అగ్నిపురాణమ్

తిస్రో మాత్రాస్త్రయో వేదాః లోకా భూరాదయో గుణాః । జాగ్రత్ స్వప్నః సుషుప్తిశ్చ బ్రహ్మవిష్ణుమహేశ్వరాః ।। ౩౭౨.

మూడు మాత్రలు, మూడు వేదాలు, భూలోకాది లోకాలు, మూడు గుణాలు; జాగ్రత్త, స్వప్న, సుషుప్తి; బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు —

ప్రద్యుమ్నః శ్రీర్వాసుదేవః సర్వమోఙ్కారకః క్రమాత్ । అమాత్రో నష్టమాత్రశ్చ ద్వైతస్యాపగమః శివః ।। ౩౭౨.

ప్రద్యుమ్నుడు, శ్రీ, వాసుదేవుడు — వీరందరూ క్రమంగా ఓంకారానికి సంబంధించినవారు. మాపేరు లేని, లీనమైన మాపేరు ద్వైతానికి అంతం — అదే శివుడు.

ఓఙ్కారో విదితో యేన స మునిర్నేతరో మునిః । చతుర్థీ మాత్రా గాన్ధారీ ప్రయుక్తా మూర్ధ్నిలక్ష్యతే ।। ౩౭౨.

ఓంకారాన్ని తెలిసినవాడే ముని; వేరెవ్వరూ కాదు. నాల్గవ మాపేరు, గాంధారి, దాన్ని ఉపయోగించినప్పుడు తలపై అనుభవించవచ్చు.

తత్తురీయం పరం బ్రహ్మ జ్యోతిర్దీపో ఘటే యథా । తథా హృత్పద్మనిలయం ధ్యాయేన్నిత్యం జపేన్నరః ।। ౩౭౨.

ఆ తురీయమే పరబ్రహ్మం, అది గడిలో దీపం వెలుగు లాంటిది. అలాంటి పరమాత్మను హృదయ పద్మంలో ఎప్పుడూ ధ్యానం చేసి జపించాలి.

ప్రణవో ధనుః శరో హ్యాత్మా బ్రహ్మ తల్లక్ష్యముచ్యతే । అప్రమత్తేన వేద్ధవ్యం శరవత్తన్మయో భవేత్ ।। ౩౭౨.

ఓంకారం విల్లు, ఆత్మ బాణం, బ్రహ్మం లక్ష్యం. అప్రమత్తంగా దాన్ని చేరాలి; బాణంలా పూర్తిగా బ్రహ్మమయుడవాలి.

ఏతదేకాక్షరం బ్రహ్మ ఏతదేకాక్షరం పరం । ఏతదేకాక్షరం జ్ఞాత్వా యో యదిచ్ఛతి తస్య తత్ ।। ౩౭౨.

ఈ ఒక్క అక్షరం బ్రహ్మ, ఇదే పరమమైనది. ఈ ఒక్క అక్షరాన్ని తెలుసుకున్నవాడు ఏది కోరినా అది పొందగలడు.

ఛన్దోఽస్య దేవీ గాయత్రీ అన్తర్య్యామీ ఋషిః స్మృతః । దేవతా పరమాత్మాస్య నియోగో భుక్తిముక్తయే ।। ౩౭౨.

దీనికి ఛందస్సు దేవత అయిన గాయత్రీ, ఋషి అంటే అంతర్యామి అని గుర్తించాలి. దేవత పరమాత్మ, దీని ప్రయోజనం భోగం, మోక్షం కోసం.

భూరగన్యాత్మనే హృదయం భువః ప్రాజాపత్యాత్మనే । శిరః స్వః సూర్య్యాత్మనే చ శిఖా కవచముచ్యతే ।। ౩౭౨.

భూ అనే ఆత్మకు హృదయం, భువః అనే ఆత్మకు శిరస్సు, స్వః అనే ఆత్మకు శిఖ, ఇవన్నీ కవచంగా చెప్పబడ్డాయి.

ఓంభూర్భువః స్వః కవచం సత్యాత్మనే తతోఽస్త్రకం । విన్యస్య పూజయేద్విష్ణుం జపేద్వై భుక్తిముక్తయే ।। ౩౭౨.

ఓం భూః భువః స్వః అనే కవచం సత్యాత్మకు, ఆ తరువాత అస్త్రం. ఇవి స్థాపించి విష్ణువును పూజించి, భోగం మోక్షం కోసం జపించాలి.

జుహుయాచ్చ తిలాజ్యాది సర్వం సమ్పద్యతే నరే । యస్తు ద్వాదశసాహస్రం జపమన్వహమాచరేత్ ।। ౩౭౨.

