అగ్నిపురాణమ్

ఉచ్ఛాయా ద్వ్యఙ్గులం చాగ్రే కరవీరోపమాః స్మృతాః। అన్తరం చక్షుషోః కార్యం చతురఙ్గులమానతః

ముక్కు చివర ఉబ్బిన భాగం రెండు వేళ్లు, అది కరవీరపువ్వు లాగా ఉంటుంది. కళ్ల మధ్య అంతరం వంగినట్టు కొలిస్తే నాలుగు వేళ్లు.

ద్వ్యఙ్గులం చాక్షికోణం చ ద్వ్యఙ్గులం చాన్తరం తయోః। తారా నేత్రత్రిభాగేణ దృక్‌తారా పఞ్చమాంశికా

కంటి మూలలు రెండు వేళ్లు, వాటి మధ్య అంతరం కూడా రెండు వేళ్లు. కంటి ముద్దు మూడు భాగాల్లో ఐదవ భాగంగా ఉంటుంది.

త్ర్యఙ్గులం నేత్రవిస్తారం ద్రోణీ చార్ద్ధాఙ్గులా మతా। తత్‌ప్రమాణా భ్రువోర్లేఖా భ్రువౌ చైవ సమే మతే

కంటి వెడల్పు మూడు వేళ్లు, కంటి గోతె అర వేలు. కనుబొమ్మల గీతలు అదే కొలతతో, కనుబొమ్మలు సమంగా ఉండాలి.

భ్రూమధ్యం ద్వ్యఙ్గులం కార్యం భ్రూదైర్ఘ్యం చతురఙ్గులమ్ । షట్‌త్రింశదఙ్గులాయామమ్మస్తకస్య తు వేష్టనమ్

కనుబొమ్మల మధ్య రెండు వేళ్లు, కనుబొమ్మ పొడవు నాలుగు వేళ్లు. తల చుట్టు కొలత ముప్పై ఆరు వేళ్లు.

మూర్త్తీనాం కేశవాదీనాం ద్వాత్రింశద్వేష్టనం భవేత్। పఞ్చ నేత్రా త్వధోగ్రీవా విస్తారద్వేష్టనం పునః

కేశవ మొదలైన మూర్తులకు తల చుట్టు కొలత ముప్పై రెండు వేళ్లు. ఐదు కళ్ళు, ఉగ్రమెడ ఉన్నవాటికి వెడల్పులోనూ కొలత తీసుకోవాలి.

త్రిగుణం తు భవేదూద్ధర్వం విస్తృతాష్టాఙ్గులం పునః। గ్రీవాత్రిగుణమాయామం గ్రీవావక్షోన్తరం భవేత్

మెడ వెడల్పు కన్నా మూడింతలు పొడవుగా, ఎనిమిది వేళ్ల పొడవుతో ఉండాలి. మెడ పొడవు కూడా వెడల్పు కన్నా మూడింతలు ఉండాలి. మెడ నుంచి ఛాతీ మధ్య దూరం కూడా అంతే కొలవాలి.

స్కన్దావష్టాఙ్గులౌ కార్యౌ త్రికలావంశకౌ శుభౌ। సప్తనేత్రౌ స్మృతౌ బాహూ ప్రవాహూ షోడశాఙ్గులౌ

భుజాలు ఎనిమిది వేళ్ల వెడల్పుతో, మూడు భాగాలు, మూడు గుర్తులతో, శుభంగా ఉండాలి. చేతులకు ఏడు ముడులు ఉంటాయని చెప్పబడింది. మణికట్టు నుంచి మోచేతి వరకు పదహారు వేళ్ల పొడవు ఉండాలి.

త్రికలౌ విస్తృతౌ బాహూ ప్రవాహూ చాపి తత్‌సమౌ। బాహుదణ్డోద్ధ్‌ర్వతో జ్ఞేయః పరిణాహః కలా నవ

చేతులకు మూడు భాగాల వెడల్పు ఉండాలి. మణికట్టుకు కూడా అలాగే ఉండాలి. భుజం పైభాగంలో చుట్టుకొలత తొమ్మిది భాగాలుగా ఉండాలి.

నాహః ప్రబాహుమధ్యే తు షోడశాఙ్గుల ఉచ్యతే। అగ్రహస్తే పరీణాహో ద్వాదశాఙ్గుల ఉచ్యతే

మణికట్టు మధ్యలో చుట్టుకొలత పదహారు వేళ్లుగా ఉండాలి. చేతి తలచివరకు చుట్టుకొలత పన్నెండు వేళ్లుగా ఉండాలి.

