શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

યુધિષ્ઠિરે વિચારપૂર્વક પૂછ્યું: “અનર્તા શહેરમાં રહેતા આપણા સંબંધીઓ—મધુ, ભોજ, દશાર્હ, આહુક, સાત્વત, અંધક અને વૃષ્ણિ—શાંતિથી અને સુખથી છે ને? શું આપણા માતૃપિતામહ શૂર અને તેમની પત્ની, તેમજ આપણા કાકા અનકદુંદુભિ અને તેમના નાના ભાઈઓ—all સુખી અને સુરક્ષિત છે? શું સાત બહેનો, તેમના પતિઓ, અન્ય મામા અને તેમના પુત્રો, તથા દિવકી અને તેમના વહુ—all સુખી છે? શું રાજા આહુક, તેમનો દુષ્ટ પુત્ર અને નાના ભાઈ જીવિત છે? શું હૃદિકા, તેમના પુત્ર, અક્રૂર, જયંત, ગદ અને શરણ—all સુખી છે? શત્રુજિત અને અન્ય લોકો પણ સુખી છે ને? અને સાત્વતોના સ્વામી રામા—તેમને સુખ છે?” “વૃષ્ણિઓમાં મહાન રથયોદ્ધા પ્રદ્યુમ્ન સુખી છે? અનિરુદ્ધ, જે વિષયોમાં તલિન છે, તે સુખી અને આશીર્વાદિત છે? સુશેન, ચારુદેશ, જાંબવતીના પુત્ર સામ્બ અને અન્ય શ્રેષ્ઠ કર્ષણીઓ, તેમના પુત્રો—ઋષભ વગેરે—all સુખી છે? શું શૌરીના અનુયાયી—શ્રુતદેવ, ઉદ્ધવ, સુનંદ, નંદ, શિરીશણ્ય અને અન્ય મુખ્ય સાત્વત—સુરક્ષિત છે?” “શ્રીરામ અને કૃષ્ણના બળ પર આધાર રાખતા બધા લોકો સલામત છે? શું મિત્રતા દ્વારા જોડાયેલા લોકો આપણા કલ્યાણને યાદ કરે છે? શું ગોવિંદ, જે બ્રાહ્મણો પ્રત્યે સમર્પિત અને ભક્તો પ્રત્યે સ્નેહી છે, સુધર્મા શહેરમાં મિત્રોથી ઘેરાયેલા સુખી છે? શું યદુ વંશમાં અદ્વિતीय, અનંત મિત્ર, જગતના કલ્યાણ માટે, રહે છે?” “યદુઓ પોતાની જ શહેરમાં, અનેક બળવાન ભજાઓથી રક્ષિત, મહાન આનંદમાં રમે છે; મહાન વીરોની જેમ. સત્યા અને અન્ય સોળ હજાર સ્ત્રીઓ, દેવીઓથી પણ સુંદર, શ્રીકૃષ્ણના પદ સેવા દ્વારા, ઇન્દ્રના પ્રિયજનની જેમ આશીર્વાદ પામે છે. શ્રેષ્ઠ યદુઓ, જે પોતાના બળ પર જીવંત છે, નિરભય છે, તેઓ સુધર્મા સભા ગૃહમાં, જે દેવતાઓ માટે યોગ્ય છે, પોતાના પગથી પ્રવેશ કરે છે, તેને લાવીને.” યુધિષ્ઠિરે પોતાના પ્રિય ભાઈને પૂછ્યું: “મારા પ્રિય, તમે સ્વસ્થ છો ને? મને લાગે છે કે તમારી તેજસ્વિતા ઓછી થઈ છે. શું તમે કંઈ મેળવવામાં નિષ્ફળ થયા, કે અપમાન અનુભવ્યું, કે લાંબા સમયથી દૂર રહ્યા? શું કોઈ અશુભ અવાજ કે વિક્ષેપથી તમારો મન દુ:ખી થયો? શું તમે કોઈ માંગનારને ઈચ્છા પ્રમાણે આપવાનું કે વચન પૂરું કરવા નિષ્ફળ રહ્યા?” “ shelter આપનાર તરીકે, શું તમે બ્રાહ્મણ, બાળક, ગાય, વૃદ્ધ, રોગી, સ્ત્રી કે કોઈ પણ આશ્રય માંગનારને ત્યજી દીધા? શું તમે કોઈ સ્ત્રી, જેને ત્યજી દેવી જોઈએ, કે સ્વીકારી લેવી જોઈએ, કે તમારી સાથી બની છે—તેને અયોગ્ય રીતે મળ્યા? કે તમે શ્રેષ્ઠ કે નીચ માર્ગમાં પરાજિત થયા? શું તમે વૃદ્ધો અને બાળકો સાથે વહેંચવાનું ખોરાક એકલા ખાધું? શું તમે કોઈ અયોગ્ય કે અશક્ત કાર્ય કર્યું?” “મારા પ્રિય, શું તમે હંમેશાં પોતાના સગાંઓ દ્વારા હૃદયમાં ખાલી અને વંચિત અનુભવો છો? કે કંઈ બીજું વિચારો છો? જો આવું નથી, તો દુ:ખ નથી.” મિત્રોએ કૃષ્ણને કહ્યું: “આપનું સ્વાગત છે, જે ઝડપથી આવ્યા છો! કોઈએ એક કણ પણ નથી ખાધું, કૃપા કરીને ભલામણથી ખાઓ.” ત્યારબાદ હૃષીકેશ, સ્મિત સાથે, બાળકો સાથે બેસી, તેમને અજગરની ચામડી બતાવી, વનમાંથી ગામ તરફ પરત ગયા. મોરપાંખ, પુષ્પો અને તાજા ખનિજોથી સજ્જ, વાંસળી અને શંખના ઉત્સવથી યુક્ત, વાછરાઓની પ્રશંસા કરતા, પાવન પ્રસિદ્ધિ ગાતા, અને ગોપીઓની આંખોથી ઉજવાતા, કૃષ્ણ ગોપગામમાં પ્રવેશ્યા. આજે યશોદા અને નંદના પુત્ર દ્વારા મહા સાપનો વધ થયો અને અમે તેની બચાવ્યા—એવું બાળકો ગામમાં ગાતા. પછી રાજાએ પુછ્યું: “હે બ્રાહ્મણ, કૃષ્ણના જન્મ વખતે—even previously never felt—even પોતાના સંતાનોમાં—આટલું મહાન પ્રેમ કેવી રીતે ઊભું થયું? કૃપા કરીને સમજાવો.” શુકદેવએ કહ્યું: “હે રાજા, દરેક જીવ માટે પોતાનું સ્વ રૂપ જ સૌથી વધુ પ્રિય છે; સંતાન, સંપત્તિ વગેરે, એ સ્વરૂપ માટે જ પ્રિય છે. જેમ જાતેનું સ્વરૂપ સૌથી વધુ પ્રિય છે, તેમ સંતાન, સંપત્તિ, ઘર વગેરે, જે ‘મારું’ તરીકે અપનાવાય છે, તે એટલું પ્રિય નથી. શરીર-સ્વરૂપ માનનારા માટે પણ, શરીર જેટલું પ્રિય નથી, જેમ જે તેને અનુસરે છે. જો શરીર ‘મારું’ તરીકે માનવામાં આવે, તો પણ એ સ્વરૂપ જેટલું પ્રિય નથી; કેમકે શરીર વૃદ્ધ થાય, છતાં જીવને જીવવાની આશા રહે છે.” “આથી, દરેક જીવ માટે પોતાનું સ્વરૂપ જ સર્વપ્રિય છે; એ માટે જ આખું જગત, ચલ અને અચલ, અસ્તિત્વમાં છે. કૃષ્ણને એ જ સ્વરૂપ, સર્વ સ્વરૂપનો સ્વરૂપ, જાણો; જગતના કલ્યાણ માટે, તે પણ પોતાની માયાથી અવતરી છે.” “જાણનાર માટે, કૃષ્ણ જ અહીં સ્થિર અને ચલ રહેલી સત્તા છે; ભગવાનનો આખો સ્વરૂપ—આ જગતમાં બીજું કશું નથી. બધા વસ્તુઓનો અર્થ અસ્તિત્વમાં સ્થિર છે; અને ભગવાન કૃષ્ણ માટે પણ—એથી વિરુદ્ધ કશું સાચું નથી.” “મુરારીના કોમળ પગની નૌકામાં આશ્રય લેનાર, જેમની પ્રસિદ્ધિ પાવન અને મહાન છે, એમના માટે સંસારનો મહાસાગર વાછરાની પગની છાપ જેટલો નાનો થઈ જાય છે; એ સર્વોચ્ચ સ્થાન, જ્યાં ક્યારેક પણ દુ:ખ સ્પર્શતું નથી.” “તમે પૂછ્યું તેમ, હરીએ બાળપણમાં જે કર્યું, અને જે તેમના કિશોર અવસ્થામાં પ્રસિદ્ધ છે—બધું કહી દીધું. મુરારીના મિત્રોની સાથેનું વર્તન—દુ:ખનો નાશ, મેદાનમાં રમવું, પ્રગટ અને અપ્રગટ સ્વરૂપ, અને પૃથ્વીના ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરવી—આ સાંભળીને અને સ્તુતિ કરીને, માણસ સર્વ પુરુષાર્થ પ્રાપ્ત કરે છે.” “એ રીતે, છુપાવવું, પુલ બનાવવું, વાંદરાઓની જેમ ઉછાળવું વગેરે બાળલિલાઓથી, તેમણે વ્રજમાં બાળપણ વિતાવ્યું.” સૂતએ કહ્યું: “કૃષ્ણના મિત્ર, કૃષ્ણ, તેમના રાજાશ્રી ભાઈ દ્વારા, જે અનેક શંકાઓથી વ્યથિત અને કૃષ્ણના વિયોગથી કષ્ટમાં હતા, નિરાયાસ છોડી દેવામાં આવ્યા. તેમના મુખ અને હૃદયના કમળ શોકથી મરઝાયાં, તેજસ્વિતા ઓછી થઈ, માત્ર ભગવાનનું ધ્યાન કરતા, બોલી શક્યા નહીં. મહાન પ્રયાસથી દુ:ખ દાબી, હાથથી આંખો પુંછતા, ભગવાનના વિયોગથી longingમાં overwhelmed થયા.