అగ్నిపురాణమ్

జఙ్ఘోచ్ఛాయన్తు కర్త్తవ్యం చతుర్భాగేణ చాయతమ్ । జఙ్ఘాయాం ద్విగుణోచ్ఛాయం మఞ్చర్య్యాః కల్పయేద్ బుధః

కింద భాగం ఎత్తు స్థలపు పొడవులో నాలుగవ వంతుగా ఉండాలి. పీఠం ఎత్తు, కింద భాగం కంటే రెట్టింపు ఉండాలి.

తుర్య్యభాగేన మఞ్చర్య్యాః కార్య్యః సమ్యక్ ప్రదక్షిణః । తన్మాననిర్గమం కార్య్యముభయోః పార్శ్వయోః సమమ్

పీఠం పొడవులో నాలుగవ వంతు మేరకు ప్రదక్షిణ మార్గాన్ని నిర్మించాలి. రెండు వైపులా మార్గం సమానంగా ఉండాలి.

శిశరేణ సమం కార్య్యమగ్రే జగతి విస్తరమ్। ద్విగుణేనాపి కర్త్తవ్యం యథాశోభానురూపతః

ముందు భాగం, ద్వారం వెడల్పుతో సమానంగా ఉండాలి. లేకపోతే, అవసరమైతే, అందంగా కనిపించేలా దాన్ని రెట్టింపు వెడల్పుతో కూడా చేయవచ్చు.

విస్తారాన్మణ్డపస్యాగ్రే గర్భసూత్రద్వయేన తు। దైర్ఘ్యాత్పాదాధికం కుర్య్యాన్మధ్యస్తమ్భైర్విభూషితమ్

మండపం ముందు భాగంలో రెండు గర్భసూత్రాలు వెడల్పున పెట్టాలి. దాని పొడవు ఒక అడుగు ఎక్కువగా ఉండాలి. మధ్యలో స్తంభాలతో అలంకరించాలి.

ప్రాసాదగర్భమానం వా కుర్వ్వీత ముఖమణ్డపమ్। ఏకాశీతిపదైర్వ్వాస్తుం పశ్చాత్ మణ్డపమారభ్త్

లేకపోతే, గర్భగృహ పరిమాణానికి తగిన ముఖ మండపాన్ని నిర్మించవచ్చు. లేదా ఎనభై ఒక అడుగుల పొడవుతో మండపాన్ని వెనుక భాగం నుండి ప్రారంభించవచ్చు.

శుకాన్ ప్రాగ్‌ద్వారవిన్యాసే పాదాన్తః స్థాన్ యజేత్ సురాన్। తథా ప్రాకారవిన్యాసే యజేద్ ద్వాత్రింశదన్తగాన్

తూర్పు ద్వారం వద్ద పాదాంతాల్లో దేవతలకు హోమం చేయాలి. అలాగే ప్రాకారం వద్ద కూడా ముప్పై రెండు దేవతలకు పాదాంతాల్లో హోమం చేయాలి.

సర్వసాధారణం చైతత్ ప్రాసాదస్య చ లక్షణమ్। మానేన ప్రతిమాయా వా ప్రాసాదమపరం శ్రృణు

ఇది ఆలయానికి సాధారణ లక్షణం. ఇప్పుడు విగ్రహ పరిమాణం లేదా స్వంత పరిమాణంతో నిర్మించే మరో ఆలయం గురించి విను.

ప్రతిమాయాః ప్రమాణేన కర్త్తవ్యా పిణ్డికా శుభా। గర్భస్తు పిణ్డికార్ద్వేన గర్భమానాస్తు భిత్తయః

విగ్రహ పరిమాణానికి తగిన పీఠికను నిర్మించాలి. గర్భగృహం పీఠికకు సగం పరిమాణంలో ఉండాలి. గర్భగృహానికి తగినట్టే గోడలు నిర్మించాలి.

భిత్తేరాయామమానేన ఉత్సేధన్తు ప్రకల్పయేత్। భిత్త్యుచ్ఛాయాత్తు ద్విగుణం శిఖరం కల్పయేద్ బుధః

గోడల పొడవు మేరకు ఎత్తు నిర్ణయించాలి. గోడల నీడ కంటే రెట్టింపు ఎత్తుతో శిఖరాన్ని నిర్మించాలి.

శిఖరస్య తు తుర్య్యేణ భ్రమణం పరికల్పయేత్। శిఖరస్య చతుర్థేన అగ్రతో ముఖమణ్డపమ్

శిఖర పరిమాణానికి నాలుగవ వంతు మేరకు ప్రదక్షిణ మార్గాన్ని ఏర్పరచాలి. అలాగే శిఖర పరిమాణానికి నాలుగవ వంతు మేరకు ముందు ముఖ మండపాన్ని నిర్మించాలి.

