అగ్నిపురాణమ్

ముకుటోపరి కర్త్తవ్యం సూత్రమేకం విచక్షణైః। సూత్రాణ్యూద్‌ర్ధ్వం ప్రదేయాని సప్తైవ కమలోద్భవ

ముకుటం పైన ఒక దారాన్ని జ్ఞానులు వేయాలి. కమలోత్భవా! పైభాగంలో మొత్తం ఏడు దారాలు వేయాలి.

కక్షాత్రికాన్తరేణైవ షట్ సూత్రాణి ప్రదాపయేత్। మధ్యసూత్రం తు సన్త్యజ్య సూత్రాణ్యేవ నివేదయేత్

మూడు కక్ష ప్రాంతాల మధ్యలో ఆరు దారాలు వేయాలి. మధ్య దారాన్ని మానేసి మిగతా దారాలనే సమర్పించాలి.

లలాటం నాసికావక్త్రం కర్త్తవ్యఞ్చతురఙ్గులమ్। గ్రీవాకర్ణౌ తు కర్త్తవ్యౌ ఆయామాచ్చతురఙ్గులౌ

నుదిటి, ముక్కు, నోరు నాలుగు వేళ్ల పొడవుగా ఉండాలి. మెడ, చెవులు కూడా నాలుగు వేళ్ల పొడవుగా ఉండాలి.

ద్వ్యఙ్గులే హనుకే కార్య్యే విస్తారాచ్చివుకన్తథా। అష్టాఙ్గులం లలాటన్తు విస్తారేణ ప్రకీత్తింతమ్

నోటి కింది భాగం, దవడ రెండు వేళ్ల వెడల్పుగా ఉండాలి. నుదిటి ఎనిమిది వేళ్ల వెడల్పుగా చేయాలి.

పరేణ ద్వ్యఙ్గులౌ శఙ్ఖౌ కర్త్తవ్యావలకాన్వితౌ। చతురఙ్గులమాఖ్యాతమన్తరం కర్ణనేత్రయోః

శంఖాలు రెండు వేళ్ల వెడల్పుతో, అలంకారాలతో ఉండాలి. చెవి, కంటి మధ్య అంతరం నాలుగు వేళ్లు అని చెప్పబడింది.

ద్వ్యఙ్గులౌ పృథుకౌ కర్ణౌ కర్ణాపాఙ్గార్ద్ధంపఞ్చ మే। భ్రూసభేన తు సూత్రేణ కర్ణక్షోత్రం ప్రకీత్తితమ్

చెవులు రెండు వేళ్ల వెడల్పుగా, చెవి బయట భాగం ఐదు వేళ్లు. కనుబొమ్మ దారంతో చెవి రంధ్రం కొలవబడుతుంది.

విద్ధం షడఙ్గులం కర్ణమవిద్ధఞ్చతురఙ్గులమ్। చివుకేన సమం విద్ధమవిద్ధం వా షడఙ్గులమ్

తొడబెట్టిన చెవి ఆరు వేళ్లు, తొడబెట్టని చెవి నాలుగు వేళ్లు. తొడబెట్టిన చెవి దవడతో సమానం, తొడబెట్టని చెవి కూడా ఆరు వేళ్లు.

గన్ధపాత్రం తథావర్త్తం శష్కులీం కల్వయేత్తథా। ద్వ్యఙ్గులేగధరః కార్యస్తస్యార్ద్ధేనోత్తరాధరః

గంధపాత్రం, వృత్తాకార అలంకారం, శశ్కులిని తయారు చేయాలి. పై పెదవి రెండు వేళ్లు, కింది పెదవి దాని సగం పొడవుగా ఉండాలి.

అర్ద్ధాఙ్గులం తథా నేత్రం వక్త్రన్తు చతురఙ్గులమ్। ఆయామేన తు వైపుల్యాత్ సార్ద్ధమఙ్గులముచ్యతే

కంటి పొడవు అర వేలు, నోటి పొడవు నాలుగు వేళ్లు. పొడవు, వెడల్పు కలిపి ఒకన్నర వేళ్లు అని చెప్పబడింది.

అచవ్యాత్తమేవం స్యాద్వక్త్రం వ్యాత్తం ద్వ్యఙ్గులమిష్యతే। నాసావంశసముచ్ఛాయం మూలే త్వేకాఙ్గులం మతమ్

మూసిన నోరు ఇలానే, తెరిచిన నోరు రెండు వేళ్లు. ముక్కు వేలు మొదట్లో ఒక వేలు అని భావించాలి.

