అగ్నిపురాణమ్

స్వాధ్యాయేశ్వరపూజా చ ఆసనం పద్మకాదికం । ప్రాణాయామో వాయుజయః ప్రత్యాహారః స్వనిగ్రహః ।। ౩౮౨.

స్వాధ్యాయం, ఇశ్వరపూజ, పద్మాసనాది ఆసనాలు, ప్రాణాయామం అంటే వాయువులను నియంత్రించడం, ప్రత్యాహారం అంటే ఇంద్రియాలను వశపరచడం—

శుభే హ్యేకత్ర విషయే చేతసో యత్ ప్రధారణం । నిశ్చలత్వాత్తు ధీమద్భిర్ధారణా ద్విజ కథ్యతే ।। ౩౮౨.

మనస్సును ఒక మంచి విషయంపై స్థిరంగా నిలిపి ఉంచడాన్ని ధ్యానం అని పండితులు అంటారు, ఎందుకంటే అది చలించదు.

పౌనఃపున్యేన తత్రైవ విషయేష్వేవ ధారణా । ధ్యానం స్మృతం సమాధిస్తు అహం బ్రహ్మాత్మసంస్థితిః ।। ౩౮౨.

ఒకే విషయంపై పునఃపునః మనస్సును నిలిపివేయడాన్ని ధ్యానం అంటారు. 'నేనే బ్రహ్మ, నా ఆత్మ బ్రహ్మలో స్థిరమైంది' అనే స్థితిని సమాధి అంటారు.

ఘటధ్వంసాద్యథాకాశమభిన్నం నభసా భవేత్ । ముక్తో జీవో బ్రహ్మణైవం సద్‌బ్రహ్మ బ్రహ్మ వై భవేత్ ।। ౩౮౨.

ఒక మట్టికుండి పగిలినప్పుడు లోపల ఉన్న ఆకాశం బయట ఆకాశంతో కలిసిపోతుంది. అలాగే ముక్తుడు బ్రహ్మతో ఏకమవుతాడు. నిజంగా బ్రహ్మ మాత్రమే మిగిలిపోతుంది.

ఆత్మానం మన్యతే బ్రహ్మ జీవో జ్ఞానేన నాన్యథా । జీవో హ్యజ్ఞానతత్కార్య్యముక్తః స్యాదజరామరః ।। ౩౮౨.

జీవుడు జ్ఞానం ద్వారా తనను తాను బ్రహ్మగా తెలుసుకుంటాడు, వేరే విధంగా కాదు. అజ్ఞానం, దాని ఫలితాల నుండి విముక్తుడై, జీవుడు వృద్ధాప్యమూ, మరణమూ లేని వాడవుతాడు.

అగ్నిరువాచ వశిష్ఠ యమగీతోక్తా పఠతాం భుక్తిముక్తిదా । ఆత్యన్తికో లయః ప్రోక్తో వేదాన్తబ్రహ్మధీమయః ।। ౩౮౨.

అగ్ని ఇలా అన్నాడు: వశిష్ఠుడు పాడిన ఈ గీతాన్ని చదివేవారికి భోగం, మోక్షం రెండూ లభిస్తాయి. పరమమైన లయమంటే వేదాంతంలో చెప్పిన బ్రహ్మ ధ్యానం స్వరూపమే.

అగ్నిరువాచ ఆగ్నేయం బ్రహ్మరూపన్తే పురాణం కథితం మయా । సప్రపఞ్చం నిష్ప్రపఞ్చం విద్యాద్వయమయం మహత్ ।। ౩౮౩.

అగ్ని ఇలా అన్నాడు: నేను బ్రహ్మ రూపమైన అగ్నేయ పురాణాన్ని వివరంగా చెప్పాను. ఇది ప్రపంచంతో కూడినదీ, ప్రపంచం లేనిదీ, ద్వైత జ్ఞానంతో కూడిన గొప్పది.

ఋగ్యజుఃసామాశ్చర్వాఖ్యా విద్యా విష్ణుర్జగజ్జనిః । ఛన్దః శిక్షా వ్యాకరణం నిధణ్టుజ్యోతిరాఖ్యకాః ।। ౩౮౩.

ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం, చార్వాక విద్య, జగత్తుకు మూలమైన విష్ణువు, ఛందస్సు, శిక్ష, వ్యాకరణం, నిధంటు, జ్యోతిషం— ఇవన్నీ విద్యలు.

నిరుక్తధర్మశాస్త్రాది మీమాంసాన్యాయవిస్తరాః । ఆయుర్వేదపురాణాఖ్యా ధనుర్గన్ధర్వవిస్తరాః ।। ౩౮౩.

నిరుక్తం, ధర్మశాస్త్రం, మీమాంసా, న్యాయశాస్త్రం, ఆయుర్వేదం, పురాణాలు, ధనుర్వేదం, గంధర్వ విద్యలు— ఇవన్నీ కూడా ఉన్నాయి.

