అగ్నిపురాణమ్

ధ్యాయేజ్జపేచ్చ సతతమోఙ్కారం పరమక్షరం । మనఃస్థిత్యర్థమిచ్ఛన్తి స్థూలధ్యానమనుక్రమాత్ ।। ౩౭౪.

ఓం అనే పరమాక్షరాన్ని ఎప్పుడూ ధ్యానిస్తూ, జపిస్తూ ఉండాలి. మనస్సు స్థిరంగా ఉండేందుకు, వారు క్రమంగా స్థూల ధ్యానాన్ని కోరుకుంటారు.

తద్‌భూతం నిశ్చలీభూతం లభేత్ సూక్ష్మేఽపి సంస్థితం । నాభికన్దే స్థితం నాలం దశాఙ్గులసమాయతం ।। ౩౭౪.

అలా స్థిరంగా, కదలకుండా ఉన్నదాన్ని, సూత్ష్మంగా ఉన్నప్పటికీ పొందవచ్చు. అది నాభి మూలంలో ఉండి, దాని కాండం పది వేళ్ల పొడవుగా ఉంటుంది.

నాలేనాష్టదలం పద్మ ద్వాదశాఙ్గులవిస్తృతం । సకర్ణికే కేసరాలే సూర్య్యసోమాగ్నిమణ్డలం ।। ౩౭౪.

ఆ కాండం నుండి ఎనిమిది దళాల పద్మం, పన్నెండు వేళ్ల వెడల్పుతో, మధ్యలో కర్ణికా, కేశరాలతో, సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్ని వలయాలతో కూడి ఉంటుంది.

అగ్నిమణ్డలమధ్యస్థః శఙ్ఖక్రగదాధరః । పద్మీ చతుర్భుజో విష్ణురథవాష్టభుజో హరిః ।। ౩౭౪.

అగ్ని వలయ మధ్యలో, శంఖం, చక్రం, గదను ధరించిన, పద్మంపై కూర్చున్న నాలుగు చేతుల విష్ణువు లేదా ఎనిమిది చేతుల హరిదేవుడు ఉంటాడు.

శార్ఙ్గాక్షవలయధరః పాశాఙ్కుశధరః పరః । స్వర్ణబర్ణః శ్వేతవర్ణః సశ్రీవత్సః సకౌస్తుభః ।। ౩౭౪.

ఆయన శారంగ ధనుస్సు, చక్రం, వలయం, పాశం, అంకుశం ధరించి, బంగారు వర్ణంతో, తెల్లని రంగుతో, శ్రీవత్సం, కౌస్తుభ మణితో అలంకృతుడై ఉంటాడు.

వనమాలీ స్వర్ణహారీ స్ఫురన్మకరకుణ్డలః । రత్నోజ్జవలకిరీటశ్చ పీతామ్బరధరో మహాన్ ।। ౩౭౪.

వనమాల, బంగారు హారం, మెరిసే మకర కుండలాలు, రత్నాలతో మెరిసే కిరీటం, పీతాంబరం ధరించి, మహాత్ముడై ఉంటాడు.

సర్వ్వాభరణభూషాఢ్యో వితస్తిర్వా యథేచ్ఛయా । అహం బ్రహ్మ జ్యోతిరాత్మా వాసుదేవో విముక్త ఓం ।। ౩౭౪.

అన్ని ఆభరణాలతో అలంకృతుడై, విటస్తి లేదా కావలసినంత పరిమాణంలో, 'నేనే బ్రహ్మ, జ్యోతిర్మయాత్మ, వాసుదేవుడు, విముక్తుడు, ఓం' అని భావించాలి.

ధ్యానాచ్ఛ్రాన్తో జపేన్మన్త్రం జపాచ్ఛ్రాన్తశ్చ చిన్తయేత్ । జపధ్యానాదియుక్తస్య విష్ణుః శీఘ్రం ప్రసీదతి ।। ౩౭౪.

ధ్యానం చేసి అలసిపోయినప్పుడు మంత్రాన్ని జపించాలి; జపం చేసి అలసిపోయినప్పుడు ధ్యానం చేయాలి. జపం, ధ్యానం రెండింటినీ చేసే వారికి విష్ణువు త్వరగా ప్రసన్నుడవుతాడు.

జపయజ్ఞస్య వై యజ్ఞాః కలాం నార్హన్తి షోड़శీం । జపినం నోపసర్పన్తి వ్యాధయశ్చాధయో గ్రహాః ౩౭౪.

జపయజ్ఞంలో చేసే యజ్ఞాలు, అసలు జపానికి అరవంతు భాగానికీ సరిపోవు. జపం చేసే వారికి వ్యాధులు, కష్టాలు, గ్రహబాధలు దగ్గరపడవు.

