యామ్యం మార్గం మహాఘోరం షड़శీతిసహస్రకమ్ । అన్నోదకం నీయమానో బాన్ధవైర్దత్తమశ్నుతే ।। ౩౭౧.
యముని భయంకరమైన మార్గం ఎనభై ఆరు వేల యోజనాలు పొడవుగా ఉంటుంది. ఆ మార్గంలో బంధువులు ఇచ్చిన అన్నం, నీరు అతడు అనుభవిస్తాడు.
యమం దృష్ట్వా యమోక్తేన చిత్రగుప్తేన చేరితాన్ । ప్రాప్నోతి నరకాన్రౌద్రాన్ధర్మీ శుభపథైర్దివమ్ ।। ౩౭౧.
యముని దర్శించి, యముడు చెప్పినట్టు చిత్రగుప్తుడు నమోదు చేసిన కర్మలను చూసి, పాపులు నరకాలను పొందుతారు. ధర్మపరులు మంచిపనుల ద్వారా స్వర్గాన్ని పొందుతారు.
భుజ్యన్తే పాపిభిర్వక్ష్యే నరకాంస్తాశ్చ యాతనాః । అష్టావింశతిరేవాధః క్షితేర్నరకకోటయః ।। ౩౭౧.
పాపులు అనుభవించే నరకాలు, వాటిలో ఉండే బాధలను నేను వివరించబోతున్నాను. భూమికి అడుగున ఇరవై ఎనిమిది కోట్ల నరకాలు ఉన్నాయి.
సప్తమస్య తలస్యాన్తే ఘోరే తమసి సంస్థితాః । ఘోరాఖ్యా ప్రథమా కోటిః సుఘోరా తదధః స్థితా ।। ౩౭౧.
ఏడవ స్థరానికి చివర్లో, భయంకరమైన చీకటిలో మొదటి కోటి నరకం 'ఘోర' అని పిలవబడుతుంది. దాని కింద 'సుఘోర' అనే నరకం ఉంటుంది.
అతిఘోరా మహాఘోరా ఘోరరూపా చ పఞ్చమీ । షష్ఠీ తరలతారాఖ్యా సప్తమీ చ భయానకా ।। ౩౭౧.
'అతిఘోర', 'మహాఘోర', 'ఘోరరూప' అనే మూడు నరకాలు తరువాత ఉంటాయి. ఆరవది 'తరలతార', ఏడవది 'భయానక' అని పిలుస్తారు.
భయోత్కటా కాలరాత్రీ మహాచణ్డా చ చణ్డయా । కోలాహలా ప్రచణ్డాఖ్యా పద్మా నరకనాయికా ।। ౩౭౧.
'భయోత్కట', 'కాలరాత్రి', 'మహాచండ', 'చండ' అనే నరకాలు తరువాత వస్తాయి. 'కొలాహల', 'ప్రచండ', 'పద్మ' అనే నరకాలు, నరకాల నాయిక అయిన పద్మ కూడా అక్కడే ఉంటారు.
పద్మావతీ భీషణా చ భీమా చైవ కరాలికా । వికరాలా మహావజ్రా త్రికోణా పఞ్చకోణికా ।। ౩౭౧.
'పద్మావతి', 'భీషణ', 'భీమ', 'కరాళిక', 'వికరాళ', 'మహావజ్ర', 'త్రికోణ', 'పంచకోణిక' అనే నరకాలు తరువాత ఉంటాయి.
సుదీర్ఖఘా వర్తులా సప్తభూమా చైవ సుభూమికా । దీప్తమాయాఽష్టావింశతయః కోటయః పాపిదుఃశదాః ।। ౩౭౧.
'సుదీర్ఘఘ', 'వర్తుల', 'సప్తభూమ', 'సుభూమిక' అనే నరకాలు కూడా ఉన్నాయి. ఇవన్నీ మాయతో ప్రకాశిస్తూ, పాపుల కోసం ఉన్న ఇరవై ఎనిమిది కోట్ల భయంకర నరకాలు.
