అగ్నిపురాణమ్

యజ్ఞాద్యం కర్మ్మ సన్త్యజ్య యోగమత్యర్థమభ్యసేత్ । వికారముక్తమవ్యక్తం భోగ్యభోగసమన్వితం ।। ౩౭౪.

యజ్ఞాదికర్మలను వదిలి, యోగాన్ని అత్యంతంగా అభ్యసించాలి. అది మార్పులేని, అవ్యక్తమైన, అనుభవించదగినదాన్ని, అనుభవాలను కలిగి ఉంటుంది.

చిన్తయేద్ధృదయే పూర్వం క్రమాదాదౌ గుణత్రయం । తమః ప్రచ్ఛాద్య రజసా సత్త్వేన చ్ఛాదయేద్రజః ।। ౩౭౪.

మొదట హృదయంలో, క్రమంగా మూడు గుణాలను ధ్యానించాలి. తమస్సును రజసుతో కప్పి, ఆ తరువాత రజస్సును సత్త్వంతో కప్పాలి.

ధ్యాయేత్త్రిమణ్డలం పూర్వం కృష్ణాం రక్తం సితం క్రమాత్ । సత్త్వోపాధిగుణాతీతః పురుషః పఞ్చవింశకః ।। ౩౭౪.

ముందుగా మూడు వృత్తాలను — నలుపు, ఎరుపు, తెలుపు క్రమంగా ధ్యానించాలి. సత్త్వ లక్షణంతో, గుణాలకు అతీతమైన ఇరవై ఐదవ పురుషుడిని ధ్యానించాలి.

ధ్యేయమేతదశుద్ధఞ్చ త్యక్త్వా శుద్ధం విచిన్తయేత్ । ఐశ్వర్య్యం పఙ్కజం దివ్యం పురుషోపరి సంస్థితం ।। ౩౭౪.

ఈ అశుద్ధమైన ధ్యేయాన్ని వదిలి, పవిత్రమైనదాన్ని ధ్యానించాలి. దివ్యమైన శక్తి పద్మాన్ని, పురుషుని పై భాగంలో ఉన్నదాన్ని ఆలోచించాలి.

ద్వాదశాఙ్గులవిస్తీర్ణం శుద్ధం వికశితం సితమ్ । నాలమష్టఙ్గులం తస్య నాభికన్దసముద్భ్వం ।। ౩౭౪.

పద్మం పవిత్రంగా, విస్తృతంగా, తెల్లగా, పన్నెండు వేల్ల వెడల్పుతో ఉంటుంది. దాని దండు ఎనిమిది వేల్ల పొడవుగా, నాభి మూలం నుండి పుట్టింది.

పద్మపత్రాష్టకం జ్ఞేయమణిమాదిగుణాష్టకమ్ । కర్ణికాకేశరం నాలం జ్ఞానవైరాగ్యభుత్తమమ్ ।। ౩౭౪.

పద్మానికి ఎనిమిది దళాలు ఉంటాయి, అలాగే అణిమాది ఎనిమిది శక్తులు. దాని మధ్యభాగం, రేఖలు, దండు — ఇవన్నీ శ్రేష్ఠమైన జ్ఞానం, విరక్తిని సూచిస్తాయి.

విష్ణుధర్మ్మశ్చ తత్కన్దమితి పద్మం విచిన్తయేత్ । తద్ధర్మజ్ఞానవైరాగ్యం శివైశ్వర్య్యమయం పరం ।। ౩౭౪.

దాని మూలం విష్ణు ధర్మం. కాబట్టి పద్మాన్ని ఇలా ధ్యానించాలి. దాని ధర్మం జ్ఞానం, విరక్తి, శివుని ఐశ్వర్యంతో కూడిన పరమమైనది.

జ్ఞాత్వా పద్మాసనం సర్వం సర్వదుఃఖాన్తమాప్నుయాత్ । తత్పద్మకర్ణికామధ్యే శుద్ధదీపశిఖాకృతి ।। ౩౭౪.

పద్మాసనాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకుంటే, అన్ని బాధలకు అంతం కలుగుతుంది. ఆ పద్మ మధ్యలో, పవిత్రమైన దీపశిఖ ఆకారంలో ఒక రూపం ఉంటుంది.

అఙ్గుష్ఠమాత్రమమలం ధ్యాయేదోఙ్కారమీశ్వరం । కదమ్వగోలకాకారం తారం రూపమివ స్థితం ।। ౩౭౪.

అంగుళం పరిమాణంలో, మలినతలేని ఓంకారాన్ని, పరమేశ్వరుని ధ్యానించాలి. అది కదంబ గోళాకారంగా, నాదరూపంగా నిలిచినట్టుగా ఉంటుంది.

ధ్యాయేద్వా రశ్మిజాలేన దీప్యమానం సమన్తతః । ప్రధానం పురుషాతీతం స్థితం పద్మస్థమీశ్వరం ।। ౩౭౪.

