అగ్నిపురాణమ్

ఆగ్నేయం బ్రహ్మరూపం హి మునయః శౌనకాదయః । భవన్తో నైమిషారణ్యే యజన్తో హరిమీశ్వరం ।। ౩౮౩.

శౌనకుడు మొదలైన మునులు ఆగ్నేయ పురాణాన్ని బ్రహ్మస్వరూపంగా భావించి, నైమిశారణ్యంలో హరిదేవునికి యజ్ఞాలు చేశారు.

తిష్ఠన్తః శ్రద్ధయా యుక్తాస్తస్మాద్వః సముదీరితమ్ । అగ్నినా ప్రోక్తమాగ్నేయం పురాణం వేదసమ్మితం ।। ౩౮౩.

మీరు అక్కడ విశ్వాసంతో నిలబడి ఉండగా, ఈ పురాణాన్ని మీకు వివరించాను. అగ్నిదేవుడు చెప్పిన ఆగ్నేయ పురాణం వేదానికి సమానమైనది.

బ్రహ్మవిద్యాద్వయోపేతం భుక్తిదం ముక్తిదం మహత్ । నాస్మాత్పరతరః సారో నాస్మాత్పరతరః సుహృత్ ।। ౩౮౩.

బ్రహ్మజ్ఞానం కలిగి, ఇది భోగమూ మోక్షమూ ఇస్తుంది, గొప్పదైనది. దీన్ని మించిన సారం లేదు, దీన్ని మించిన మిత్రుడు లేదు.

నాస్మాత్పరతరో గ్రన్థో నాస్మాత్పరతరా గతిః । నాస్మాత్పరతరం శాస్త్రం నాస్మాత్పరతరా శ్రుతిః ।। ౩౮౩.

దీనిని మించిన గ్రంథం లేదు, దీనిని మించిన మార్గం లేదు. దీనిని మించిన శాస్త్రం లేదు, దీనిని మించిన శ్రుతి లేదు.

నాస్మాత్పరతరం జ్ఞానం నాస్మాత్పరతరా స్మృతిః । నాస్మాత్పరో హ్యాగమోఽస్తి నాస్మాద్విద్యా పరాఽస్తి హి ।। ౩౮౩.

దీనిని మించిన జ్ఞానం లేదు, దీనిని మించిన స్మృతి లేదు. దీనిని మించిన ఆగమం లేదు, దీనిని మించిన విద్య లేదు.

నాస్మాత్పరః స్యాత్సిద్ధాన్తో నాస్మాత్పరమమఙ్గలమ్ । నాస్మాత్పరోఽస్తి వేదాన్తః పురాణం పరమన్త్విదం ।। ౩౮౩.

దీనిని మించిన సిద్ధాంతం లేదు, దీనిని మించిన శుభం లేదు. దీనిని మించిన వేదాంతం లేదు, ఈ పురాణమే పరమమైనది.

నాస్మాత్పరతరం భూమౌ విద్యతే వస్తు దుర్లభమ్ । ఆగ్నేయే హి పురాణేఽస్మిన్ సర్వవిద్యాః ప్రదర్శితాః ।। ౩౮౩.

ఈ భూమిపై దీనిని మించిన అరుదైన వస్తువు లేదు. ఈ ఆగ్నేయ పురాణంలో అన్ని విద్యలు వివరించబడ్డాయి.

సర్వే మత్స్యావతారాద్యా గీతా రామాయణన్త్విహ । హరివంశో భారతఞ్చ నవ సర్గాః ప్రదర్శితాః ।। ౩౮౩.

మత్స్యావతారం మొదలైన అన్ని అవతారాలు, రామాయణం, హరివంశం, మహాభారతం, తొమ్మిది సృష్టులు అన్నీ ఇక్కడ వివరించబడ్డాయి.

ఆగమో వైష్ణవో గీతః పూజాదీక్షాప్రతిష్ఠయా । పవిత్రారోహణాదీని ప్రతిమాలక్షణాదికం ।। ౩౮౩.

వైష్ణవ ఆగమం, పూజ, దీక్ష, ప్రతిష్ఠ, పవిత్రారోహణాది క్రమాలు, ప్రతిమల లక్షణాలు అన్నీ ఇక్కడ వివరించబడ్డాయి.

