అగ్నిపురాణమ్

శిలాం కృత్వా పిణ్డికార్థం కిఞ్చిన్న్యూనాన్తు కల్పయేత్। రథే స్థాప్య సమానీయ సవస్త్రాం కారువేశ్మని। పూజయిత్వాథ ఘటయేత్ ప్రతిమాం స తు కర్మ్మకృత్

రాయిని పిండికా కోసం కొంత తక్కువగా తయారుచేసి, రథంలో పెట్టి, బట్టతో కప్పి, శిల్పి ఇంటికి తీసుకురావాలి. పూజించి, ఆ తరువాత శిల్పి ప్రతిమను తయారుచేయాలి.

భగవానువాచ వాసుదేవాదిప్రతిమాలక్షణం ప్రవదామి తే। ప్రాసాదస్యోత్తరే పూర్వముఖీం వా చోత్తారాననామ్

భగవంతుడు ఇలా అన్నారు — వాసుదేవుడు మొదలైన వారి విగ్రహ లక్షణాలను నేను చెప్పుతున్నాను. ఆలయంలో అవి తూర్పు లేదా ఉత్తర దిశను ఎదురుగా ఉండాలి.

సంస్థాప్య పూజ్య చ బలిం దత్త్వాథో మధ్యసూత్రకమ్। శిల్పీ తు నవధా విభజ్య నవమేంఽశకే

విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించి, పూజ చేసి, బలి సమర్పించిన తరువాత, మధ్యలో సూత్రాన్ని వేయాలి. శిల్పి దానిని తొమ్మిది భాగాలుగా విడగొట్టి, తొమ్మిదవ భాగాన్ని ముఖ్యంగా పరిగణించాలి.

సూర్పభక్తైః శిలాయాం తు భాగం స్వాఙ్గులముచ్యతే। ద్వ్యఙ్గులం గోలకం నామ్నా కాలనేత్రం తదుచ్యతే

రాయిపై సూర్పుతో కొలిచే భాగాన్ని ఒక వేళ్ల పొడవుగా అంటారు. రెండు వేళ్ల పొడవున్న గోళాన్ని కాలనేత్రం అంటారు.

భాగమేకం త్రిదా భక్త్వా పార్ష్ణిభాగం ప్రాకల్పయేత్। భాగమేకం తథా జానౌ గ్రీవాయాం భాగమేవ చ

ఒక భాగాన్ని మూడు భాగాలుగా చేసి, పాదపు మడమ భాగాన్ని రూపొందించాలి. అలాగే, ఒక భాగాన్ని మోకాళ్లకు, మరొక భాగాన్ని మెడకు కేటాయించాలి.

ముకుటం తాలమాత్రం స్యాత్తాలమాత్రం తథా ముఖమ్। తాలేనైకేన కణ్ఠన్తు తాలేన హృదయం తథా

ముకుటం ఒక తాళం పొడవుగా ఉండాలి; ముఖం కూడా అంతే పొడవుగా ఉండాలి. మెడ ఒక తాళం పొడవుగా, హృదయం కూడా ఒక తాళం పొడవుగా ఉండాలి.

నాభిమేఢ్రాన్తరన్తాలం ద్వితాలావూరుకౌ తథా। తాలద్వయేన జఙ్ఘా స్యాత్ సూత్రాణి శ్రృణు సామ్ప్రతమ్

నాభి నుండి మెడ మధ్య ఒక తాళం పొడవు; తొడలు రెండు తాళాలు; మోకాళ్లు రెండు తాళాలు పొడవుగా ఉండాలి. ఇప్పుడు కొలతలు విను.

కార్య్యం సూత్రద్వయం పాదే జఙ్ఘామధ్యే తథాపరమ్। జానౌ సూత్రద్వయం కార్య్యమూరుమధ్యే తథాపరమ్

పాదంలో రెండు దారాలు, జఙ్ఘ మధ్యంలో మరొకటి, మోకాళ్లో రెండు దారాలు, తొడ మధ్యంలో మరో దారాన్ని వేసాలి.

మేఢ్రే తథాపరం కార్య్యం కట్యాం సూత్రన్తథాపరమ్। మేఖలాబన్ధసిద్ధ్యర్థం నాభ్యాం చైవాపరన్తథా

మేడ్రంలో ఒక దారం, నడుములో మరో దారం, మేఖల బంధం బాగా కట్టేందుకు నాభి వద్ద కూడా ఒక దారాన్ని వేయాలి.

