భగవానువాచ పిణ్డికాలక్షణం వక్ష్యే దైర్ఘ్యైణ ప్రతిమాసమా। ఉచ్ఛాయం ప్రతిమార్ద్ధన్తు చతుః షష్టిపుటాం చ తామ్
భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రతిమకు సమానమైన పొడవుతో పిండికా లక్షణాన్ని వివరించాను. దాని ఎత్తు ప్రతిమకు సగం, వెడల్పు నాలుగు లేదా అరవై భాగాలు ఉండాలి.
త్యక్త్వా పఙ్క్తిద్వయం చాధస్తదూద్ర్ధ్వం యత్తు కోష్ఠకమ్। సమన్తాదుభయోః పార్శ్వే అన్తస్థం పరిమార్జయేత్
కింద, మీద రెండు వరుసలు వదిలి, మిగతా భాగంలో రెండు వైపులా లోపల భాగాన్ని జాగ్రత్తగా మృదువుగా చేయాలి.
ఊద్ర్ధ్వం పఙ్క్తిద్వయం త్యక్త్వా అధస్తాద్ యత్తు కోష్ఠకమ్। అన్తః సమ్మార్జయేత్ యత్నాత్ పార్శ్వయోరుభయోః సమమ్
పైన రెండు వరుసలు వదిలి, కింద గదిలో ఉన్న భాగాన్ని, లోపల రెండు వైపులా సమానంగా జాగ్రత్తగా మృదువుగా చేయాలి.
తయోర్మధ్యగతౌ తత్ర చతుష్కౌ మార్జయేత్తతః। చతుర్ద్ధా భాజయిత్వా తు ఊద్ర్ధ్వపఙ్క్తిద్వయం బుధః
ఆ రెండు మధ్యలో నాలుగు భాగాలను మృదువుగా చేయాలి. పైన రెండు వరుసలను నాలుగు భాగాలుగా విడగొట్టి, జ్ఞానులు తదనుగుణంగా చేయాలి.
మేఖలా భాగమాత్రా స్యాత్ ఖాతం తస్యార్ద్ధమానతః। భాగం భాగం పరిత్యజ్య పార్శ్వయోరుభయోః సమమ్
మెఖల భాగం ఒక భాగం పరిమాణంలో ఉండాలి. దాని లోతు సగం పరిమాణంలో ఉండాలి. ఒక్కొక్క భాగాన్ని వదిలి, రెండు వైపులా సమానంగా చేయాలి.
దత్త్వా చైకం పదం బాహ్యే ప్రమాణం కారయేద్ బుధః। త్రిభాగేణ చ బాగస్యాగ్రే స్యాత్తోయవినిర్గమః
బయట ఒక అడుగు పరిమాణం ఇస్తూ, జ్ఞానులు కొలతను నిర్ణయించాలి. ఆ భాగం ముందు మూడు విభాగాలలో నీరు బయటకు వెళ్లే మార్గం ఉండాలి.
నానాప్రకారభేదేన భద్రేయం పిణ్డికా శుభా। అష్టతాలా తు కర్త్తవ్యా దేవీ లక్ష్మీస్తథా స్త్రియః
ఈ శుభమైన పిండికాను అనేక విధాలుగా తయారు చేయవచ్చు. దేవీ లక్ష్మి మరియు స్త్రీల కోసం ఎనిమిది తాళాల పరిమాణంలో చేయాలి.
భ్రువౌ యవాధికే కార్య్యే యవహీనా తు నాసికా। గోలకేనాధికం వక్త్రమూద్ర్ధ్వం తిర్య్యగ్వివర్జితమ్
కన్నుబొమ్మలు కొద్దిగా పొడవుగా ఉండాలి. ముక్కు కొద్దిగా చిన్నదిగా ఉండాలి. ముఖం పైభాగంలో గోళాకారంగా ఉండాలి. అడ్డగా రంధ్రాలు ఉండకూడదు.
ఆయతే నయనే కార్య్యం త్రిభాగోనైర్యవైస్త్రిభిః। తదర్ద్ధేన తు వైపుల్యం నేత్రయోః పరికల్పయేత్
కళ్ళు పొడవుగా, మూడు యవాల పరిమాణంలో ఉండాలి. కళ్ళ వెడల్పు దాని సగం పరిమాణంలో ఉండాలి.
కర్ణపాశోఽధికః కార్య్యః సృక్కణీసమసూత్రతః। నమ్రం కలావిహీనన్తు కుర్య్యాదంశద్వయం తథా
చెవి భాగం పెద్దగా, దవడకు సమానంగా ఉండాలి. రెండు పెదవులు వంపుగా, అలంకారము లేకుండా ఉండాలి.
గ్రీవా సార్ద్ధకలా కార్య్యా తద్విస్తారోపశోభితా। నేత్రం వినా తు విస్తారౌ ఊరూ జానూ చ పిణ్డికా
గొంతు ఒకన్నర కల పరిమాణంలో, దాని వెడల్పుతో అందంగా ఉండాలి. కళ్ళు తప్ప, తొడలు, మోకాళ్లు, పిండికా వెడల్పులో ఉండాలి.