అష్టమాంశేన గర్భస్య రథకానాన్తు నిర్గమః। పరిధేర్గుణభాగేన రథకస్తిత్ర కల్పయేత్

గర్భగృహ పరిమాణానికి ఎనిమిదవ వంతుగా రథశాలలకు ద్వారం ఉండాలి. ప్రదక్షిణ మార్గ పరిమాణానికి తగిన మూడు రథశాలలు నిర్మించాలి.

తత్తృతీయేణ వా కుర్య్యాద్రథకానాన్తు నిర్గమమ్। వామత్రయం స్థాపనీయం రథకత్రితయే సదా

లేదా, రథశాల ద్వారం మూడవ వంతుగా ఉండవచ్చు. మూడు రథశాలలకు మూడు వేదికలు ఎప్పుడూ ఏర్పాటు చేయాలి.

శిఖరార్థం హి సూత్రాణి చత్వారి వినిపాతయేత్। శుకనాశోద్‌ర్ధ్వతః సూత్రం తిర్య్యగ్భూతం నిపాతయేత్

శిఖర నిర్మాణానికి నాలుగు సూత్రాలు వేయాలి. శుకనాసం పైన అడ్డంగా ఒక సూత్రాన్ని వేయాలి.

శిఖరస్యార్ద్ధభాగస్థం సింహం తత్ర తు కారయేత్। శుకనాసాం స్థిరీకృత్య మధ్యసన్ధౌ నిధాపయేత్

శిఖర ఎత్తుకు సగంలో సింహాన్ని తయారు చేయాలి. శుకనాసాలను మధ్య సంధిలో బలంగా స్థాపించాలి.

అపరే చ తతా పార్శ్వే తద్వత్ సూత్రం నిధాపయేత్। తదూద్ర్ధ్వన్తు భవేద్వేదీ సకణ్ఠా మనసారకమ్

ఇంకొక వైపున కూడా అలాగే సూత్రాన్ని వేయాలి. దాని పైన మెడతో కూడిన వేదికను, మనస్సు లాంటి వంకరతో ఏర్పరచాలి.

స్కన్ధభగ్నం న కర్త్తవ్యం వికరాలం తథైవ చ। ఉద్‌ర్ధ్వం చ వేదికామానాత్ కలశం పరికల్పయేత్

భుజాలు విరిగినట్లు లేదా వంకరగా చేయకూడదు. వేదిక పైన, వేదిక పరిమాణానికి తగిన కలశాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి.

విస్తారాద్ ద్విగుణం ద్వారం కర్త్తవ్యం తు సుశోభనమ్। ఉదుమ్బరౌ తదూద్‌ర్ధ్వఞ్చ న్యసేచ్ఛాఖాం సుమఙ్గలైః

ద్వారం వెడల్పు కంటే రెండింతలు విశాలంగా, అందంగా నిర్మించాలి. దాని పైన శుభప్రదమైన ఉదుంబర శాఖను పెట్టాలి.

ద్వారస్య తు చతుథాంశే కార్య్యౌ చణ్డప్రచణ్డకౌ। విష్వక్‌సేనవత్సదణ్డౌ శిఖోద్‌ర్ధ్వేడుమ్బరే శ్రియమ్

ద్వారం నాలుగవ భాగంలో చండుడు, ప్రచండుడు ఉండాలి. విష్వక్సేనుడిలా రెండు దండాలు, శిఖర పైన ఉదుంబరపై శ్రీదేవిని స్థాపించాలి.

దిగ్గజైః స్నాప్యమానాన్తాం ఘటైః సాబ్జాం సురూపికామ్। ప్రాసాదస్య చతుర్థాంశైః ప్రాకారస్యోచ్ఛయో భవేత్

దిక్కుల ఏనుగులు కలశాలతో అభిషేకం చేసే, పద్మాలతో అలంకరించిన అందమైన రూపం ఆలయానికి నాలుగవ వంతులో ఉండాలి. ప్రాకారం గోడలు కూడా అదే పరిమాణంలో ఎత్తుగా ఉండాలి.

ప్రాసాదాత్ పాదహీనస్తు గోపురస్యోచ్ఛయోభవేత్। పఞ్చహస్తస్య దేవస్య ఏకహస్తా తు పీఠికా

గోపురం ఎత్తు ఆలయం కంటే ఒక అడుగు తక్కువగా ఉండాలి. ఐదు హస్తాల దేవతకు ఒక హస్తం పరిమాణంలో పీఠిక ఉండాలి.

