળ હજાર સ્ત્રીઓ, જેમણે સૌંદર્યમાં દેવીઓને પણ જીતેલી છે, ભગવાનના ચરણોમાં સેવા કરીને, ઈન્દ્રપત્નીઓ જેવી શુભ આશીર્વાદ પામે છે. યદુવંશના શ્રેષ્ઠ પુરુષો, જે પોતાનાં બળવાન ભુજાઓના બળે નિર્ભય છે, તેઓ પોતાના પગથી દેવતાઓ માટે યોગ્ય એવા સુધર્મા સભાગૃહમાં પ્રવેશ કરે છે, જે તેઓ લાવી ચૂક્યા છે. એ પ્રિયજન, શું તમે સ્વસ્થ છો? તમે મને કાંઈક દુઃખી અને કાંતિહીન લાગો છો—શું તમે કશું મેળવવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છો, અણગમતા વર્તનનો સામનો કર્યો છે, કે લાંબા સમયથી દૂર રહ્યા છો? શું કોઈ અશુભ સંકેતો કે અવરોધો તમને પીડાવ્યા છે? શું તમે ઈચ્છાથી કોઈ માંગનારને આપવાનું કે વચન આપેલું પૂરૂં ન કરી શક્યા? તમે શરણાગત બ્રાહ્મણ, બાળક, ગાય, વૃદ્ધ, રોગી, સ્ત્રી કે કોઈ પણ પ્રાણીને શરણાગતિ આપી ને પાછું ધકેલી દીધું નથી, ને? શું તમે કોઈ એવી સ્ત્રી પાસે ગયા છો જે અયોગ્ય છે, કે યોગ્ય છે, કે જે તમારી સાથી બની છે? અથવા તમે શ્રેષ્ઠ કે નીચ માર્ગોમાં હારી ગયા છો? શું તમે વૃદ્ધો અને બાળકો સાથે વહેંચવાનું અન્ન એકલા જ ખાધું છે? કે કોઈ લાજજનક અથવા તમારી શક્તિની બહારનું કાર્ય કર્યું છે? પ્રિય, શું તમે હંમેશા પોતાના જ બંધુઓ તરફથી અંતરમાં ખાલીપણું અને વંચિતભાવ અનુભવો છો? જો એવું નથી, તો દુઃખનું કોઈ કારણ નથી. અને મિત્રો કૃષ્ણને કહે છે—"હે કૃષ્ણ, સ્વાગત છે! તમે ઝડપથી આવ્યા છો, હજી કોઈએ અન્નનો કણો પણ લીધો નથી, આવો, કૃપા કરીને ભોજન કરો." પછી હૃષીકેશ મુસ્કાન સાથે બાળકો સાથે બેઠા, તેમને અજગરની ચામડી બતાવી, અને જંગલમાંથી ગામ તરફ પાછા ફર્યા. મોરપાંખ, પુષ્પો અને તાજા ખનિજોથી શોભિત, વાંસળી અને શૃંગના ઉત્સવથી ભરપૂર, વાછરડાઓની પ્રશંસા કરતાં, ગોપીઓની દ્રષ્ટિથી ઉજવાતા, કૃષ્ણ ગોકુલમાં પ્રવેશ્યા. ગામમાં બાળકો ગાતા—"આજે યશોદાનંદન કૃષ્ણે મહાન સાપનો વિનાશ કર્યો, અને અમને રક્ષા આપી!" રાજાએ પુછ્યું: "હે બ્રાહ્મણ, કૃષ્ણના જન્મ સમયે, એવા લોકોમાં પણ, જેમણે પોતાના સંતાનમાં પણ ક્યારેય એવું પ્રેમ અનુભવ્યું નહોતું, એમા એવું અનોખું પ્રેમ કેમ જન્મ્યું? કૃપા કરીને સમજાવો." શુકદેવ કહે છે: "હે રાજન, દરેક પ્રાણીને પોતાનું આત્મા સૌથી પ્રિય છે; સંતાન કે સંપત્તિ વગેરે તો માત્ર આત્મા માટે જ પ્રિય છે. જેમ embodied beings માટે પોતાનાં આત્મા પ્રત્યેનું મમત્વ સૌથી ઊંડું છે, તેમ સંતાન, સંપત્તિ કે ઘર પ્રત્યે એટલું નથી. જે લોકો શરીરને જ આત્મા માને છે, તેમના માટે પણ શરીર કરતાં પણ તેને અનુસરી રહેલા વધુ પ્રિય હોય છે. શરીરમાં 'મારાપણું' હોય તો પણ, આત્મા જેટલું પ્રિય નથી; કારણ કે શરીર વૃદ્ધ થાય ત્યારે પણ જીવનની આશા