హృదయే చ తథా కార్య్యం కణ్ఠే సూత్రద్వయం తథా। లలాటే చాపరం కార్యం మస్తకే చ తథాపరమ్

హృదయంపై ఒక దారం, మెడపై రెండు దారాలు, నుదిటిపై ఒకటి, తలపై మరో దారాన్ని వేయాలి.

ముకుటోపరి కర్త్తవ్యం సూత్రమేకం విచక్షణైః। సూత్రాణ్యూద్‌ర్ధ్వం ప్రదేయాని సప్తైవ కమలోద్భవ

ముకుటం పైన ఒక దారాన్ని జ్ఞానులు వేయాలి. కమలోత్భవా! పైభాగంలో మొత్తం ఏడు దారాలు వేయాలి.

కక్షాత్రికాన్తరేణైవ షట్ సూత్రాణి ప్రదాపయేత్। మధ్యసూత్రం తు సన్త్యజ్య సూత్రాణ్యేవ నివేదయేత్

మూడు కక్ష ప్రాంతాల మధ్యలో ఆరు దారాలు వేయాలి. మధ్య దారాన్ని మానేసి మిగతా దారాలనే సమర్పించాలి.

లలాటం నాసికావక్త్రం కర్త్తవ్యఞ్చతురఙ్గులమ్। గ్రీవాకర్ణౌ తు కర్త్తవ్యౌ ఆయామాచ్చతురఙ్గులౌ

నుదిటి, ముక్కు, నోరు నాలుగు వేళ్ల పొడవుగా ఉండాలి. మెడ, చెవులు కూడా నాలుగు వేళ్ల పొడవుగా ఉండాలి.

ద్వ్యఙ్గులే హనుకే కార్య్యే విస్తారాచ్చివుకన్తథా। అష్టాఙ్గులం లలాటన్తు విస్తారేణ ప్రకీత్తింతమ్

నోటి కింది భాగం, దవడ రెండు వేళ్ల వెడల్పుగా ఉండాలి. నుదిటి ఎనిమిది వేళ్ల వెడల్పుగా చేయాలి.

పరేణ ద్వ్యఙ్గులౌ శఙ్ఖౌ కర్త్తవ్యావలకాన్వితౌ। చతురఙ్గులమాఖ్యాతమన్తరం కర్ణనేత్రయోః

శంఖాలు రెండు వేళ్ల వెడల్పుతో, అలంకారాలతో ఉండాలి. చెవి, కంటి మధ్య అంతరం నాలుగు వేళ్లు అని చెప్పబడింది.

ద్వ్యఙ్గులౌ పృథుకౌ కర్ణౌ కర్ణాపాఙ్గార్ద్ధంపఞ్చ మే। భ్రూసభేన తు సూత్రేణ కర్ణక్షోత్రం ప్రకీత్తితమ్

చెవులు రెండు వేళ్ల వెడల్పుగా, చెవి బయట భాగం ఐదు వేళ్లు. కనుబొమ్మ దారంతో చెవి రంధ్రం కొలవబడుతుంది.

విద్ధం షడఙ్గులం కర్ణమవిద్ధఞ్చతురఙ్గులమ్। చివుకేన సమం విద్ధమవిద్ధం వా షడఙ్గులమ్

తొడబెట్టిన చెవి ఆరు వేళ్లు, తొడబెట్టని చెవి నాలుగు వేళ్లు. తొడబెట్టిన చెవి దవడతో సమానం, తొడబెట్టని చెవి కూడా ఆరు వేళ్లు.

గన్ధపాత్రం తథావర్త్తం శష్కులీం కల్వయేత్తథా। ద్వ్యఙ్గులేగధరః కార్యస్తస్యార్ద్ధేనోత్తరాధరః

గంధపాత్రం, వృత్తాకార అలంకారం, శశ్కులిని తయారు చేయాలి. పై పెదవి రెండు వేళ్లు, కింది పెదవి దాని సగం పొడవుగా ఉండాలి.

అర్ద్ధాఙ్గులం తథా నేత్రం వక్త్రన్తు చతురఙ్గులమ్। ఆయామేన తు వైపుల్యాత్ సార్ద్ధమఙ్గులముచ్యతే

కంటి పొడవు అర వేలు, నోటి పొడవు నాలుగు వేళ్లు. పొడవు, వెడల్పు కలిపి ఒకన్నర వేళ్లు అని చెప్పబడింది.

అచవ్యాత్తమేవం స్యాద్వక్త్రం వ్యాత్తం ద్వ్యఙ్గులమిష్యతే। నాసావంశసముచ్ఛాయం మూలే త్వేకాఙ్గులం మతమ్

మూసిన నోరు ఇలానే, తెరిచిన నోరు రెండు వేళ్లు. ముక్కు వేలు మొదట్లో ఒక వేలు అని భావించాలి.