అఙ్ఘ్నిపృష్ఠౌ స్ఫిచౌ కట్యాం యథాయోగం ప్రకల్పయేత్। సప్తాంశోనాస్తథాఙ్గుల్యో దీర్ఘం విష్కమ్భనాహతమ్
కాళ్ల మడమ వెనుక భాగం, నడుము, పిండికాను యథావిధిగా అమర్చాలి. వేళ్లు ఏడు భాగాల పరిమాణంలో ఉండాలి. పొడవు విస్తారాన్ని తగ్గించాలి.
నేత్రైకవర్జితాయామా జఙ్ఘోరూ చ తథా కటిః। మధ్యపార్శ్వం చ తద్వృత్తం ఘనం పీనం కుచద్వయమ్
ఒక కన్ను లేకపోయిన చోట, తొడలు, మోకాళ్లు, నడుము కూడా అలాగే ఉంటాయి. మధ్య భాగం వంపుగా, రెండు పక్కలు గుండ్రంగా ఉంటాయి. రెండు వక్షోజాలు ఘనంగా, పుష్టిగా కనిపిస్తాయి.
తాలమాత్రౌ స్తనౌ కార్య్యౌ కటిః సార్ద్ధకలాధికా। లక్ష్మ శేషం పురావత్స్యాత్ దక్షిణే చామ్బుజం కరే
వక్షోజాలు ఒక్కొక్కటి తాళం పరిమాణంలో ఉండాలి. నడుము అర కొలత కంటే కొద్దిగా ఎక్కువగా ఉంటుంది. మిగతా లక్షణాలు ముందుగా చెప్పినట్లే ఉంటాయి. కుడి చేతిలో ఒక కమలాన్ని ధరించి ఉంటారు.
వామే విల్వం స్వియౌ పార్శ్వే శుభే చామరహస్తకే। దీర్ఘఘోణస్తుగరుడశ్చక్రాఙ్గాద్యానథో వదే
ఎడమవైపు బిల్వపండు ఉంటుంది. రెండు పక్కలకూ మంగళకరంగా చామరాన్ని చేతిలో పట్టుకుని ఉంటారు. ముక్కు పొడవుగా, కింది పెదవి బరువుగా, అవయవాలపై చక్రం గుర్తులు ఉంటాయని నేను చెబుతున్నాను.
భగవానువాచ శాలగ్రామాదిమూర్త్తిశ్చ వక్షయేహం భుక్తిముక్తిదాః। వాసుదేవోఽసితో ద్వారే శిలాలగ్నద్విచక్రకః
భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: శాలగ్రామం మొదలైన మూర్తులను నేను వివరించబోతున్నాను. ఇవి భోగమూ, మోక్షమూ ఇస్తాయి. వాసుదేవుడు ద్వారంలో నలుపు రంగుతో, రాయిలో స్థిరంగా, రెండు చక్రాలతో ఉంటాడు.
జ్ఞేయః సఙ్కర్షణో లగ్నద్విచక్రో రక్త ఉత్తమః। సూక్ష్మచక్రో బహుచ్ఛిద్రః ప్రద్యుమ్నో నీలదీర్ఘకః
సంకర్షణుడు రెండు చక్రాలతో, ఉత్తమంగా, ఎరుపు రంగుతో ఉంటాడు. ప్రద్యుమ్నుడు సూక్ష్మమైన చక్రంతో, అనేక రంధ్రాలతో, నీలంగా, పొడవుగా ఉంటాడు.
పీతోనిరుద్ధః పద్మాఙ్కో వర్త్తులో ద్విత్రిరేఖవాన్। కృష్ణో నారాయణో నాభ్యున్నతః శుషిరదీర్ఘవాన్
పీతనిరుద్ధుడు పద్మగుర్తుతో, వృత్తాకారంగా, రెండు లేదా మూడు రేఖలతో ఉంటాడు. కృష్ణనారాయణుడు నాభి భాగంలో పైకి, రంధ్రంతో, పొడవుగా కనిపిస్తాడు.
పరమేష్ఠీ సాబ్జచక్రః పృష్ఠచ్ఛిద్రశ్చ విన్దుమాన్। స్థూలచక్రోఽసితో విష్ణుర్మధ్యే రేఖా గదాకృతిః
పరమేశ్ఠి పద్మచక్రంతో, వెనుక భాగంలో రంధ్రంతో, బిందువుతో ఉంటాడు. విష్ణువు నలుపు రంగుతో, మందమైన చక్రంతో, మధ్యలో గదా ఆకారంలో రేఖతో ఉంటాడు.
నృసింహః కపిలః స్థూలచక్రః స్యాత్ పఞ్చవిన్దుకః। వరాహః శక్తిలిఙ్గః స్యాత్ తచ్చక్రౌ విషమౌ మృతౌ
నరసింహుడు పింగళవర్ణంతో, మందమైన చక్రంతో, అయిదు బిందువులతో ఉంటాడు. వరాహుడు శక్తి గుర్తుతో ఉంటాడు. ఆ చక్రాలు సమంగా లేకపోతే, అది శుభకరం కాదు.