ఉచ్ఛాయా ద్వ్యఙ్గులం చాగ్రే కరవీరోపమాః స్మృతాః। అన్తరం చక్షుషోః కార్యం చతురఙ్గులమానతః

ముక్కు చివర ఉబ్బిన భాగం రెండు వేళ్లు, అది కరవీరపువ్వు లాగా ఉంటుంది. కళ్ల మధ్య అంతరం వంగినట్టు కొలిస్తే నాలుగు వేళ్లు.

ద్వ్యఙ్గులం చాక్షికోణం చ ద్వ్యఙ్గులం చాన్తరం తయోః। తారా నేత్రత్రిభాగేణ దృక్‌తారా పఞ్చమాంశికా

కంటి మూలలు రెండు వేళ్లు, వాటి మధ్య అంతరం కూడా రెండు వేళ్లు. కంటి ముద్దు మూడు భాగాల్లో ఐదవ భాగంగా ఉంటుంది.

త్ర్యఙ్గులం నేత్రవిస్తారం ద్రోణీ చార్ద్ధాఙ్గులా మతా। తత్‌ప్రమాణా భ్రువోర్లేఖా భ్రువౌ చైవ సమే మతే

కంటి వెడల్పు మూడు వేళ్లు, కంటి గోతె అర వేలు. కనుబొమ్మల గీతలు అదే కొలతతో, కనుబొమ్మలు సమంగా ఉండాలి.

భ్రూమధ్యం ద్వ్యఙ్గులం కార్యం భ్రూదైర్ఘ్యం చతురఙ్గులమ్ । షట్‌త్రింశదఙ్గులాయామమ్మస్తకస్య తు వేష్టనమ్

కనుబొమ్మల మధ్య రెండు వేళ్లు, కనుబొమ్మ పొడవు నాలుగు వేళ్లు. తల చుట్టు కొలత ముప్పై ఆరు వేళ్లు.

మూర్త్తీనాం కేశవాదీనాం ద్వాత్రింశద్వేష్టనం భవేత్। పఞ్చ నేత్రా త్వధోగ్రీవా విస్తారద్వేష్టనం పునః

కేశవ మొదలైన మూర్తులకు తల చుట్టు కొలత ముప్పై రెండు వేళ్లు. ఐదు కళ్ళు, ఉగ్రమెడ ఉన్నవాటికి వెడల్పులోనూ కొలత తీసుకోవాలి.

త్రిగుణం తు భవేదూద్ధర్వం విస్తృతాష్టాఙ్గులం పునః। గ్రీవాత్రిగుణమాయామం గ్రీవావక్షోన్తరం భవేత్

మెడ వెడల్పు కన్నా మూడింతలు పొడవుగా, ఎనిమిది వేళ్ల పొడవుతో ఉండాలి. మెడ పొడవు కూడా వెడల్పు కన్నా మూడింతలు ఉండాలి. మెడ నుంచి ఛాతీ మధ్య దూరం కూడా అంతే కొలవాలి.

స్కన్దావష్టాఙ్గులౌ కార్యౌ త్రికలావంశకౌ శుభౌ। సప్తనేత్రౌ స్మృతౌ బాహూ ప్రవాహూ షోడశాఙ్గులౌ

భుజాలు ఎనిమిది వేళ్ల వెడల్పుతో, మూడు భాగాలు, మూడు గుర్తులతో, శుభంగా ఉండాలి. చేతులకు ఏడు ముడులు ఉంటాయని చెప్పబడింది. మణికట్టు నుంచి మోచేతి వరకు పదహారు వేళ్ల పొడవు ఉండాలి.

త్రికలౌ విస్తృతౌ బాహూ ప్రవాహూ చాపి తత్‌సమౌ। బాహుదణ్డోద్ధ్‌ర్వతో జ్ఞేయః పరిణాహః కలా నవ

చేతులకు మూడు భాగాల వెడల్పు ఉండాలి. మణికట్టుకు కూడా అలాగే ఉండాలి. భుజం పైభాగంలో చుట్టుకొలత తొమ్మిది భాగాలుగా ఉండాలి.

నాహః ప్రబాహుమధ్యే తు షోడశాఙ్గుల ఉచ్యతే। అగ్రహస్తే పరీణాహో ద్వాదశాఙ్గుల ఉచ్యతే

మణికట్టు మధ్యలో చుట్టుకొలత పదహారు వేళ్లుగా ఉండాలి. చేతి తలచివరకు చుట్టుకొలత పన్నెండు వేళ్లుగా ఉండాలి.