ప్రాసాదలక్షణాద్యఞ్చ మన్త్రా వై భుక్తిభుక్తిదాః । శైవాగమస్తదర్థశ్చ శాక్తేయః సౌర ఏవ చ ।। ౩౮౩.

దేవాలయాల లక్షణాలు, భోగమూ మోక్షమూ ఇచ్చే మంత్రాలు, ఇవన్నీ శైవ, శాక్త, సౌర ఆగమాలు ఈ కోరికల కోసం చెప్పబడ్డాయి.

మణ్డలాని చ బాస్తుశ్చ మన్త్రాణి వివిధాని చ । ప్రతిసర్గశ్చానుగీతో బ్రహ్మాణ్డపరిమణ్డలం ।। ౩౮౩.

వివిధ మండలాలు, వాస్తు నియమాలు, అనేక రకాల మంత్రాలు, ప్రాకృతిక సృష్టి, బ్రహ్మాండ పరిమాణం కూడా వివరించబడ్డాయి.

గీతో భువనకోషశ్చ ద్వీపవర్షాదినిమ్నగాః । గయాగఙ్గాప్రయాగాది-తీర్థమాహాత్మ్యమీరితం ।। ౩౮౩.

లోకాల నిర్మాణం, ద్వీపాలు, ఖండాలు, నదులు, గయ, గంగా, ప్రయాగ వంటి పవిత్ర క్షేత్రాల మహిమ కూడా వివరించబడింది.

జ్యోతిశ్చక్రం జ్యోతిషాది గీతో యుద్ధజయార్ణవః । మన్వన్తరాదయో గీతాః ధర్మా వర్ణాదికస్య చ ।। ౩౮౩.

జ్యోతిష్ చక్రం, జ్యోతిష శాస్త్రం, యుద్ధ విజయం, మన్వంతరాలు, వర్ణాది ధర్మాలు అన్నీ వివరించబడ్డాయి.

అశౌచం ద్రవ్యశుద్ధిశ్చ ప్రాయశ్చిత్తం ప్రదర్శితం । రాజధర్మ్మా దానధర్మా వ్రతాని వివిధాని చ ।। ౩౮౩.

అశౌచం, ద్రవ్య శుద్ధి, ప్రాయశ్చిత్తాలు, రాజధర్మాలు, దానధర్మాలు, వివిధ వ్రతాలు కూడా వివరించబడ్డాయి.

వ్యవహారాః శాన్తయశ్చ ఋగ్వేదాదివిధానకం । సూర్యవంశః సోమవంశో ధనుర్వేదశ్చ వైద్యకం ।। ౩౮౩.

వ్యవహారాలు, శాంతికర్మలు, ఋగ్వేదాది నియమాలు, సూర్యవంశం, సోమవంశం, ధనుర్వేదం, వైద్యశాస్త్రం కూడా చెప్పబడ్డాయి.

గాన్ధర్వ్వవేదోఽర్థశాస్త్రం మీమాంసా న్యాయవిస్తరః । పురాణసంఖ్యామాహాత్మ్యం ఛన్దో వ్యాకరణం స్మృతం ।। ౩౮౩.

గాంధర్వవేదం, అర్థశాస్త్రం, మీమాంస, న్యాయ శాస్త్ర విస్తారం, పురాణాల సంఖ్య, మహిమ, ఛందస్సు, వ్యాకరణం కూడా చెప్పబడ్డాయి.

అహఙ్కారో నిఘణ్టుశ్చ శిక్షా కల్ప ఇహోదితః । స్మృతః నైమిత్తికః ప్రాకృతికో లయ ఆత్యన్తికః ।। ౩౮౩.

అహంకారం, నిఘంటువు, శిక్ష, కల్పం ఇక్కడ బోధించబడ్డాయి. నైమిత్తిక, ప్రాకృతిక, ఆత్యంతిక లయాలు కూడా చెప్పబడ్డాయి.

వేదాన్తం బ్రహ్మవిజ్ఞానం యోగీ హ్యష్టాఙ్గ ఈరితః । స్తోత్రం పురాణమాహాత్మ్యం విద్యా హ్యష్టాదశ స్మృతాః ।। ౩౮౩.

వేదాంతం, బ్రహ్మ జ్ఞానం, అష్టాంగయోగం వివరించబడ్డాయి. స్తోత్రాలు, పురాణ మహిమ, పదహారు విద్యలు కూడా చెప్పబడ్డాయి.