ఉచ్ఛాయా ద్వ్యఙ్గులం చాగ్రే కరవీరోపమాః స్మృతాః। అన్తరం చక్షుషోః కార్యం చతురఙ్గులమానతః

ముక్కు చివర ఉబ్బిన భాగం రెండు వేళ్లు, అది కరవీరపువ్వు లాగా ఉంటుంది. కళ్ల మధ్య అంతరం వంగినట్టు కొలిస్తే నాలుగు వేళ్లు.

ద్వ్యఙ్గులం చాక్షికోణం చ ద్వ్యఙ్గులం చాన్తరం తయోః। తారా నేత్రత్రిభాగేణ దృక్‌తారా పఞ్చమాంశికా

కంటి మూలలు రెండు వేళ్లు, వాటి మధ్య అంతరం కూడా రెండు వేళ్లు. కంటి ముద్దు మూడు భాగాల్లో ఐదవ భాగంగా ఉంటుంది.

త్ర్యఙ్గులం నేత్రవిస్తారం ద్రోణీ చార్ద్ధాఙ్గులా మతా। తత్‌ప్రమాణా భ్రువోర్లేఖా భ్రువౌ చైవ సమే మతే

కంటి వెడల్పు మూడు వేళ్లు, కంటి గోతె అర వేలు. కనుబొమ్మల గీతలు అదే కొలతతో, కనుబొమ్మలు సమంగా ఉండాలి.

భ్రూమధ్యం ద్వ్యఙ్గులం కార్యం భ్రూదైర్ఘ్యం చతురఙ్గులమ్ । షట్‌త్రింశదఙ్గులాయామమ్మస్తకస్య తు వేష్టనమ్

కనుబొమ్మల మధ్య రెండు వేళ్లు, కనుబొమ్మ పొడవు నాలుగు వేళ్లు. తల చుట్టు కొలత ముప్పై ఆరు వేళ్లు.

మూర్త్తీనాం కేశవాదీనాం ద్వాత్రింశద్వేష్టనం భవేత్। పఞ్చ నేత్రా త్వధోగ్రీవా విస్తారద్వేష్టనం పునః

కేశవ మొదలైన మూర్తులకు తల చుట్టు కొలత ముప్పై రెండు వేళ్లు. ఐదు కళ్ళు, ఉగ్రమెడ ఉన్నవాటికి వెడల్పులోనూ కొలత తీసుకోవాలి.

త్రిగుణం తు భవేదూద్ధర్వం విస్తృతాష్టాఙ్గులం పునః। గ్రీవాత్రిగుణమాయామం గ్రీవావక్షోన్తరం భవేత్

మెడ వెడల్పు కన్నా మూడింతలు పొడవుగా, ఎనిమిది వేళ్ల పొడవుతో ఉండాలి. మెడ పొడవు కూడా వెడల్పు కన్నా మూడింతలు ఉండాలి. మెడ నుంచి ఛాతీ మధ్య దూరం కూడా అంతే కొలవాలి.

స్కన్దావష్టాఙ్గులౌ కార్యౌ త్రికలావంశకౌ శుభౌ। సప్తనేత్రౌ స్మృతౌ బాహూ ప్రవాహూ షోడశాఙ్గులౌ

భుజాలు ఎనిమిది వేళ్ల వెడల్పుతో, మూడు భాగాలు, మూడు గుర్తులతో, శుభంగా ఉండాలి. చేతులకు ఏడు ముడులు ఉంటాయని చెప్పబడింది. మణికట్టు నుంచి మోచేతి వరకు పదహారు వేళ్ల పొడవు ఉండాలి.

త్రికలౌ విస్తృతౌ బాహూ ప్రవాహూ చాపి తత్‌సమౌ। బాహుదణ్డోద్ధ్‌ర్వతో జ్ఞేయః పరిణాహః కలా నవ

చేతులకు మూడు భాగాల వెడల్పు ఉండాలి. మణికట్టుకు కూడా అలాగే ఉండాలి. భుజం పైభాగంలో చుట్టుకొలత తొమ్మిది భాగాలుగా ఉండాలి.

నాహః ప్రబాహుమధ్యే తు షోడశాఙ్గుల ఉచ్యతే। అగ్రహస్తే పరీణాహో ద్వాదశాఙ్గుల ఉచ్యతే

మణికట్టు మధ్యలో చుట్టుకొలత పదహారు వేళ్లుగా ఉండాలి. చేతి తలచివరకు చుట్టుకొలత పన్నెండు వేళ్లుగా ఉండాలి.