అగ్నిరువాచ వారణా మనసో ధ్యేయే సంస్థితిర్ధ్యానవద్ ద్విధా । మూర్త్తామూర్తహరిధ్యానమనోధారణతో హరిః ।। ౩౭౫.

అగ్ని చెప్పాడు: మనస్సును నియంత్రించడం రెండు విధాలుగా ఉంటుంది, అది ధ్యానంలా. హరిదేవుని రూపంతోనూ, నిరాకారంగా కూడా ధ్యానం మనస్సు ఏకాగ్రతతో జరుగుతుంది.

యద్వాహ్యావస్థితం లక్షఅయం తస్మాన్న చలతే మనః । తావత్ కాలం ప్రదేశేషు ధారణా మనసి స్థితిః ।। ౩౭౫.

ఎంచుకున్న లక్ష్యంలో మనస్సు నిలిచి, అక్కడి నుండి కదలకుండా ఉన్నంత కాలం, ఆ ప్రదేశంలో మనస్సు నిలిపే ప్రక్రియను ధారణ అంటారు.

కాలావధి పరిచ్ఛిన్నం దేహే సంస్థాపితం మనః । న ప్రచ్యవతి యల్లక్ష్యాద్ధారణా సాఽభిధీయతే ।। ౩౭౫.

నిర్దిష్టమైన కాలానికి, శరీరంలో మనస్సు స్థిరంగా ఉండి, లక్ష్యాన్ని విడిచిపెట్టకుండా ఉంటే, దానిని ధారణ అంటారు.

ధారణా ద్వాదశాయామా ధ్యానం ద్వాదశధారణాః । ధ్యానం ద్వాదశకం యావత్సమాధిరభిధీయతే ।। ౩౭౫.

ధారణ పన్నెండు ప్రమాణాలు; పన్నెండు ధారణలు కలిసే ధ్యానం; పన్నెండు ధ్యానాలు కలిసే సమాధి అంటారు.

ధారణాభ్యాసయుక్తాత్మా యది ప్రాణైర్విముచ్యతే । కులైకవింశముత్తార్య్య స్వర్య్యాతి పరమం పదం ।। ౩౭౫.

ధారణ సాధనలో నిమగ్నమైనవాడు ప్రాణాలతో విడిచిపెడితే, తన వంశాన్ని దాటి, పరమ పదాన్ని పొందుతాడు.

యస్మిన్ యస్మిన్ భవేదఙ్గే యోగినాం వ్యాధిసమ్భవః । తత్తదఙ్గం ధియా వ్యాప్య దారయేత్తత్త్వధారణం ।। ౩౭౫.

యోగులకు ఏ అవయవంలో వ్యాధి కలిగినా, ఆ అవయవాన్ని మనస్సుతో ఆవరించి, దాన్ని స్థిరంగా ఉంచాలి. దీనిని తత్త్వధారణ అంటారు.

ఆగ్నేయీ వారుణీ చైవ ఐశానీ చామృతాత్మికా । సాగ్నిః శిఖా ఫడన్తా చ విష్ణోః కార్య్యా ద్విజోత్తమ ।। ౩౭౫.

అగ్ని స్వరూపం, జల స్వరూపం, ఈశాన్య స్వరూపం, అమృత స్వరూపం, అగ్ని శిఖ, ఫట్ అక్షరం — ఇవన్నీ విష్ణువుకు వర్తించాలి, ఉత్తమ ద్విజుడా.

నాड़ీభిర్వికటం దివ్యం శూలాగ్రం వేధయేచ్ఛుభమ్ । పాదాఙ్గుష్ఠాత్ కపాలాన్తం రశ్మిమణ్డలమావృతం ।। ౩౭౫.

దివ్యమైన, భయంకరమైన, స్త్రీ స్వరూపాలతో, శూలపు అగ్రభాగాన్ని, పాదపు బొటనవేలి నుండి తలకప్ప వరకు, రశ్ముల వలయంతో ఆవరించి, దూసుకుపోవాలి.

తిర్య్యక్‌చాధోద్‌ర్ధ్వభాగేభ్యః ప్రయాన్త్యోఽతీవ తేజసా । చిన్తయేత్ సాధ్కేన్ద్రస్తం యావత్సర్వం మహామునే ।। ౩౭౫.

పక్కదారులు, కిందికి, పైకి వెళ్ళే ప్రకాశవంతమైన ప్రవాహాలను, ఓ మహామునీ, పూర్తిగా మనసులో ఊహించాలి.

భస్మీభూతం శరీరం స్వన్తతశ్చైవోపసంహరేత్ । శీతశ్లేష్మాదయః పాపం వినశ్యన్తి ద్విజాతయః ।। ౩౭౫.

శరీరం బూడిదగా మారిన తరువాత, దాన్ని తనలోకి తీసుకోవాలి; చలిని, శ్లేష్మాన్ని, ఇతర మలినాలను ద్విజులు నశింపజేస్తారు.