ప్రభల రశ్ములతో చుట్టూ ప్రకాశిస్తూ, పరమ తత్త్వంగా, పురుషుని కంటే అతి ఉన్నతంగా, పద్మంపై స్థితుడై ఉన్న పరమేశ్వరుని మనసులో ధ్యానం చేయాలి.

ధ్యాయేజ్జపేచ్చ సతతమోఙ్కారం పరమక్షరం । మనఃస్థిత్యర్థమిచ్ఛన్తి స్థూలధ్యానమనుక్రమాత్ ।। ౩౭౪.

ఓం అనే పరమాక్షరాన్ని ఎప్పుడూ ధ్యానిస్తూ, జపిస్తూ ఉండాలి. మనస్సు స్థిరంగా ఉండేందుకు, వారు క్రమంగా స్థూల ధ్యానాన్ని కోరుకుంటారు.

తద్‌భూతం నిశ్చలీభూతం లభేత్ సూక్ష్మేఽపి సంస్థితం । నాభికన్దే స్థితం నాలం దశాఙ్గులసమాయతం ।। ౩౭౪.

అలా స్థిరంగా, కదలకుండా ఉన్నదాన్ని, సూత్ష్మంగా ఉన్నప్పటికీ పొందవచ్చు. అది నాభి మూలంలో ఉండి, దాని కాండం పది వేళ్ల పొడవుగా ఉంటుంది.

నాలేనాష్టదలం పద్మ ద్వాదశాఙ్గులవిస్తృతం । సకర్ణికే కేసరాలే సూర్య్యసోమాగ్నిమణ్డలం ।। ౩౭౪.

ఆ కాండం నుండి ఎనిమిది దళాల పద్మం, పన్నెండు వేళ్ల వెడల్పుతో, మధ్యలో కర్ణికా, కేశరాలతో, సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్ని వలయాలతో కూడి ఉంటుంది.

అగ్నిమణ్డలమధ్యస్థః శఙ్ఖక్రగదాధరః । పద్మీ చతుర్భుజో విష్ణురథవాష్టభుజో హరిః ।। ౩౭౪.

అగ్ని వలయ మధ్యలో, శంఖం, చక్రం, గదను ధరించిన, పద్మంపై కూర్చున్న నాలుగు చేతుల విష్ణువు లేదా ఎనిమిది చేతుల హరిదేవుడు ఉంటాడు.

శార్ఙ్గాక్షవలయధరః పాశాఙ్కుశధరః పరః । స్వర్ణబర్ణః శ్వేతవర్ణః సశ్రీవత్సః సకౌస్తుభః ।। ౩౭౪.

ఆయన శారంగ ధనుస్సు, చక్రం, వలయం, పాశం, అంకుశం ధరించి, బంగారు వర్ణంతో, తెల్లని రంగుతో, శ్రీవత్సం, కౌస్తుభ మణితో అలంకృతుడై ఉంటాడు.

వనమాలీ స్వర్ణహారీ స్ఫురన్మకరకుణ్డలః । రత్నోజ్జవలకిరీటశ్చ పీతామ్బరధరో మహాన్ ।। ౩౭౪.

వనమాల, బంగారు హారం, మెరిసే మకర కుండలాలు, రత్నాలతో మెరిసే కిరీటం, పీతాంబరం ధరించి, మహాత్ముడై ఉంటాడు.

సర్వ్వాభరణభూషాఢ్యో వితస్తిర్వా యథేచ్ఛయా । అహం బ్రహ్మ జ్యోతిరాత్మా వాసుదేవో విముక్త ఓం ।। ౩౭౪.

అన్ని ఆభరణాలతో అలంకృతుడై, విటస్తి లేదా కావలసినంత పరిమాణంలో, 'నేనే బ్రహ్మ, జ్యోతిర్మయాత్మ, వాసుదేవుడు, విముక్తుడు, ఓం' అని భావించాలి.

ధ్యానాచ్ఛ్రాన్తో జపేన్మన్త్రం జపాచ్ఛ్రాన్తశ్చ చిన్తయేత్ । జపధ్యానాదియుక్తస్య విష్ణుః శీఘ్రం ప్రసీదతి ।। ౩౭౪.

ధ్యానం చేసి అలసిపోయినప్పుడు మంత్రాన్ని జపించాలి; జపం చేసి అలసిపోయినప్పుడు ధ్యానం చేయాలి. జపం, ధ్యానం రెండింటినీ చేసే వారికి విష్ణువు త్వరగా ప్రసన్నుడవుతాడు.

జపయజ్ఞస్య వై యజ్ఞాః కలాం నార్హన్తి షోड़శీం । జపినం నోపసర్పన్తి వ్యాధయశ్చాధయో గ్రహాః ౩౭౪.

జపయజ్ఞంలో చేసే యజ్ఞాలు, అసలు జపానికి అరవంతు భాగానికీ సరిపోవు. జపం చేసే వారికి వ్యాధులు, కష్టాలు, గ్రహబాధలు దగ్గరపడవు.