విస్తారేణ కరతలం కీర్త్తితం తు షడఙ్గులమ్। దైర్ఘ్యం సప్తాఙ్గులం కార్యం మధ్యా పఞ్చాఙ్గులా మతా

చేతితట్టు వెడల్పు ఆరు వేళ్లుగా ఉండాలి. పొడవు ఏడు వేళ్లుగా ఉండాలి. మధ్యవేలు ఐదు వేళ్ల పొడవుగా ఉండాలి.

తర్జ్జన్యనామికా చైవ తస్మాదర్ద్ధాఙ్గులం వినా। కనిష్ఠాఙ్గుష్ఠకౌ కార్యౌ చతురఙ్గులమ్మితౌ

తర్జనీ, ఉంగరం వేళ్లు ఐదు వేళ్ల కంటే అరవేలు తక్కువగా ఉండాలి. చిన్నవేలు, బొటనవేలు నాలుగు వేళ్ల పొడవుగా ఉండాలి.

ద్విపర్వోఙగుష్ఠకః కార్యః శేషాంగుల్యస్త్రిపర్వికాః। సర్వాసాం పర్వణోర్ద్ధేన నఖమానం విధీయతే

బొటనవేలు రెండు ముడులతో ఉండాలి. మిగతా వేళ్లకు మూడు ముడులు ఉండాలి. ప్రతి ముడి పైనీ గోరు కొలత నిర్ణయించాలి.

వక్షసో యత్ ప్రమాణన్తు జఠరం తత్‌ప్రమాణతః। అఙ్‌గులైకం భవేన్నాభీ వేధేన చ ప్రమాణతః

ఛాతీ కొలత ఎంతైతే, కడుపు కొలత కూడా అంతే. నాభి వెడల్పు ఒక వేళ్లుగా ఉండాలి.

తతో మేఢ్రాన్తరం కార్యం తాలమాత్రం ప్రమాణతః। నాభిమధ్యే పరీణాహో ద్విచత్వారింశదఙ్గులైః

తర్వాత, జననాంగాల మధ్య దూరం ఒక తాళం పరిమాణంలో ఉండాలి. నాభి మధ్య చుట్టుకొలత నలభై రెండు వేళ్లుగా ఉండాలి.

అన్తరం స్తనయోః కార్య్యం తాలమాత్రం ప్రమాణతః। చివుకౌ యవమానౌ తు మణ్డలం ద్విపదం భవేత్

రెండు వక్షోజాల మధ్య దూరం ఒక తాళం పరిమాణంలో ఉండాలి. ముద్దలు యవ పరిమాణంలో ఉండాలి. చుట్టూ వలయం రెండు వేళ్ల పరిమాణంలో ఉండాలి.

చతుః షష్ట్యఙ్గులం కార్యం వేష్టనం వక్షసః స్ఫుటమ్। చతుర్ముఖఞ్చ తదధోవేష్టనం పరికీర్త్తితమ్

ఛాతీ చుట్టూ చుట్టుకొలత అరవై నాలుగు వేళ్లుగా స్పష్టంగా ఉండాలి. దాని కింద నాలుగు ముఖాల రూపానికి కూడా అలాగే చుట్టుకొలత చెప్పబడింది.

పరిణాహస్తథా కట్యా చతుః పఞ్చాశదఙ్గులైః। విస్తారశ్చోరుమూలే తు ప్రోచ్యతే ద్వాదశాఙ్గులః

నడుం చుట్టుకొలత యాభై నాలుగు వేళ్లుగా ఉండాలి. తొడల మొదటి భాగంలో వెడల్పు పన్నెండు వేళ్లుగా ఉండాలి.

తస్మాదభ్యధికం మధ్యే తతో నిమ్నతరం క్రమాత్। విస్తృతాష్టాఙ్గులం జానుత్రిగుణా పరిణాహతః

అక్కడి నుంచి మధ్య భాగం ఎక్కువగా, తర్వాత క్రమంగా తక్కువగా ఉంటుంది. మోకాలి చుట్టుకొలత మూడింతలు ఎనిమిది వేళ్లుగా ఉంటుంది.

జఙ్ఘా మధ్యే తు విస్తారః సప్తాఙ్గుల ఉదాహృతః। త్రిగుణా పరిధిశ్చాస్య జఙ్ఘాగ్రం పఞ్చవిస్తరాత్

కాలి మధ్యలో వెడల్పు ఏడు వేళ్లుగా చెప్పబడింది. దాని చుట్టుకొలత మూడింతలు, కాలి చివర వెడల్పు ఐదు వేళ్లుగా ఉంటుంది.