గారుడం మణ్డపఞ్చాగ్రే ఏకం భౌమాదిధామ చ। కుర్య్యాద్ధి ప్రతిమాయాన్తు దిక్షు చాష్టాసు చోపరి

మండపం ముందు గరుడ మండపం, భూమిపై ఒక స్థలం నిర్మించాలి. విగ్రహానికి ఎనిమిది దిక్కుల్లో, పైభాగంలో ఒక్కొక్కటి ఏర్పాటు చేయాలి.

పూర్వం వరాహం దక్షే చ నృసింహం శ్రీధరం జలే। ఉత్తరే తు హయగ్రీవమాగ్నేయ్యాం జామదగ్న్యకమ్

తూర్పున వరాహమూర్తిని, దక్షిణ దిశలో నరసింహుని, నీటిలో శ్రీధరుని, ఉత్తర దిశలో హయగ్రీవుని, ఆగ్నేయంలో జామదగ్న్యుని ప్రతిష్టించాలి.

నైర్ఋత్యాం రామకం వాయౌ వామనం వాసుదేవకమ్। ఈశే ప్రాసాదరచనా దేయా వస్వర్కకాదిభిః

నైరుత్య దిశలో రాముని, వాయువ్య దిశలో వామనుని, పడమర దిశలో వాసుదేవుని, ఈశాన్యంలో వసువులు, ఆదిత్యులు మొదలైనవారితో ఆలయ నిర్మాణం చేయాలి.

భగవానువాచ ప్రాసాదే దేవతాః స్థాప్యా వక్ష్యే బ్రహ్మన్ శ్రృణుష్వ మే। పఞ్చాయతనమధ్యే తు వాసుదేవం వివేశయేన్

భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: ఆలయంలో దేవతలను ప్రతిష్టించాలి. బ్రాహ్మణా! నేను చెప్పేది విను. ఐదు మందిరాల మధ్యలో వాసుదేవుని ప్రతిష్టించాలి.

వామనం నృహరిఞ్చాశ్వశీర్షం తద్వచ్చ శూకరమ్। ఆగ్నేయే నైర్ఋతే చైవ వాయవ్యే చేశగోచరే

వామనుడు, నరహరిమూర్తి, అశ్వశిరస్సు, అలాగే శూకరమూర్తిని ఆగ్నేయ, నైరుత్య, వాయువ్య, ఈశాన్య దిశల్లో ప్రతిష్టించాలి.

అథ నారాయణం మధ్యే ఆగ్నేయ్యామమ్బికాం న్యసేత్। నైర్ఋత్యాం భాస్కరం వాయౌ బ్రహ్మాణం లిఙ్గమీశకే

తర్వాత మధ్యలో నారాయణుని, ఆగ్నేయంలో అంబికను, నైరుత్యంలో భాస్కరుని, వాయువ్యంలో బ్రహ్మను, ఈశాన్యంలో లింగాన్ని ప్రతిష్టించాలి.

అథవా రుద్రరూపన్తు అథవా నవధామసు। వాసుదేవం న్యసేన్మధ్యే పూర్వాదౌ వామవామకాన్

లేదా రుద్రమూర్తిని, లేదా తొమ్మిది మందిరాలలో వాసుదేవుని మధ్యలో, తూర్పు మొదలైన దిశల్లో ఎడమ, కుడి వైపున వారిని ప్రతిష్టించాలి.

ఇన్ద్రాదీన్ లోకపాలాంశ్చ అథవా నవధామసు। పఞ్చాయతనకం కుర్య్యాత్ మధ్యే తు పురుషోత్తమమ్

ఇంద్రుడు మొదలైన లోకపాలులను, లేదా తొమ్మిది మందిరాలలో ఐదు మందిరాల ఏర్పాటు చేసి, మధ్యలో పురుషోత్తముని ప్రతిష్టించాలి.

లక్ష్మీవైశ్రవణౌ పూర్వం దక్షే మాతృగణం న్యసేత్। స్కన్దం గణేశమీశానం సుర్య్యాదీన్ పశ్చిమే గ్రహాన్

తూర్పున లక్ష్మీ, వైశ్రవణులను, దక్షిణ దిశలో మాతృగణాన్ని, స్కందుడు, గణేశుడు, ఈశానుడు, సూర్యుడు మొదలైన గ్రహాలను పడమర దిశలో ప్రతిష్టించాలి.