విద్యా సైవార్థసాస్త్రాఖ్యా వేదాన్తాఽన్యా హరిర్మహాన్ । ఇత్యేషా చాపరా విద్యా పరవిద్యాఽక్షరం ।। ౩౮౩.

ఈ విద్యలు శైవార్థశాస్త్రంగా కూడా పిలవబడతాయి. వేదాంతం, ఇతర శాస్త్రాలు, హరి మహానుభావుడు. ఇవన్నీ అపర విద్యలు; పర విద్య అనగా అక్షరం.

యస్య భావోఽఖిలం విష్ణుస్తస్య నో బాధతే కలిః । అనిష్ట్వా తు మహాయజ్ఞానకృత్వాపి పితృస్వధాం ।। ౩౮౩.

ఎవరికి అంతా విష్ణుమయం అయి ఉంటే, కలియుగ దోషం అతనికి హాని చేయదు. మహాయజ్ఞాలు చేయకపోయినా, పితృదేవతలకు తర్పణం ఇవ్వకపోయినా—

కృష్ణమభ్యర్చ్చయన్భక్త్యా నైనసో భాజనం భవేత్ । సర్వకారణమత్యన్తం విష్ణుం ధ్యాయన్న సీదతి ।। ౩౮౩.

కృష్ణుని భక్తితో పూజిస్తే, పాపాలకు పాత్రుడవడు. అన్ని కారణాలకూ మూలమైన విష్ణువును ధ్యానిస్తే, ఎప్పుడూ పడిపోడు.

అన్యతన్త్రాదిదోషోత్థో విషయాకృష్టమానసః । కృత్వాపి పాపం గోవిన్దం ధ్యాయన్పాపైః ప్రముచ్యతే ।। ౩౮౩.

ఇతర మతాల వల్ల వచ్చిన దోషాలతో మనసు విషయాలలో నిమగ్నమై, పాపం చేసినా, గోవిందుని ధ్యానం చేస్తే ఆ పాపాల నుంచి విముక్తి కలుగుతుంది.

తద్ధ్యానం యత్ర గోవిన్దః సా కథా యత్ర కేశవః । తత్ కర్మ యత్తదర్థీయం కిమన్యైర్బహుభాషితైః ।। ౩౮౩.

ఎక్కడ ఆ ధ్యానం ఉంటే అక్కడే గోవిందుడు ఉంటాడు; ఎక్కడ ఆ కథ వినబడితే అక్కడే కేశవుడు ఉంటాడు; ఆ పరమార్థానికి సంబంధించిన కార్యమే నిజమైనది. ఇంకెందుకు ఎక్కువ మాటలు?

న తత్ పితా పు పుత్రాయ న శిష్యాయ గురుర్ద్విజ । పరమార్థం పరం బ్రూయాద్యదేతత్తే మయోదితం ।। ౩౮౩.

తండ్రి తన కుమారుడికి, గురువు తన శిష్యునికి, బ్రాహ్మణుడు మరొకరికి— నేను నీకు చెప్పిన ఈ పరమార్థాన్ని చెప్పడు.

సంసారే భ్రమతా లభ్యం పుత్రదారధనం వసు । సుహృదశ్చ తథైవాన్యే నోపదేశో ద్విజేదృశః ।। ౩౮౩.

సంసారంలో తిరుగుతూ కుమారులు, భార్యలు, ధనం, వస్తువులు, స్నేహితులు, ఇతరులు దొరుకుతారు. కానీ ఇలాంటి ఉపదేశం బ్రాహ్మణునికి దొరకదు.

కిం పుత్రదారైమిత్రైర్వా కిం మిత్రక్షేత్రవాన్ధవైః । ఉపదేశః పరో వన్ధురీదృశో యో విముక్తయే ।। ౩౮౩.

కుమారులు, భార్యలు, స్నేహితులు, పొలాలు, బంధువులు— వీటితో ఏమి ప్రయోజనం? మోక్షాన్ని ఇచ్చే ఈ పరమ ఉపదేశమే నిజమైన బంధువు.

ద్వివిధో భూతమార్గోయం దైవ ఆసుర ఏవ చ । విష్ణుభక్తిపరో దైవో విపరీతస్తథాసురః ।। ౩౮౩.

ఈ భూతమార్గం రెండు విధాలుగా ఉంది: దైవమార్గం, ఆసురమార్గం. విష్ణుభక్తి ఉన్నవాడు దైవుడు; వ్యతిరేకంగా ఉండేవాడు ఆసురుడు.

ఏతత్ పవిత్రమారోగ్యం ధన్యం దుఃస్వప్ననాశనం । సుఖప్రీతికరం నౄణాం మోక్షకృద్ యత్తవేరితం ।। ౩౮౩.

ఇక్కడ చెప్పినది పవిత్రమైనది, ఆరోగ్యాన్ని ఇచ్చేది, శుభకరం, చెడు కలలను తొలగించేది, ప్రజలకు సుఖానందాలు ఇచ్చేది, మోక్షాన్ని ప్రసాదించేది.