ఇన్ద్రనీలనిభః స్థూలస్త్రిరేఖాలాఞ్ఛితః శుభః। కూర్మస్తథోన్నతః పృష్ఠే వర్త్తలావర్త్తకోఽసితః
ఇంద్రనీలం వర్ణంతో, మందంగా, మూడు రేఖలతో అలంకరించబడి, శుభంగా ఉంటుంది. కూర్మావతారం కూడా వెనుక భాగంలో పైకి, వలయ గుర్తుతో, నలుపుగా ఉంటుంది.
హయగ్రీవోఙ్కుశాకారరేఖో నీలః సవిన్దుకః। వైకుణ్ఠః ఏకచక్రోఽబ్జీ మణిభః పుచ్ఛరేఖకః
హయగ్రీవుడు అంకుశం ఆకార రేఖతో, నీలంగా, బిందువులతో ఉంటాడు. వైకుంఠుడు ఒక్క చక్రంతో, పద్మాకారంగా, మణిపరిచయంతో, తోకరేఖతో ఉంటాడు.
మత్స్యో దీర్ఘస్త్రివిన్దుః స్యాత్ కాచవర్ణస్తు పూరితః। శ్యామస్త్రివిక్రమో దక్షరేఖస్తు వర్త్తులః
మత్స్యావతారం పొడవుగా, మూడు బిందువులతో, అద్దం వర్ణంతో నిండుగా ఉంటుంది. శ్యామ త్రివిక్రముడు కుడివైపు రేఖతో, వృత్తాకారంగా ఉంటాడు.
వామనో వర్త్తులశ్చాతిహ్రస్వో నీలః సవిన్దుకః। శ్యామస్త్రివిక్రమో దక్షరేఖో వామేన విన్దుకః
వామనుడు వృత్తాకారంగా, చాలా చిన్నగా, నీలంగా, బిందువులతో ఉంటాడు. శ్యామ త్రివిక్రముడు కుడివైపు రేఖతో, ఎడమవైపు బిందువుతో ఉంటాడు.
అనన్తో నాగభోగాఙ్గో నైకాభో నైకమూర్త్తిమాన్। స్థూలో దామోదరో మధ్యచక్రో ద్వాః సూక్ష్మవిన్దుకః
అనంతుడు నాగబంధ ఆకారంతో, అనేక గుర్తులతో, అనేక రూపాలతో ఉంటాడు. దామోదరుడు మందంగా, మధ్యలో చక్రంతో, ద్వారంలో సూక్ష్మ బిందువుతో ఉంటాడు.
సుదర్శనస్త్వేకచక్రో లక్ష్మీనారాయణో ద్వయాత్। చిత్రక్రశ్చాచ్యుతో దేవస్త్రిచక్రో వా త్రివిక్రమః
సుదర్శనుడు ఒక్క చక్రంతో ఉంటాడు. లక్ష్మీనారాయణుడు రెండు చక్రాలతో ఉంటాడు. చిత్రక్రుడు, అచ్యుతుడు, దేవుడు మూడు చక్రాలతో ఉంటాడు లేదా త్రివిక్రముడిగా ఉంటాడు.
జనార్ద్దనశ్చతుస్చక్రో వాసుదేవస్చ పఞ్చభిః। షట్రచక్రస్చౌవ ప్రద్యుమ్నః సఙ్కర్షణశ్చ సప్తభిః
జనార్దనుడు నాలుగు చక్రాలతో ఉంటాడు. వాసుదేవుడు అయిదు చక్రాలతో ఉంటాడు. ప్రద్యుమ్నుడు ఆరు చక్రాలతో, సంకర్షణుడు ఏడు చక్రాలతో ఉంటాడు.
పురుషోత్తమోష్టచక్రో నవవ్యూహో నవాఙ్కితః। దశావతారో దశభిర్ద్దశైకేనానిరుద్ధకః
పురుషోత్తముడు ఎనిమిది చక్రాలతో ఉంటాడు. నవవ్యూహుడు తొమ్మిది గుర్తులతో ఉంటుంది. దశావతారం పది చక్రాలతో, అనిరుద్ధుడు పదకొండు చక్రాలతో ఉంటాడు.
ద్వాధశాత్మా ద్వాదశభిరత ఊద్ర్ధ్వమనన్తకః
పన్నెండు రూపాలవాడు పన్నెండు చక్రాలతో ఉంటాడు. పైగా, అనంతుడు కూడా అలాగే చెప్పబడతాడు.
భగవానువాచ శాలగ్రామాదిచక్రాఙ్కపూజాః సిద్ధ్యైవదామి తే। త్రివిధాస్యాద్ధరేః పూజా కామ్యాకామ్యోభయాత్మికా
భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: శాలగ్రామాది చక్రగుర్తులతో చేసే పూజలకు నేను సిద్ధి ప్రసాదిస్తాను. హరివారి పూజ మూడు విధాలుగా ఉంటుంది—కామ్యమైనది, అకామ్యమైనది, రెండింటి మిశ్రమమైనది.