అష్టావింశతికోటీనాం పఞ్చ పఞ్చ చ నాయకాః । రౌరవాద్యాః శతఞ్చైకం చత్వారింశచ్చతుష్టయం ।। ౩౭౧.
ఈ ఇరవై ఎనిమిది కోట్ల నరకాలకు ఒక్కొక్కదానికి అయిదు నాయకులు ఉంటారు. రౌరవ మొదలుకొని మొత్తం నూరా నలభై నాలుగు నాయకులు ఉన్నారు.
తామిశ్రమన్ఘతామిశ్రం మహారౌరవరౌరవౌ । అసిపత్రం వనఞ్చైవ లోహభారం తథైవ చ ।। ౩౭౧.
తామిశ్ర, అంధతామిశ్ర, మహారౌరవ, రౌరవ, అసిపత్ర వనం, లోహభారం అనే నరకాలు వాటిలో ఉన్నాయి.
నరకం కాలసూత్రఞ్చ మహానరకమేవ చ । సఞ్జీవనం మహావీచి తపనం సమ్ప్రతాపనం ।। ౩౭౧.
నరకం, కాలసూత్రం, మహానరకం, సంజీవనం, మహావీచి, తపనం, సంప్రతాపనం అనే నరకాలు కూడా ఉన్నాయి.
సఙ్ఘాతఞ్చ సకాకోలం కుద్మలం పూతిమృత్తికం । లోహశఙ్కుమృజీషఞ్చ ప్రధానం శాల్మలీం నదీమ్ ।। ౩౭౧.
సంఘాత, సకాకోల, కుడ్మల, పూతిమృత్తిక, లోహశంకు, మృజీష, ప్రధానమైన శాల్మలి, నదీ అనే నరకాలు కూడా ఉన్నాయి.
నరకాన్ విద్ధి కోటీశనాగాన్వై ఘోరదర్శనాన్ । పాత్యన్తే పాపకర్మ్మాణ ఏకైకస్మిన్బహుష్వపి ।। ౩౭౧.
ఈ నరకాలు కోట్ల కొద్దీ, చూడటానికి భయంకరంగా ఉంటాయి. పాపులు వీటిలో అనేక నరకాల్లో, ఒక్కోసారి ఒకేసారి చాలావాటిలో పడవేయబడతారు.
మార్జారోలూకగోమాయుగృధ్రాదివదనాశ్చ తే । తైలద్రోణ్యాం నరం క్షిప్త్వా జ్వాలయన్తి హుతాశనం ।। ౩౭౧.
పిల్లులు, గుడ్లగూబలు, నక్కలు, గద్దలు వంటి ముఖాలతో ఉన్న వారు, మనిషిని నూనెతో నిండిన పెద్ద పాత్రలో వేసి, క్రింద మంటలు అంటిస్తారు.
అమ్బరీషేషు చైవాన్యాంస్తామ్రపాత్రేషు చాపరాన్ । అయఃపాత్రేషు చైవాన్యాన్ బకహువహ్నికణేషు చ ।। ౩౭౧.
కొంతమందిని రాగి పాత్రల్లో, మరికొంతమందిని ఇనుప పాత్రల్లో, ఇంకొంతమందిని పిత్తల పాత్రల్లో లేదా మండుతున్న బొగ్గుల్లో వేస్తారు.
శూలాగ్రారోపితాశ్చాన్యే ఛిద్యన్తే నరకేఽపరే । తాడ్యన్తే చ కశాభిస్తు భోజ్యన్తే చాప్యయోగుड़ాన్ ।। ౩౭౧.
కొంతమందిని కత్తి పైన పొడుస్తారు, మరికొంతమందిని నరకంలో తరిగేస్తారు. ఇంకొంతమందిని కొరడాలతో కొడతారు, మరికొంతమందిని ఇనుప ముక్కులతో ఉన్న జంతువులు తినేస్తాయి.
