అగ్నిపురాణమ్

అష్టమాంశేన గర్భస్య రథకానాన్తు నిర్గమః। పరిధేర్గుణభాగేన రథకస్తిత్ర కల్పయేత్

గర్భగృహ పరిమాణానికి ఎనిమిదవ వంతుగా రథశాలలకు ద్వారం ఉండాలి. ప్రదక్షిణ మార్గ పరిమాణానికి తగిన మూడు రథశాలలు నిర్మించాలి.

తత్తృతీయేణ వా కుర్య్యాద్రథకానాన్తు నిర్గమమ్। వామత్రయం స్థాపనీయం రథకత్రితయే సదా

లేదా, రథశాల ద్వారం మూడవ వంతుగా ఉండవచ్చు. మూడు రథశాలలకు మూడు వేదికలు ఎప్పుడూ ఏర్పాటు చేయాలి.

శిఖరార్థం హి సూత్రాణి చత్వారి వినిపాతయేత్। శుకనాశోద్‌ర్ధ్వతః సూత్రం తిర్య్యగ్భూతం నిపాతయేత్

శిఖర నిర్మాణానికి నాలుగు సూత్రాలు వేయాలి. శుకనాసం పైన అడ్డంగా ఒక సూత్రాన్ని వేయాలి.

శిఖరస్యార్ద్ధభాగస్థం సింహం తత్ర తు కారయేత్। శుకనాసాం స్థిరీకృత్య మధ్యసన్ధౌ నిధాపయేత్

శిఖర ఎత్తుకు సగంలో సింహాన్ని తయారు చేయాలి. శుకనాసాలను మధ్య సంధిలో బలంగా స్థాపించాలి.

అపరే చ తతా పార్శ్వే తద్వత్ సూత్రం నిధాపయేత్। తదూద్ర్ధ్వన్తు భవేద్వేదీ సకణ్ఠా మనసారకమ్

ఇంకొక వైపున కూడా అలాగే సూత్రాన్ని వేయాలి. దాని పైన మెడతో కూడిన వేదికను, మనస్సు లాంటి వంకరతో ఏర్పరచాలి.

స్కన్ధభగ్నం న కర్త్తవ్యం వికరాలం తథైవ చ। ఉద్‌ర్ధ్వం చ వేదికామానాత్ కలశం పరికల్పయేత్

భుజాలు విరిగినట్లు లేదా వంకరగా చేయకూడదు. వేదిక పైన, వేదిక పరిమాణానికి తగిన కలశాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి.

విస్తారాద్ ద్విగుణం ద్వారం కర్త్తవ్యం తు సుశోభనమ్। ఉదుమ్బరౌ తదూద్‌ర్ధ్వఞ్చ న్యసేచ్ఛాఖాం సుమఙ్గలైః

ద్వారం వెడల్పు కంటే రెండింతలు విశాలంగా, అందంగా నిర్మించాలి. దాని పైన శుభప్రదమైన ఉదుంబర శాఖను పెట్టాలి.

ద్వారస్య తు చతుథాంశే కార్య్యౌ చణ్డప్రచణ్డకౌ। విష్వక్‌సేనవత్సదణ్డౌ శిఖోద్‌ర్ధ్వేడుమ్బరే శ్రియమ్

ద్వారం నాలుగవ భాగంలో చండుడు, ప్రచండుడు ఉండాలి. విష్వక్సేనుడిలా రెండు దండాలు, శిఖర పైన ఉదుంబరపై శ్రీదేవిని స్థాపించాలి.

దిగ్గజైః స్నాప్యమానాన్తాం ఘటైః సాబ్జాం సురూపికామ్। ప్రాసాదస్య చతుర్థాంశైః ప్రాకారస్యోచ్ఛయో భవేత్

దిక్కుల ఏనుగులు కలశాలతో అభిషేకం చేసే, పద్మాలతో అలంకరించిన అందమైన రూపం ఆలయానికి నాలుగవ వంతులో ఉండాలి. ప్రాకారం గోడలు కూడా అదే పరిమాణంలో ఎత్తుగా ఉండాలి.

ప్రాసాదాత్ పాదహీనస్తు గోపురస్యోచ్ఛయోభవేత్। పఞ్చహస్తస్య దేవస్య ఏకహస్తా తు పీఠికా

గోపురం ఎత్తు ఆలయం కంటే ఒక అడుగు తక్కువగా ఉండాలి. ఐదు హస్తాల దేవతకు ఒక హస్తం పరిమాణంలో పీఠిక ఉండాలి.