యేషాం గృహేషు లిఖితమాగ్నేయం హి పురాణకం । పుస్తకం స్థాస్యతి సదా తత్ర నేశురుపద్రవాః ।। ౩౮౩.

ఎవరింట్లో అగ్నేయ పురాణం వ్రాసి, ఆ పుస్తకాన్ని ఎప్పుడూ ఉంచుతారో, అక్కడ ఎలాంటి అపశకునాలు ఉండవు.

కిం తీర్యైర్గోప్రదానైర్వా కిం యజ్ఞైః కిముపోషితైః । ఆగ్నేయం యే హి శ్రృణ్వన్తి అహన్యహని మానవాః ।। ౩౮౩.

నదులు దాటి, గోవులను దానం చేసి, యజ్ఞాలు చేసి, ఉపవాసాలు చేసి ఏమి లాభం? ప్రతిరోజూ అగ్నేయ పురాణాన్ని వినేవారికి—

యో దదాతి తిలప్రస్థం సువర్ణస్య చ మాషకం । శ్రృణేతి శ్లోకమేకఞ్చ ఆగ్నేయస్య తదాప్నుయాత్ ।। ౩౮౩.

ఎవరు ఒక ప్రస్థం నువ్వులు, ఒక మాషకము బంగారం దానం చేసి, అగ్నేయ పురాణంలో ఒక్క శ్లోకాన్ని అయినా వినితే, వారు దాని ఫలితాన్ని పొందుతారు.

అధ్యాయపఠనఞ్చాస్య గోప్రదానాద్ విశిష్యతే । అహోరాత్రకృతం పాపం శ్రోతుమిచ్ఛోః ప్రణశ్యతి ।। ౩౮౩.

దాని అధ్యాయాలను చదవడం, గోవు దానం కంటే గొప్పది. వినాలని ఆశించే వారికి, ఒక రోజు రాత్రిలో చేసిన పాపం నశిస్తుంది.

కపిలానాం శతే దత్తే యద్ భవేజ్జ్యేష్ఠపుష్కరే । తదాగ్నేయం పురాణం హి పఠిత్వా ఫలమాప్నుయాత్ ।। ౩౮౩.

ప్రధానమైన పుష్కరంలో నూరుకాపిల గోవులను దానం చేసిన ఫలితం ఎంత ఉంటుందో, అగ్నిపురాణాన్ని పఠించినవారికి కూడా అదే ఫలితం లభిస్తుంది.

ప్రవృత్తఞ్చ నివృత్తఞ్చ ధర్మం విద్యాద్వయాత్మకం । ఆగ్నేయస్య పురాణస్య శాస్త్రస్యాస్య సమం న హి ।। ౩౮౩.

ధర్మం అనేది చేయవలసిన పనులు, చేయకూడని పనులుగా రెండు విధాలుగా ఉంటుంది. అగ్నిపురాణానికి సమానమైన గ్రంథం మరొకటి లేదు.

పఠన్నాగ్నేయకం నిత్యం శ్రృణ్వన్ వాపి పురాణకం । భక్తో వశిష్ఠ మనుజః సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే ।। ౩౮౩.

వశిష్ఠ మహర్షీ, అగ్నిపురాణాన్ని ప్రతిరోజూ పఠించేవాడు లేదా వినేవాడు, భక్తితో ఉన్న మనిషి అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.

నోపసర్గా న చానర్థా న చౌరారిభయం గృహే । తస్మిన్ స్యాద్ యత్ర చాగ్నేయపురాణస్య హి పుస్తకం ।। ౩౮౩.

ఎక్కడ అగ్నిపురాణ పుస్తకం ఉంటుందో ఆ ఇంట్లో అపాయాలు, అనర్థాలు, దొంగలు లేదా శత్రువుల భయం ఉండదు.

న గర్భహారిణీ భీతిర్న చ బాలగ్రహా గృహే । యత్రాగ్నేయం పురాణం స్యాన్న పిశాచాదికం భయం ।। ౩౮౩.

అగ్నిపురాణం ఉన్న ఇంట్లో గర్భస్రావ భయం, పిల్లలకు హాని, పిశాచాది భయాలు ఏమి ఉండవు.

శ్రృణ్వన్ విప్రో వేదవిత్ స్యాత్ క్షత్రియః పృథివీపతిః । ఋద్ధిం ప్రాప్నోతి వైశ్యశ్చ శూద్రశ్చారోగ్యమృచ్ఛతి ।। ౩౮౩.

దీనిని వినేవాడైన బ్రాహ్మణుడు వేదాలను తెలిసినవాడవుతాడు, క్షత్రియుడు భూమిపై రాజు అవుతాడు, వైశ్యుడు ఐశ్వర్యాన్ని పొందుతాడు, శూద్రుడు ఆరోగ్యాన్ని పొందుతాడు.