యమదూతైర్నరాః పాంశూన్విష్ఠారక్తకఫాదికాన్ । తప్తం మద్యం పాయయన్తి పాటయన్తి పాటయన్తి పునర్నరాన్ ।। ౩౭౧.
యమదూతలు, మనుషులను మట్టి, మలము, రక్తం, కఫం, వేడి మద్యం తాగిస్తారు; వారిని మళ్లీ మళ్లీ చీల్చిపారేస్తారు.
యన్త్రేషు పీడయన్తి స్మ భక్ష్యన్తే వాయసాదిభిః । తైలేనోష్ణేన సిచ్యన్తే ఛిద్యన్తే నైకధా శిరః ।। ౩౭౧.
వారిని యంత్రాల్లో నలిపి, కాకులు మొదలైన పక్షులు తినేస్తాయి. వేడి నూనెతో స్నానంచేయిస్తారు, వారి తలలను అనేక విధాలుగా కోసేస్తారు.
హా తాతేతి క్రన్దమానాః స్వకన్నన్దన్తి కర్మ్మ తే । మహాపాతకజాన్ఘోరాన్నరకాన్ప్రాప్య గర్హితాన్ ।। ౩౭౧.
'అయ్యో తండ్రీ!' అని అరుస్తూ ఏడుస్తారు, కానీ వారి స్వంత పాపకర్మలే వారిని వెక్కిరిస్తాయి. మహాపాతకాల వల్ల కలిగిన ఈ భయంకరమైన, నిందిత నరకాలకు వారు చేరతారు.
కర్మ్మక్షయాత్ప్రజాయన్తే మహాపాతకినస్త్విహ । మృగశ్వశూకరోష్ట్రాణాం బ్రహ్మహా యోనిమృచ్ఛతి ।। ౩౭౧.
వారి పాపఫలితాలు తీరిన తర్వాత, మహాపాతకులు ఇక్కడ మళ్లీ జన్మిస్తారు. బ్రాహ్మణ హంతకుడు జింక, గుర్రం, పంది, ఒంటె వంటి జంతువుల గర్భాన్ని పొందుతాడు.
ఖరపుక్కశమ్లేచ్ఛానాం మద్యపః స్వర్ణహార్య్యంపి । కృమికీటపతఙ్గత్వం గురుగస్తృణగుల్మతాం ।। ౩౭౧.
కఠినమైన, పక్క, మలేచ్ఛులలో మద్యం తాగే వారు లేదా బంగారం దొంగిలించే వారు పురుగులు, క్రిములు, తిత్తిళ్ళుగా పుడతారు. గురువు భార్యను అపహరించిన వారు గడ్డి లేదా పొదలుగా జన్మిస్తారు.
బ్రహ్మహా క్షయరోగీ స్యాత్ సురాపః శ్యావదన్తకః । స్వర్ణహారీ తు కునఖీ దుశ్చర్మ్మా గురుతల్పగః ।। ౩౭౧.
బ్రాహ్మణ హంతకుడు క్షయరోగంతో బాధపడతాడు. మద్యం తాగేవాడికి నల్లని పళ్లుంటాయి. బంగారం దొంగిలించేవాడు వంకరైన గోళ్లు, చెడ్డ చర్మంతో పుడతాడు. గురువు భార్యను అపహరించినవారికి కూడా ఇలానే అవుతుంది.
యో యేన సంస్పృశత్యేషాం స తల్లిహ్గోఽభిజాయతే । అన్నహర్తా మాయావీ స్యామ్మూకో వాగపహారకః ।। ౩౭౧.
ఇవాళ్లలో ఎవరు ఎవరి తోడుగా ఉంటారో వారు వారి లక్షణాలను పొందుతారు. అన్నం దొంగిలించేవాడు మాయ చేయువాడిగా లేదా మూగవాడిగా, లేక మాటలు దొంగిలించేవాడిగా పుడతాడు.