శిరో ధీరఞ్చ కారఞ్చ కణ్ఠం చాధోముఖే స్మరేత్ । ధ్యాయేదచ్ఛిన్నచిత్తాత్మా భూయో భూతేన చాత్మనా ।। ౩౭౫.

తల, బుద్ధి, గొంతు అన్నీ కిందికి చూస్తున్నట్లుగా స్మరించాలి; మనసు, ఆత్మ రెండూ ఏకాగ్రంగా, మళ్లీ మళ్లీ భూతాత్మతో ధ్యానం చేయాలి.

స్ఫురచ్ఛీకరసంస్పర్శప్రభూతే హిమగామిభిః । ధారాభిరఖిలం విశ్వమాపూర్య్య భువి చిన్తయేత్ ।। ౩౭౫.

చల్లని, మెరిసే నీటి ప్రవాహాలతో భూమిపై మొత్తం జగత్తు నిండిపోతున్నదని మనసులో ఊహించాలి.

బ్రహ్మరన్ధ్రాచ్చ సంక్షోభాద్యావదాధారమణ్డలమ్ । సుషుమ్నాన్తర్గతో బూత్వా సంపూర్ణేన్దుకృతాలయం ।। ౩౭౫.

బ్రహ్మరంధ్రం నుంచి కదిలి, అడిష్ఠాన ప్రాంతం వరకు, సుషుమ్నలో ప్రవేశించి, పూర్ణచంద్రుని వంటి స్థలాన్ని నింపాలి.

సంప్లావ్య హిమసంస్పర్శ తోయేనామృతమూర్త్తినా । క్షుత్ పిపాసాక్రమప్రాయసన్తాపపరిపీड़ితః ।। ౩౭౫.

చల్లని స్పర్శ కలిగిన అమృతస్వరూపమైన నీటితో అంతటా నింపుతూ, ఆకలి, దాహం, తీవ్రమైన బాధలను సహించాలి.

ధారయేద్వారుణీం మన్త్రీ తుష్ట్యర్థం చాప్యతన్త్రితః । వారుణీ ధారణా ప్రోక్తా ఐశానీధారణాం శ్రృషు ।। ౩౭౫.

తృప్తికోసం, ఏకాగ్రతతో, మంత్రంతో వారుణీని నిలిపి ఉంచాలి; ఇది వారుణీ ధారణ అని చెప్పబడింది. ఇప్పుడు ఐశానీ ధారణను విను.

వ్యోగ్ని బ్రహ్మమయే పద్మే ప్రాణాపణే క్షయఙ్గతే । ప్రసాదం చిన్తయేద్ విష్ణోర్యావచ్చిన్తా క్షయం గతా ।। ౩౭౫.

బ్రహ్మమయమైన పద్మంలో, ప్రాణాపానాలు లయమయ్యాక, విష్ణువు కృపను అన్ని ఆలోచనలు పోయే వరకు మనసులో ఊహించాలి.

మహాభావఞ్చపేత్ సర్వ్వం తతో వ్యాపక ఈశ్వరః । అర్ద్ధేన్దుం పరమం శాన్తం నిరాభాసన్నిరఞ్జనం ।। ౩౭౫.

మహాభావాన్ని తెలుసుకొని, ఆపై అన్నింటినీ వ్యాపించే పరమేశ్వరుని, అర్ధచంద్రాన్ని, పరమశాంతిని, రూపరహితమైన, మలినరహితమైన స్వరూపాన్ని గ్రహించాలి.

అసత్యం సత్యమాభాతి తావత్సర్వం చరాచరం । యావత్ స్వస్యన్దరూపన్తు న దృష్టం గురువక్త్రతః ।। ౩౭౫.

గురువు వాక్యములోంచి తన స్వరూపాన్ని చూడకపోతే, అన్ని చరాచరములు అసత్యమే సత్యంగా కనిపిస్తాయి.

దృష్టే తస్మిన్ పరే తత్త్వే ఆబ్రహ్మ సచరాచరం । ప్రమాతృమానమేయఞ్చ ధ్యానహృత్పద్మకల్పనం ।। ౩౭౫.

ఆ పరమతత్త్వాన్ని చూసినపుడు, బ్రహ్మ నుండి అన్ని చరాచరములు, జ్ఞానము, ప్రమాణము, జ్ఞేయము, హృదయ పద్మంలోని ధ్యానం అన్నీ ఊహించబడతాయి.

మాతృమోదకవత్సర్వం జపహోమార్చనాదికం । విష్ణుమన్త్రేణ వా కుర్య్యాదమృతాం ధారణాం వదే ।। ౩౭౫.

తల్లి ముద్దలు ఇచ్చినట్లు, జపం, హోమం, పూజ మొదలైన కార్యాలు అన్నీ విష్ణు మంత్రంతో చేయాలి; నేను అమృతధారణను చెప్పుతున్నాను.