నరుడు తిల్లు, నెయ్యి మొదలైనవి హోమం చేస్తే అన్ని కార్యాలు సిద్ధిస్తాయి. ఎవడు ప్రతి రోజు పన్నెండు వేల సార్లు జపం చేస్తాడో,

తస్య ద్వాదశభిర్మాసైః పరం బ్రహ్మా ప్రకాశతే । అణిమాది కోటిజప్యాల్లక్షాత్సారస్వతాదికం ।। ౩౭౨.

అతనికి పన్నెండు నెలల్లో పరబ్రహ్మం ప్రత్యక్షమవుతుంది. అణిమాది శక్తుల కోటి జపాల వల్ల సరస్వతి మొదలైన వాటి సారం లభిస్తుంది.

వైదికస్తాన్త్రికో మిశ్రో విష్ణోర్వై త్రివిధో మఖః । త్రయాణామీప్సితేనైకవిధినా హరిమర్చ్చయేత్ ।। ౩౭౨.

వేదమార్గం, తంత్రమార్గం, మిశ్రమార్గం — ఇవే విష్ణువు యాగానికి మూడు విధాలు. ఈ మూడింటిలో ఇష్టమైన విధానంతో హరిని ఆరాధించాలి.

ప్రణమ్య దణ్డవద్భమౌ నమస్కారేణ యోఽర్చయేత్ । స యాఙ్గతిమవాప్నోతి న తాం క్రతుశతైరపి ।। ౩౭౨.

ఎవడు భూమిపై దండంగా నమస్కరించి భక్తితో ఆరాధిస్తాడో, అతడు పొందే స్థితిని వంద యాగాలు చేసినా పొందలేరు.

యస్య దేవే పరా భక్తిర్యథా దేవే తథా గురౌ । తస్యైతే కథితా హ్యర్థాః ప్రకాశన్తే మహాత్మనః ।। ౩౭౨.

దేవునికి ఎంత భక్తి ఉందో, గురువుకు కూడా అంతే భక్తి ఉన్నవారికి, ఇక్కడ చెప్పిన అర్థాలు మహాత్ముడా, స్పష్టంగా తెలుస్తాయి.

అగ్నిరువాచ ఆసనం కమలాద్యుక్తం తద్‌బద్‌ధ్వా చిన్తయేత్పరం । శుచౌ దేశే ప్రతిష్ఠాప్య స్థిరమాసనామాత్మనః ।। ౩౭౩.

అగ్ని ఇలా అన్నాడు: కమలాది వస్తువులతో ఆసనం వేసుకుని, పవిత్రమైన చోట స్థిరమైన ఆసనం ఏర్పాటుచేసి, పరమాత్మను ధ్యానించాలి.

నాత్యుచ్ఛ్రితం నాతినీచం చేలాజినకుశోత్తరం । తత్రైకాగ్రం మనః కృత్వా యతచిత్తేన్ద్రియక్రియః ।। ౩౭౩.

ఆ ఆసనం ఎక్కువ ఎత్తుగా కాకుండా, తక్కువగా కాకుండా, బట్ట, మృగచర్మం, దర్భతో కప్పాలి. అక్కడ మనస్సును ఏకాగ్రంగా చేసి, మనస్సు, ఇంద్రియాలను నియంత్రించాలి.

ఉపవిశ్యాసనే యుఞ్జ్యాద్యోగమాత్మవిశుద్ధయే । సమకాయశిరగ్రీవం ధారయన్నచలం స్థిరః ।। ౩౭౩.

ఆ ఆసనంపై కూర్చుని, శరీరశుద్ధి కోసం యోగాభ్యాసం చేయాలి. శరీరం, తల, మెడను నేరుగా, కదలకుండా స్థిరంగా ఉంచాలి.

సమ్ప్రేక్ష్య నాసికాగ్రం స్వన్దిశశ్చానవలోకయన్ । పార్ష్ణిభ్యాం వృషణౌ రక్షంస్తథా ప్రజననం పునః ।। ౩౭౩.

ముక్కు చివరను చూస్తూ, ఇతర దిశల్లో చూడకుండా, మడమలతో వృషణాలను, అలాగే జననాంగాన్ని రక్షించాలి.

ఉరుభ్యాముపరిస్థాప్య బాహూ తిర్య్యక్ ప్రయత్నతః । దక్షిణం కరపృష్ఠఞ్చ న్యసేద్వామతలోపరి ।। ౩౭౩.

బాహువులను తొడలపై అడ్డంగా జాగ్రత్తగా ఉంచి, కుడి చేతి వెనుక భాగాన్ని ఎడమ చేతి పైన ఉంచాలి.

ఉన్నమ్య శనకైర్వక్త్త్రం ముఖం విష్టభ్య చాగ్రతః । ప్రాణః స్వదేహజో వాయుస్తస్యాయామో నిరోధనం ।। ౩౭౩.