મજબૂત રહે છે. તેથી, દરેક માટે પોતાનું આત્મા જ સૌથી પ્રિય છે; એ માટે જ આ આખું જગત, ચર અને અચર, અસ્તિત્વ ધરાવે છે." "કૃષ્ણ એ જ આત્મા છે—બધા આત્માઓના આત્મા; જગતના કલ્યાણ માટે તે પોતાના માયાથી અવતરી છે. જ્ઞાનીઓ માટે તો અહીં કૃષ્ણ સિવાય બીજું કશુંય નથી—સર્વત્ર સચેતન અને અચેતન રૂપે તે જ વ્યાપી છે. દરેક વસ્તુનું તત્વ સત્યમાં સ્થાપિત છે; અને ભગવાન કૃષ્ણ માટે પણ આવું છે—અન્ય કંઈયું અસત્ય કે અસ્તિત્વહીન માનવું યોગ્ય નથી." "મુરારીના શીતલ ચરણકમળનો આશ્રય લીધેલા, જેમની કીર્તિ પવિત્ર છે, એવા ભક્તો માટે સંસારસાગર વાછરડાની ખુરની જેમ નાનકડો બની જાય છે; અને તેઓ પરમગતિને પામે છે, જ્યાં ક્યારેય દુઃખનો સ્પર્શ થતો નથી." "હવે, તમે જે પુછ્યું હતું—હરિએ બાળપણમાં શું કર્યું અને કઈ રીતે કીર્તિ પામી—તે બધું મેં કહ્યુ છે. મુરારીના મિત્રો સાથેના આ લીલાઓ—દુષ્ટોનો વિનાશ, મેદાનમાં રમણ, પ્રગટ અને અપ્રગટ રૂપો, અને પૃથ્વીનો ભાર ઉતારવો—આ સાંભળવાથી અને ગાવાથી મનુષ્ય સર્વ પુરુષાર્થ પામે છે." "બાળપણમાં છુપાવા, પુલ બાંધવા, વાંદરોની જેમ ઉછળકૂદ—આવી રમતોમાં તેઓ વ્રજમાં બાળપણ વિતાવ્યું." આ રીતે વાર્તા આગળ વધે છે. સૂતજી કહે છે: "કૃષ્ણના મિત્ર, અર્જુન, પોતાના રાજવી ભાઈ દ્વારા અવશ બન્યા, કારણ કે તેમના મનમાં અનેક શંકાઓ અને કૃષ્ણથી વિયોગની વ્યથા હતી. તેમના ચહેરા અને હૃદયનું કમળ શોકથી મલિન થઈ ગયું હતું, તેજ ઓઝલ થઈ ગયું હતું; તેઓ માત્ર ભગવાનનું સ્મરણ કરતા, બોલી પણ શકતા નહોતા." "મહાન પ્રયત્નથી દુઃખને રોકીને, હાથથી આંખો પીછી, અર્જુન ભગવાનની વિયોગની વ્યથા સાથે વ્યાકુળ થયા. તેમણે પોતાની મિત્રતા, સ્નેહ, અને કૃષ્ણ સાથેના સંબંધો—જેમ કે રથચાલક તરીકે સેવા—યાદ કરીને, પોતાનાં મોટા ભાઈ રાજાને, રડતી અવાજે સંબોધ્યા." અર્જુને કહ્યું: "હે મહારાજ, મને હરિએ મોહમાં મૂકી દીધો છે, જે મારા સ્વજનો રૂપે પ્રગટ થયા હતા; જેમના કારણે મારું એવું બળ હતું કે દેવતાઓ પણ ચકિત થઈ ગયા હતા—તે હવે હટાઈ ગયું છે. કૃષ્ણથી વિયોગ—even એક ક્ષણ માટે—મારે આખું જગત નિરાસ જણાય છે; તેમના ગુણગાનથી વિહીન થઈ હું જીવતો જ નથી, એવું કહેવાય છે." "તેમના આશ્રયથી, મેં દ્રુપદના સ્વયંવરમાં પ્રવેશ કર્યો, જ્યાં ગર્વિત રાજાઓ ભેગા થયા હતા; તેમની શક્તિથી મેં તેમને જીત્યા, સ્પર્ધા જીતી અને દ્રૌપદી મેળવી. તેમની હાજરીમાં મેં અગ્નિદેવને ખાંડવ વન આપ્યું, અને ઇન્દ્ર તથા તેમના દળોને જીત્યા; માયા દ્વારા નિર્મિત અદ્ભુત સભા પ્રાપ્ત કરી; અને રાજાઓએ સર્વ દિશાઓથી તમારા યજ્ઞમાં ભેટો આપી." આ રીતે, ભાગવતના પવિત્ર શ્લોકોમાં વર્ણવેલા પ્રસંગોનું ભાવપૂર્ણ વર્ણન પૂર્ણ થાય છે.