విస్తారేణ కరతలం కీర్త్తితం తు షడఙ్గులమ్। దైర్ఘ్యం సప్తాఙ్గులం కార్యం మధ్యా పఞ్చాఙ్గులా మతా

చేతితట్టు వెడల్పు ఆరు వేళ్లుగా ఉండాలి. పొడవు ఏడు వేళ్లుగా ఉండాలి. మధ్యవేలు ఐదు వేళ్ల పొడవుగా ఉండాలి.

తర్జ్జన్యనామికా చైవ తస్మాదర్ద్ధాఙ్గులం వినా। కనిష్ఠాఙ్గుష్ఠకౌ కార్యౌ చతురఙ్గులమ్మితౌ

తర్జనీ, ఉంగరం వేళ్లు ఐదు వేళ్ల కంటే అరవేలు తక్కువగా ఉండాలి. చిన్నవేలు, బొటనవేలు నాలుగు వేళ్ల పొడవుగా ఉండాలి.

ద్విపర్వోఙగుష్ఠకః కార్యః శేషాంగుల్యస్త్రిపర్వికాః। సర్వాసాం పర్వణోర్ద్ధేన నఖమానం విధీయతే

బొటనవేలు రెండు ముడులతో ఉండాలి. మిగతా వేళ్లకు మూడు ముడులు ఉండాలి. ప్రతి ముడి పైనీ గోరు కొలత నిర్ణయించాలి.

వక్షసో యత్ ప్రమాణన్తు జఠరం తత్‌ప్రమాణతః। అఙ్‌గులైకం భవేన్నాభీ వేధేన చ ప్రమాణతః

ఛాతీ కొలత ఎంతైతే, కడుపు కొలత కూడా అంతే. నాభి వెడల్పు ఒక వేళ్లుగా ఉండాలి.

తతో మేఢ్రాన్తరం కార్యం తాలమాత్రం ప్రమాణతః। నాభిమధ్యే పరీణాహో ద్విచత్వారింశదఙ్గులైః

తర్వాత, జననాంగాల మధ్య దూరం ఒక తాళం పరిమాణంలో ఉండాలి. నాభి మధ్య చుట్టుకొలత నలభై రెండు వేళ్లుగా ఉండాలి.

అన్తరం స్తనయోః కార్య్యం తాలమాత్రం ప్రమాణతః। చివుకౌ యవమానౌ తు మణ్డలం ద్విపదం భవేత్

రెండు వక్షోజాల మధ్య దూరం ఒక తాళం పరిమాణంలో ఉండాలి. ముద్దలు యవ పరిమాణంలో ఉండాలి. చుట్టూ వలయం రెండు వేళ్ల పరిమాణంలో ఉండాలి.

చతుః షష్ట్యఙ్గులం కార్యం వేష్టనం వక్షసః స్ఫుటమ్। చతుర్ముఖఞ్చ తదధోవేష్టనం పరికీర్త్తితమ్

ఛాతీ చుట్టూ చుట్టుకొలత అరవై నాలుగు వేళ్లుగా స్పష్టంగా ఉండాలి. దాని కింద నాలుగు ముఖాల రూపానికి కూడా అలాగే చుట్టుకొలత చెప్పబడింది.

పరిణాహస్తథా కట్యా చతుః పఞ్చాశదఙ్గులైః। విస్తారశ్చోరుమూలే తు ప్రోచ్యతే ద్వాదశాఙ్గులః

నడుం చుట్టుకొలత యాభై నాలుగు వేళ్లుగా ఉండాలి. తొడల మొదటి భాగంలో వెడల్పు పన్నెండు వేళ్లుగా ఉండాలి.

తస్మాదభ్యధికం మధ్యే తతో నిమ్నతరం క్రమాత్। విస్తృతాష్టాఙ్గులం జానుత్రిగుణా పరిణాహతః

అక్కడి నుంచి మధ్య భాగం ఎక్కువగా, తర్వాత క్రమంగా తక్కువగా ఉంటుంది. మోకాలి చుట్టుకొలత మూడింతలు ఎనిమిది వేళ్లుగా ఉంటుంది.

జఙ్ఘా మధ్యే తు విస్తారః సప్తాఙ్గుల ఉదాహృతః। త్రిగుణా పరిధిశ్చాస్య జఙ్ఘాగ్రం పఞ్చవిస్తరాత్

కాలి మధ్యలో వెడల్పు ఏడు వేళ్లుగా చెప్పబడింది. దాని చుట్టుకొలత మూడింతలు, కాలి చివర వెడల్పు ఐదు వేళ్లుగా ఉంటుంది.