గారుడం మణ్డపఞ్చాగ్రే ఏకం భౌమాదిధామ చ। కుర్య్యాద్ధి ప్రతిమాయాన్తు దిక్షు చాష్టాసు చోపరి

మండపం ముందు గరుడ మండపం, భూమిపై ఒక స్థలం నిర్మించాలి. విగ్రహానికి ఎనిమిది దిక్కుల్లో, పైభాగంలో ఒక్కొక్కటి ఏర్పాటు చేయాలి.

పూర్వం వరాహం దక్షే చ నృసింహం శ్రీధరం జలే। ఉత్తరే తు హయగ్రీవమాగ్నేయ్యాం జామదగ్న్యకమ్

తూర్పున వరాహమూర్తిని, దక్షిణ దిశలో నరసింహుని, నీటిలో శ్రీధరుని, ఉత్తర దిశలో హయగ్రీవుని, ఆగ్నేయంలో జామదగ్న్యుని ప్రతిష్టించాలి.

నైర్ఋత్యాం రామకం వాయౌ వామనం వాసుదేవకమ్। ఈశే ప్రాసాదరచనా దేయా వస్వర్కకాదిభిః

నైరుత్య దిశలో రాముని, వాయువ్య దిశలో వామనుని, పడమర దిశలో వాసుదేవుని, ఈశాన్యంలో వసువులు, ఆదిత్యులు మొదలైనవారితో ఆలయ నిర్మాణం చేయాలి.

భగవానువాచ ప్రాసాదే దేవతాః స్థాప్యా వక్ష్యే బ్రహ్మన్ శ్రృణుష్వ మే। పఞ్చాయతనమధ్యే తు వాసుదేవం వివేశయేన్

భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: ఆలయంలో దేవతలను ప్రతిష్టించాలి. బ్రాహ్మణా! నేను చెప్పేది విను. ఐదు మందిరాల మధ్యలో వాసుదేవుని ప్రతిష్టించాలి.

వామనం నృహరిఞ్చాశ్వశీర్షం తద్వచ్చ శూకరమ్। ఆగ్నేయే నైర్ఋతే చైవ వాయవ్యే చేశగోచరే

వామనుడు, నరహరిమూర్తి, అశ్వశిరస్సు, అలాగే శూకరమూర్తిని ఆగ్నేయ, నైరుత్య, వాయువ్య, ఈశాన్య దిశల్లో ప్రతిష్టించాలి.

అథ నారాయణం మధ్యే ఆగ్నేయ్యామమ్బికాం న్యసేత్। నైర్ఋత్యాం భాస్కరం వాయౌ బ్రహ్మాణం లిఙ్గమీశకే

తర్వాత మధ్యలో నారాయణుని, ఆగ్నేయంలో అంబికను, నైరుత్యంలో భాస్కరుని, వాయువ్యంలో బ్రహ్మను, ఈశాన్యంలో లింగాన్ని ప్రతిష్టించాలి.

అథవా రుద్రరూపన్తు అథవా నవధామసు। వాసుదేవం న్యసేన్మధ్యే పూర్వాదౌ వామవామకాన్

లేదా రుద్రమూర్తిని, లేదా తొమ్మిది మందిరాలలో వాసుదేవుని మధ్యలో, తూర్పు మొదలైన దిశల్లో ఎడమ, కుడి వైపున వారిని ప్రతిష్టించాలి.

ఇన్ద్రాదీన్ లోకపాలాంశ్చ అథవా నవధామసు। పఞ్చాయతనకం కుర్య్యాత్ మధ్యే తు పురుషోత్తమమ్

ఇంద్రుడు మొదలైన లోకపాలులను, లేదా తొమ్మిది మందిరాలలో ఐదు మందిరాల ఏర్పాటు చేసి, మధ్యలో పురుషోత్తముని ప్రతిష్టించాలి.

లక్ష్మీవైశ్రవణౌ పూర్వం దక్షే మాతృగణం న్యసేత్। స్కన్దం గణేశమీశానం సుర్య్యాదీన్ పశ్చిమే గ్రహాన్

తూర్పున లక్ష్మీ, వైశ్రవణులను, దక్షిణ దిశలో మాతృగణాన్ని, స్కందుడు, గణేశుడు, ఈశానుడు, సూర్యుడు మొదలైన గ్రహాలను పడమర దిశలో ప్రతిష్టించాలి.