ధాన్యం హృత్వాఽతిరిక్తాఙ్గః పిశునః పూతినాసికః । తైలహృత్తైలపాయీ స్యాత్ పూతివక్త్రస్తు సూచకః ।। ౩౭౧.
ధాన్యం దొంగిలించేవాడు అదనపు అవయవాలతో, అపవిత్రమైన ముక్కుతో, ఇతరులను నిందించేవాడిగా పుడతాడు. నూనె దొంగిలించేవాడు నూనె తాగే వాడిగా పుడతాడు. రహస్యాలు బయటపెట్టేవాడికి చెడ్డ వాసన వచ్చే నోరు కలుగుతుంది.
పరస్య యోషితం హృత్వా బ్రహ్మస్వమపహృత్య చ । అరణ్యే నిర్జనే దేశే జాయతే బ్రహ్మరాక్షసః ।। ౩౭౧.
ఇతరుల భార్యను లేదా బ్రాహ్మణుని ఆస్తిని దొంగిలించినవాడు అడవిలో, ఒంటరిగా ఉండే చోట బ్రహ్మరాక్షసుడిగా పుడతాడు.
రత్నహారీ హీనజాతిర్గన్ధాన్ ఛుఛున్దరీ శుభాన్ । పత్రం శాకం శిఖీ హృత్వా ముఖరో ధాన్యహారకః ।। ౩౭౧.
రత్నాలు దొంగిలించేవాడు తక్కువ జాతిలో పుడతాడు. సుగంధాలు దొంగిలించేవాడు ముళ్ళపంది అవుతాడు. ఆకులు లేదా కూరగాయలు దొంగిలించేవాడు నెమలి అవుతాడు. ధాన్యం దొంగిలించేవాడు ఎక్కువగా మాట్లాడే వాడిగా పుడతాడు.
అజః పశుంపయః కాకో యానముష్ట్రః ఫలం కపిః । మధు దంశః ఫలం గృధ్రో గృహకాక ఉపస్కరం ।। ౩౭౧.
మేక పశువుల పాలను దొంగిలిస్తుంది. కాకి వాహనాలను దొంగిలిస్తుంది. కోతి పండ్లను దొంగిలిస్తుంది. తేనెటీగ తేనెను దొంగిలిస్తుంది. గద్ద పండ్లను దొంగిలిస్తుంది. ఇంటి కాకి గృహపరికరాలను దొంగిలిస్తుంది.
శ్విత్రీ వస్త్రం సారసఞ్చ ఝిల్లీ లవణహారకః । ఉక్త ఆధ్యాత్మికస్తాపః శత్రాద్యైరాధిభౌతికః ।। ౩౭౧.
శ్వేతప్రదర రోగి వస్త్రాన్ని దొంగిలిస్తాడు. సారస పక్షి అన్నాన్ని దొంగిలిస్తుంది. జిలుక లవణాన్ని దొంగిలిస్తుంది. ఇప్పటివరకు చెప్పిన బాధలు 'ఆధ్యాత్మిక' బాధలు. శత్రువులు మొదలైనవారి వల్ల కలిగే బాధలు 'ఆధిభౌతిక'ం.
గ్రహాగ్నిదేవపీड़ాద్యైరాధిదైవిక ఈరితః । త్రిధా తాపం హి సంసారం జ్ఞానయోగాద్వినాశయేత్ ౩౭౧.
గ్రహాలు, అగ్ని, దేవతలు మొదలైనవారి వల్ల కలిగే బాధలు 'ఆధిదైవిక'ం. ఈ మూడు రకాల బాధలను జ్ఞానం, యోగం ద్వారా నశింపజేయాలి.
అగ్నిరువాచ సంసారతాపముక్త్యర్థం వక్ష్యామ్యఽష్టాