શ્રીમદ્ભાગવતપુરાણમ્

પ્રિય વાચક, સાંભળો એક વિસ્મયજનક વાત. એક વખત, સમગ્ર દિશાઓ ધુમ્મસથી છવાઈ ગઈ હતી, આકાશના કિનારા અને પર્વતો પણ કંપી ઉઠ્યા હતા. ભયંકર વીજળી સાથે ભયાનક ગર્જના થઈ રહી હતી. પવન અત્યંત તીવ્રતાથી ફૂંકાઈ રહ્યો હતો, ધૂળ અને અંધકારને વિખેરી રહ્યો હતો, અને વાદળો દરેક જગ્યાએ લોહી વરસાવી રહ્યા હતા—આ બધું અત્યંત ભયાનક લાગતું હતું. સૂર્યનું તેજ ઝાંખું પડી ગયું હતું, ગ્રહો આકાશમાં ટકરાઈ રહ્યા હતા, અને આકાશમાં આગ લાગી હોય તેમ લાગતું હતું, જ્યાં અજાણી, અદભુત દ્રશ્યો દેખાઈ રહ્યા હતા. નદીઓ અને નાળા ઉફાળી રહ્યા હતા; સરોવર અને મન પણ ચંચળ થઈ ગયા હતા. અગ્નિ ઘી હોવા છતાં પ્રજ્વલિત થતો નહોતો. આ સમય આપણને શું લાવશે? વાછરડા પોતાની માતાના દૂધ પીતા નહોતા અને ગાયો પણ દૂધ આપતી નહોતી; તેમના ચહેરા પર આંસુ હતાં અને તેઓ રડી રહી હતી. વાછરડા અને ગાયોના જૂથમાં કોઈ આનંદ નહોતો. દેવતાઓ પણ જાણે રડી રહ્યા હોય, પસીના પાડી રહ્યા હોય, અને કંપી રહ્યા હોય. શહેરો, ગામો, બગીચા, સરોવર અને આશ્રમ—આ બધું જાણે પોતાનું તેજ અને આનંદ ગુમાવી બેઠું હોય. આ બધું કઈ દુર્ભાગ્યનું સંકેત છે? મારે એવું લાગે છે કે, આ બધા ભયાનક સંકેતો જોઈને, પૃથ્વી ભગવાનના ચરણો અને તેમના પુણ્યશાળી ભક્તોથી વંચિત થઈ ગઈ છે અને તેના સૌભાગ્યને ગુમાવી ચૂકી છે. આવી વિચારોમાં વિલિન, મન ચિંતિત કરીને, એ સમયે વાનરધ્વજ ધરાવનાર ભાઈ, યદુઓના શહેરમાંથી પાછા ફર્યા. તેણે પોતાના ભાઈને અગાઉ ક્યારેય ન જોયો હોય એ રીતે, તેના ચરણોમાં પડીને, દુ:ખી, મોઢું નીચે ઝુકાવેલું, અને આંખોમાંથી અશ્રુ વહાવતાં જોયો. આ ભાઈનું મન વિક્ષિપ્ત અને રૂપ બદલાઈ ગયું જોઈ, રાજાએ મિત્રોની વચ્ચે, નારદજીના શબ્દો યાદ કરીને, તેને પૂછ્યું: “અનર્તા શહેરમાં આપણા સંબંધીઓ—મધુ, ભોજ, દાશાર્હ, આહુક, સાત્વત, અંધક અને વૃષ્નિ—બધા સુખી છે ને? શું આપણા માતુલ શૂરજી અને તેમની પત્ની સુખી છે? શું આપણા કાકા અનકદુંદુભિ અને તેમના નાના ભાઈઓ સુરક્ષિત છે? શું સાત બહેનો, તેમના પતિઓ, અન્ય મામા અને તેમના પુત્રો તથા વહુઓ, દેવકી સહિત, બધા સુખી છે? શું રાજા આહુક, તેમનો દુષ્ટ પુત્ર અને નાના ભાઈ જીવિત છે? શું હૃદિકા, તેના પુત્ર, અક્રૂર, જયંત, ગદ અને શરણ—all well? શું શત્રુજિત અને અન્ય યદુઓ સુરક્ષિત છે? શું સાત્વતોના સ્વામી રામા આનંદથી છે? પ્રદ્યુમ્ન, વૃષ્નિઓમાં શ્રેષ્ઠ રથયોધા, સુખી છે? અનિરુદ્ધ, જે ઉત્કટ વાસનાવાળો છે, સુખી અને કૃતાર્થ છે? શુષેણ, ચારુદેશ, જાંબવતીપુત્ર સાંબ અને અન્ય શ્રેષ્ઠ કાર્ષ્ણિઓ અને તેમના પુત્રો, જેમ કે ઋષભ—all well? શું શૌરીના અનુયાયી—શ્રુતદેવ, ઉદ્ધવ, સુનંદ, નંદ, શિરીશણ્ય અને અન્ય મુખ્ય સાત્વત—all well? રામ અને કૃષ્ણના શસ્ત્રોમાં આશ્રિત બધા સુરક્ષિત છે ને? શું આપણા મિત્રોએ અમારું કલ્યાણ યાદ રાખ્યું છે? શું ગોવિંદ, બ્રાહ્મણપ્રેમી અને ભક્તપ્રિય, સુધર્મા શહેરમાં મિત્રમંડળથી ઘેરાયેલા સુખી છે? દુનિયાના કલ્યાણ, સુરક્ષા અને સમૃદ્ધિ માટે, શું અનાદિ, અનંત મિત્ર, એ પુરુષ, યદુવંશના સમુદ્રમાં છે? જ્યારે યદુઓ પોતાની જ શહેરમાં સન્માનિત થાય છે, દૃઢ બાહુઓથી સુરક્ષિત, ત્યારે તેઓ મહાવીરોની જેમ પરમ આનંદમાં રમે છે. સત્યાદિક સોળ હજાર રાનીઓ, ભગવાનના ચરણસેવામાં મુખ્ય ફરજ માનીને, સ્વર્ગદેવીથી પણ સુંદર બની, ઇન્દ્રપત્નીઓ જેવો આશીર્વાદ પામે છે. શ્રેષ્ઠ યદુઓ, પોતાના બળવાન બાહુઓના આધારે, ક્યારેય ડર્યા વગર, દેવોના શ્રેષ્ઠ માટે યોગ્ય એવી સુધર્મા સભામાં પગ મૂકીને પ્રવેશ કરે છે. પ્યારા ભાઈ, તું સ્વસ્થ છે ને? મને તું ઝાંખો લાગે છે. શું તું કંઈ ઈચ્છેલું પ્રાપ્ત ન કર્યું, અપમાન અનુભવ્યું, કે લાંબા સમય સુધી દૂર રહ્યો? શું તને કોઈ અશુભ સંકેત, અવાજ કે અન્ય વિક્ષેપથી દુ:ખ થયું છે? શું તું કોઈ માંગનારને ઈચ્છા હોવા છતાં આપ્યું નથી, કે વચન પૂરુ કર્યું નથી? shelter આપનાર હોવા છતાં, શું તું કોઈ બ્રાહ્મણ, બાળક, ગાય, વૃદ્ધ, રોગી, સ્ત્રી અથવા કોઈ પણ આશ્રિત જીવને ત્યજી દીધો છે? શું તું એવી સ્ત્રી પાસે ગયો, જ્યાં જવું ન જોઈએ, કે જવું જોઈએ એવી પાસે ગયો, કે તારી સાથી બની છે એવી પાસે? કે કોઈ શ્રેષ્ઠ કે નીચ માર્ગે હરાવ્યો છે? શું તું વડીલો અને બાળકો સાથે વહેંચવાનું ખાવાનું એકલો ખાધું છે? શું તું કોઈ લાજવંત કે તારી શક્તિથી પર કાર્ય કર્યું છે? પ્યારા, શું તને તારા સ્વજનોમાંથી હંમેશા અંતરમાં ખાલીપો અને વંચિતતા લાગે છે? જો એવું નથી, તો દુ:ખનું કારણ શું? મિત્રોએ કૃષ્ણને કહ્યું, “હું તને આવકારું છું, તું ઝડપથી આવ્યો! અમારામાંથી કોઈએ એક પણ ગ્રાસ લીધો નથી; આવ, ભલભલાભલે ખાવા બેસ.” પછી હૃષીકેશ, સ્મિત સાથે, બાળકો સાથે બેઠા અને ખાધું; તેમને અજગરની ખાલ બતાવી, અને જંગલમાંથી ગામ તરફ પાછા ફર્યા. મોરપાંખ, ફૂલો અને તાજા રંગોથી શોભિત, વાંસળી અને શૃંગના ઉત્સવથી ભરપૂર, વાછરડાઓની પ્રશંસા કરતા, પવિત્ર કીર્તિ ગાતા અને ગોપીઓના પ્રેમભર્યા દ્રષ્ટિથી સન્માન પામતા, કૃષ્ણ ગોકુલમાં પ્રવેશ્યા. “આજે યશોદા અને નંદનો પુત્ર, કૃષ્ણે મહા સાપનો વધ કર્યો અને આપણને બચાવ્યા”—એવી રીતે બાળકો ગામમાં ગીત ગાતા. રાજાએ પૂછ્યું: “હે બ્રાહ્મણ, કૃષ્ણના જન્મ સમયે—even those who had never felt it before—even in their own offspring—એટલું વિશાળ પ્રેમ કેવી રીતે જગ્યું? કૃપા કરીને સમજાવો.” શુકદેવજીએ કહ્યું: “હે રાજા, દરેક જીવ માટે પોતાનો આત્મા સૌથી પ્રિય છે; સંતાન કે ધન વગેરે માત્ર આત્મા માટે જ પ્રિય લાગે છે. જેમ embodied beings માટે પોતાનો આત્મા સૌથી પ્રિય હોય છે, તેમ સંતાન, ધન, ઘર વગેરેમાં એટલું મમત્વ નથી. જેઓ શરીરને આત્મા માને છે, તેમના માટે પણ શરીર જેટલું પ્રિય નથી, જેટલું તેને અનુસરી રહેલા છે. જો શરીરમાં ‘મમત્વ’ માનીએ, તો પણ આત્મા જેટલું પ્રિય નથી; કારણ કે શરીર વૃદ્ધ થઈ જાય ત્યારે પણ જીવવાનો આશય મજબૂત રહે છે. આથી, દરેક શરીરધારી માટે પોતાનો આત્મા સૌથી પ્રિય છે; તેની خاطر જ આખું જગત—ચલિત અને અચલિત—અસ્તિત્વમાં છે.