అగ్నిరువాచ వారణా మనసో ధ్యేయే సంస్థితిర్ధ్యానవద్ ద్విధా । మూర్త్తామూర్తహరిధ్యానమనోధారణతో హరిః ।। ౩౭౫.

అగ్ని చెప్పాడు: మనస్సును నియంత్రించడం రెండు విధాలుగా ఉంటుంది, అది ధ్యానంలా. హరిదేవుని రూపంతోనూ, నిరాకారంగా కూడా ధ్యానం మనస్సు ఏకాగ్రతతో జరుగుతుంది.

యద్వాహ్యావస్థితం లక్షఅయం తస్మాన్న చలతే మనః । తావత్ కాలం ప్రదేశేషు ధారణా మనసి స్థితిః ।। ౩౭౫.

ఎంచుకున్న లక్ష్యంలో మనస్సు నిలిచి, అక్కడి నుండి కదలకుండా ఉన్నంత కాలం, ఆ ప్రదేశంలో మనస్సు నిలిపే ప్రక్రియను ధారణ అంటారు.

కాలావధి పరిచ్ఛిన్నం దేహే సంస్థాపితం మనః । న ప్రచ్యవతి యల్లక్ష్యాద్ధారణా సాఽభిధీయతే ।। ౩౭౫.

నిర్దిష్టమైన కాలానికి, శరీరంలో మనస్సు స్థిరంగా ఉండి, లక్ష్యాన్ని విడిచిపెట్టకుండా ఉంటే, దానిని ధారణ అంటారు.

ధారణా ద్వాదశాయామా ధ్యానం ద్వాదశధారణాః । ధ్యానం ద్వాదశకం యావత్సమాధిరభిధీయతే ।। ౩౭౫.

ధారణ పన్నెండు ప్రమాణాలు; పన్నెండు ధారణలు కలిసే ధ్యానం; పన్నెండు ధ్యానాలు కలిసే సమాధి అంటారు.

ధారణాభ్యాసయుక్తాత్మా యది ప్రాణైర్విముచ్యతే । కులైకవింశముత్తార్య్య స్వర్య్యాతి పరమం పదం ।। ౩౭౫.

ధారణ సాధనలో నిమగ్నమైనవాడు ప్రాణాలతో విడిచిపెడితే, తన వంశాన్ని దాటి, పరమ పదాన్ని పొందుతాడు.

యస్మిన్ యస్మిన్ భవేదఙ్గే యోగినాం వ్యాధిసమ్భవః । తత్తదఙ్గం ధియా వ్యాప్య దారయేత్తత్త్వధారణం ।। ౩౭౫.

యోగులకు ఏ అవయవంలో వ్యాధి కలిగినా, ఆ అవయవాన్ని మనస్సుతో ఆవరించి, దాన్ని స్థిరంగా ఉంచాలి. దీనిని తత్త్వధారణ అంటారు.

ఆగ్నేయీ వారుణీ చైవ ఐశానీ చామృతాత్మికా । సాగ్నిః శిఖా ఫడన్తా చ విష్ణోః కార్య్యా ద్విజోత్తమ ।। ౩౭౫.

అగ్ని స్వరూపం, జల స్వరూపం, ఈశాన్య స్వరూపం, అమృత స్వరూపం, అగ్ని శిఖ, ఫట్ అక్షరం — ఇవన్నీ విష్ణువుకు వర్తించాలి, ఉత్తమ ద్విజుడా.

నాड़ీభిర్వికటం దివ్యం శూలాగ్రం వేధయేచ్ఛుభమ్ । పాదాఙ్గుష్ఠాత్ కపాలాన్తం రశ్మిమణ్డలమావృతం ।। ౩౭౫.

దివ్యమైన, భయంకరమైన, స్త్రీ స్వరూపాలతో, శూలపు అగ్రభాగాన్ని, పాదపు బొటనవేలి నుండి తలకప్ప వరకు, రశ్ముల వలయంతో ఆవరించి, దూసుకుపోవాలి.

తిర్య్యక్‌చాధోద్‌ర్ధ్వభాగేభ్యః ప్రయాన్త్యోఽతీవ తేజసా । చిన్తయేత్ సాధ్కేన్ద్రస్తం యావత్సర్వం మహామునే ।। ౩౭౫.

పక్కదారులు, కిందికి, పైకి వెళ్ళే ప్రకాశవంతమైన ప్రవాహాలను, ఓ మహామునీ, పూర్తిగా మనసులో ఊహించాలి.

భస్మీభూతం శరీరం స్వన్తతశ్చైవోపసంహరేత్ । శీతశ్లేష్మాదయః పాపం వినశ్యన్తి ద్విజాతయః ।। ౩౭౫.

శరీరం బూడిదగా మారిన తరువాత, దాన్ని తనలోకి తీసుకోవాలి; చలిని, శ్లేష్మాన్ని, ఇతర మలినాలను ద్విజులు నశింపజేస్తారు.