త్రిగుణా పరిధిస్చాస్య పాదౌ తాలప్రమాణకౌ। ఆయామాదుత్థితౌ పాదౌ చతురఙ్గులమేవ చ

దాని చుట్టుకొలత మూడింతలు, పాదాలు తాళం పరిమాణంలో ఉండాలి. పొడవునా పైకి లేవబెట్టిన పాదాలు నాలుగు వేళ్లుగా ఉండాలి.

గుల్ఫాత్ పూర్వం తు కర్త్తవ్యం ప్రమాణాచ్చతురఙ్గేలమ్। త్రికలం విస్తృతౌ పాదౌ త్ర్యఙ్గులో గుహ్యకః స్మృతః

గోళ్ఫం ముందు భాగం నాలుగు వేళ్ల పరిమాణంలో ఉండాలి. పాదాలు మూడు భాగాల వెడల్పుతో ఉండాలి. మడమ మూడు వేళ్ల పరిమాణంలో ఉండాలి.

పఞ్చాఙ్గులన్తు నాహోస్య దీర్ఘా తద్వత్ ప్రదేశినీ। అష్టమాష్టాంశతో న్యూతాః శేషాఙ్గుల్యః క్రమేణ తు

పెద్దవేలు ఐదు వేళ్ల పొడవుగా, అలాగే రెండవవేలు కూడా అంతే. మిగతా వేళ్లు ఒక్కొక్కటి ఎనిమిదవ వంతు తక్కువగా ఉంటాయి.

సపాదాఙ్గులముత్తసేధమఙగుష్ఠస్య ప్రకీర్త్తితమ్। యవోనమఙ్గులం కార్యమఙ్గుష్ఠస్య నఖం తథా

బొటనవేలు పై గోరు ఒకటి క్వార్టర్ వేళ్ల పొడవుగా ఉంటుంది. బొటనవేలు గోరు యవ పరిమాణంలో ఉండాలి.

అర్ద్ధాఙ్గులం తథాన్యాసాం క్రమాన్ న్యూనం తు కారయేత్। త్ర్యఙ్గులౌ వృషణౌ కార్యౌ మేఢ్రం తు చతురఙ్గుమ్

ఇతర భాగాలకు, ఒక్కొక్కటి అరవేల మేర తక్కువగా చేయాలి. వృషణాలు మూడు వేళ్ల పొడవుగా, మెధ్రం నాలుగు వేళ్ల పొడవుగా ఉండాలి.

పరిణాహోత్ర కోషాగ్రం కర్త్తవ్యఞ్చతురఙ్గులమ్। షడఙ్గులపరీణాహౌ వృషణౌ పరికీర్త్తితౌ

వృషణాల చివర నాలుగు వేళ్ల పొడవుగా చేయాలి. వృషణాలు ఆరు వేళ్ల చుట్టుకొలత కలిగివుండాలని చెప్పబడింది.

ప్రతిమా భూషణాఢ్యా స్యాదేతదుద్దేశలక్షణమ్। అనయైవ దిశా కార్యం లోకే దృష్ట్వా తు లక్షణమ్

ప్రతిమకు అలంకారాలు ధరింపజేయాలి. ఇది దాని లక్షణాల వివరము. లోకంలో కనిపించే లక్షణాలను చూసి, ఇలానే తయారు చేయాలి.

దక్షిణే తు కరే చక్రమధస్తాత్ పద్మమేవ చ। వామే శఙ్ఖం గదీదసితద్వాసుదేవస్య లక్షణాత్

కుడి చేతిలో చక్రాన్ని, దాని క్రింద పద్మాన్ని ఉంచాలి. ఎడమచేతిలో శంఖం, గదను ఉంచాలి. ఇవన్నీ నల్ల వస్త్రధారి వాసుదేవుని లక్షణాలను అనుసరించి చేయాలి.

శ్రీపుష్టీ చాపి కర్త్తవ్యే పద్మవీణాకరాన్వితే। ఊరుమాత్రోచ్ఛితాయామే మాలావిద్యాధరౌ తథా

శ్రీ, పుష్టి దేవతలను కూడా పద్మం, వీణా పట్టిన చేతులతో చేయాలి. తొడలు ఎత్తుగా ఉండాలి. అలాగే, మాలలు ధరించినవారు, విద్యను పట్టినవారు కూడా ఉండాలి.

ప్రభామణ్డలసంస్థౌ తౌ ప్రభా హస్త్యాదిభూషణా। పద్మాభం పాదపీఠన్తు ప్రతిమాస్వేవమాచరేత్

వారిద్దరిని ప్రకాశవలయములో ఉంచాలి. ఆ ప్రకాశం, హస్తి మొదలైన అలంకారాలతో కూడి ఉండాలి. పాదపీఠం పద్మాకారంగా ఉండాలి. ప్రతిమలకు ఇదే విధంగా చేయాలి.