ఋగ్వేదాద్యాః పరా హ్యత్ర పరావిద్యాక్షరం పరం । సప్రపఞ్చం నిష్ప్రపఞ్చం బ్రహ్మణో రూపమీరితం ।। ౩౮౩.

ఇక్కడ ఋగ్వేదాది వేదాలు, పరమ విద్య, పరమాక్షరం, సప్రపంచ, నిష్ప్రపంచ బ్రహ్మ స్వరూపాలు వివరించబడ్డాయి.

ఇదం పఞ్చదశసాహస్రం శతకోటిప్రవిస్తరం । దేవలోకే దైవతైశ్చ పురణం పఠ్యతే సదా ।। ౩౮౩.

ఈ పురాణం పదిహేను వేల శ్లోకాలతో, వంద కోట్ల విస్తారంతో, దేవలోకంలో దేవతలు ఎప్పుడూ పఠిస్తారు.

లోకానాం హితకామేన సంక్షిప్యోద్గీతమగ్నినా । సర్వం బ్రహ్మేతి జానీధ్వం మునయః శోనకాదయః ।। ౩౮౩.

లోకాల మేలుకోసం అగ్ని దీన్ని సంక్షిప్తంగా పాడాడు. శౌనకుడు మొదలైన మునులారా, ఇది అంతా బ్రహ్మమే అని తెలుసుకోండి.

శ్రృణుయాచ్ఛ్రావయేద్వాపి యః పఠేత్పాఠయేదపి । లిఖేల్లేఖాపయేద్వాపి పూజయేత్కీర్త్తయేదపి ।। ౩౮౩.

ఎవరైనా దీన్ని వినితే, వింటించితే, పఠిస్తే, పఠింపజేస్తే, వ్రాసినా, వ్రాయించినా, పూజించినా, కీర్తించినా—

పురాణపాఠకఞ్చైవ పూజయేత్ ప్రయతో నృపః । గోభూహిరణ్యదానాద్యైర్వస్త్రాలఙ్కారతర్పణైః ।। ౩౮౩.

రాజు భక్తితో పురాణ పఠకుడిని గో, భూమి, బంగారం, వస్త్రాలు, అలంకారాలు, తర్పణాలతో సత్కరించాలి.

తం సంపూజ్య లభేచ్చైవ పురాణశ్రవణాత్ ఫలం । పురాణాన్తే చ వై కుర్య్యాదవశ్యం ద్విజభోజనం ।। ౩౮౩.

అలా సత్కరించినవాడు పురాణ శ్రవణ ఫలం పొందుతాడు. పురాణం పూర్తయ్యాక తప్పక ద్విజులకు భోజనం పెట్టాలి.

నిర్మ్మలః ప్రాప్తసర్వ్వార్థః సకులః స్వర్గమాప్నుయాత్ । శరయన్త్రం పుస్తకాయ సూత్రం వై పత్రసఞ్చయం ।। ౩౮౩.

అతడు నిర్మలుడై, అన్ని ఫలితాలు పొందినవాడై, తన కుటుంబంతో కలసి స్వర్గాన్ని చేరుతాడు. పుస్తకానికి సంచి, దారం, లేదా ఆకుల గడ్డను—

పట్టికాబన్ధవస్త్రాది దద్యాద్ యః స్వర్గమాప్నుయాత్ । యో దద్యాద్బ్రహ్మ్లోకీ స్యాత్ పుస్తకం యస్య వై గృహే ।। ౩౮౩.

పట్టికా బంధం, వస్త్రం ఇస్తే స్వర్గాన్ని పొందుతాడు. పుస్తకం ఇస్తే బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతాడు. ఎవరి ఇంట్లో పుస్తకం ఉంటే—

తస్యోత్పాతభయం నాస్తి భుక్తిముక్తిమవాప్నుయాత్ । యూయం స్మరత చాగ్నేయం పురాణం రూపమైశ్వరం ౩౮౩.

వారికి ఉపద్రవ భయం ఉండదు; భోగమూ మోక్షమూ పొందుతారు. మీరు అందరూ అగ్నిపురాణం యొక్క దైవ స్వరూపాన్ని జ్ఞాపకం చేసుకోండి.