ముఖాన్ని మెల్లగా పైకి లేపి, నోటిని ముందుగా బలంగా ఉంచాలి. శరీరంలో పుట్టే వాయువును నియంత్రించడం ప్రాణాయామం అంటారు.

నాసికాపుటమఙ్గుల్యా పీడ్యైవ చ పరేణ చ । ఔదరం రేచయేద్వాయుం రేచనాద్రేచకః స్మృతః ।। ౩౭౩.

వేలులతో ముక్కు రంధ్రాలను ఒత్తి, ఇంకొక చేతితో, కడుపులోని వాయువును బయటకు వదలాలి. వదిలే క్రియను రెచకము అంటారు.

బాహ్యేన వాయునా దేహం దృతివత్ పూరయేద్యథా । తథా పూర్ణశ్చ సన్తిష్ఠేత్ పూరణాత్ పూరకః స్మృతః ।। ౩౭౩.

బయటి గాలిని శరీరంలోకి బలంగా నింపాలి. నింపిన తరువాత పూర్తిగా నిండినట్టు ఉండాలి. దీనిని పూరకము అంటారు.

. న ముఞ్చతి న గృహ్ణాతి వాయుమన్తర్బహిః స్థితమ్ । సమ్పూర్ణకుమ్భవత్తిష్ఠేదచలః స తు కుమ్భకః ।। ౩౭౩.

వాయువును లోపల గానీ, బయట గానీ విడిచిపెట్టకుండా, తీసుకోకుండా, నిండిన కుండలా కదలకుండా ఉండాలి. దీనిని కుంభకము అంటారు.

కన్యకః సకృదుద్‌ఘాతః స వై ద్వాదశమాత్రికః । మధ్యమశ్చ ద్విరుద్‌ఘాతశ్చతుర్వింశతిమాత్రికః ।। ౩౭౩.

కన్యక అనే విధానం ఒకే ఊపిరితో చేసి, పన్నెండు తాళాల వరకు సాగుతుంది. మధ్యమ విధానం రెండు ఊపిరులతో చేసి, ఇరవై నాలుగు తాళాల వరకు ఉంటుంది.

ఉత్తమశ్చ త్రిరుద్‌ఘాతః షట్‌త్రింశత్తాలమాత్రికః । స్వేదకమ్పాభిఘాతానాం జననశ్చోత్తమోత్తమః ।। ౩౭౩.

ఉత్తమ విధానం మూడు ఊపిరులతో చేసి, ముప్పై ఆరు తాళాల వరకు సాగుతుంది. చెమటలు, వణుకు మొదలైన వాటికి కారణాల్లో ఇదే అత్యుత్తమమైనది.

అజితాన్నారుహేద్‌భూమిం హిక్కాశ్వాసాదయస్తథా । జితే ప్రాణే స్వల్పదోషవిణ్మూత్రాది ప్రజాయతే ।। ౩౭౩.

ఆహారాన్ని జయించని వారు ఎర్రగా లేచి, హిక్కా, ఊపిరితిత్తులు మొదలైన వ్యాధులతో బాధపడతారు. కానీ ప్రాణాన్ని జయించినవారికి చిన్న చిన్న మలమూత్ర దోషాలు మాత్రమే కలుగుతాయి.

ఆరోగ్యం శీఘ్రగామిత్వముత్సాహః స్వరసౌష్ఠవమ్ । బలవర్ణప్రసాదశ్చ సర్వదోషక్షయః ఫలం ।। ౩౭౩.

ఆరోగ్యం, వేగంగా కదలడం, ఉత్సాహం, స్వరమాధుర్యం, బలవర్ధనం, వర్ణప్రసాదం, అన్ని దోషాల నాశనం — ఇవే ఫలితాలు.

జపధ్యానం వినాగర్భః స గర్భస్తత్సమన్వితః । ఇన్ద్రియాణాం జయార్థాయ స గర్భం ధారయేత్పరం ।। ౩౭౩.

జపం, ధ్యానం లేకుండా చేసినదాన్ని గర్భం అంటారు. అవి కలిసినప్పుడు అదే గర్భం అయినా ప్రత్యేకమైనది. ఇంద్రియాలను జయించేందుకు పరమ గర్భాన్ని ఆచరించాలి.

జ్ఞానవైరాగ్యయుక్తాభ్యాం ప్రాణాయామవశేన చ । ఇన్ద్రియాంశ్చ వినిర్జిత్య సర్వమేవ జితం భవేత్ ।। ౩౭౩.

జ్ఞానం, వైరాగ్యం కలిగి, ప్రాణాయామశక్తితో ఇంద్రియాలను జయిస్తే, అన్నీ జయించినవాడవుతాడు.