ఉత్తరే దశమత్స్యాదీనాగ్నేయ్యాం చణ్డికాం తథా। నైర్ౠత్యామమ్బికాం స్థాప్య వాయవ్యే తు సరస్వతీమ్

ఉత్తర దిశలో మత్స్యమూర్తి మొదలైన పది అవతారాలను, ఆగ్నేయంలో చండికను, నైరుత్యంలో అంబికను, వాయువ్యంలో సరస్వతిని ప్రతిష్టించాలి.

పద్మామైశే వాసుదేవం మధ్యే నారాయణఞ్చ వా। త్రయోదశాలయే మధ్యే విశ్వరూపం న్యసేద్ధరిమ్

ఈశాన్యంలో పద్మా, ఈశుని, మధ్యలో వాసుదేవుని లేదా నారాయణుని ప్రతిష్టించాలి. పదమూడు మందిరాల ఆలయంలో మధ్యలో విశ్వరూప హరిని ప్రతిష్టించాలి.

పూర్వాందౌ కేశవాదీన్ వా అన్యధామస్వయం హరిమ్ । మృణ్మయీ దారుఘటితా లోహజా రత్నజా తథా

తూర్పు మొదలైన దిశల్లో కేశవుడు మొదలైనవారిని, లేదా ఇతర మందిరాలలో హరిని స్వయంగా ప్రతిష్టించాలి. విగ్రహం మట్టి, చెక్క, లోహం, రత్నం వంటి వాటితో చేయవచ్చు.

శైలజా గన్ధజా చైవ కౌసుమీ సప్తదా స్మృతా। కౌసుమీ గన్ధజా చైవ మృణ్మయీ ప్రతిమా తథా

శిల, గంధ పదార్థం, పుష్పాలతో కూడినవి ఇలా ఏడు రకాలుగా చెప్పబడినవి. పుష్ప, గంధ పదార్థం, మట్టితో కూడిన విగ్రహాలు కూడా ఉన్నాయి.

తత్‌కాలపూజితాశ్చైతాః సర్వకామఫలప్రదాః। అథ శైలమయీ వక్ష్యే శిలా యత్ర చ గృహ్యతే

సరైన సమయంలో పూజిస్తే ఇవన్నీ అన్ని కోరికలను ఫలింపజేస్తాయి. ఇప్పుడు శిలామయ విగ్రహాన్ని, ఆ శిల ఎక్కడ తీసుకోవాలో చెబుతాను.

పర్వతానామభావే చ గృహ్ణీయాద్ భూగతాం శిలామ్। పాణ్డరా హ్యరుణా పీతా కృష్ణా శస్తా తు వర్ణినామ్

పర్వతాలు లేనప్పుడు భూమిలోనుండి శిలను తీసుకోవాలి. తెలుపు, ఎరుపు, పసుపు, నలుపు రంగుల శిలలు ఉత్తమమైనవిగా భావించాలి.

న యదా లభ్యతే సమ్యగ్ వర్ణినాం వర్ణతః శిలా। వర్ణాద్యాపాదనం తత్ర జుహుయాత్ సింహవిద్యయా

సరైన రంగు శిల దొరకకపోతే, కావలసిన రంగు కోసం సింహవిధిని చేయాలి.

శిలాయాం శుక్లరేఖాగ్ర్యా కృష్ణాగ్ర్యా సింహహోమతః। కాంస్యఘణ్టానినాదా స్యాత్ పుంలిఙ్గా విస్ఫులిఙ్గికా

శిలపై తెలుపు గీత లేదా సింహహోమం వల్ల నలుపు తల ఉంటే, కాంస్య గంట ధ్వని వినిపిస్తుంది; పురుష లింగం అయితే మిణుగురు చిమ్ముతుంది.

తన్మన్దలక్షణా స్త్రీ స్యాద్రూపాభావాన్నపుంసకా। దృశ్యతే మణ్డలం యస్యాం సగర్భాం తాం వివర్జయేత్

శిలపై వృత్త చిహ్నాలు ఉంటే అది స్త్రీలింగం, ఆకారం లేకపోతే నపుంసక లింగం. లోపల వృత్తం కనిపిస్తే గర్భం ఉన్నదిగా భావించి దానిని వదిలేయాలి.

ప్రతిమార్థం వనం గత్వా వనయాగం సమాచరేత్। తత్ర ఖాత్వోపలిప్యాథ మణ్డపే తు హరిం యజేత్

విగ్రహం కోసం అడవికి వెళ్లి వనయాగం చేయాలి. అక్కడ తవ్వి, పూత వేసి, మండపంలో హరిని పూజించాలి.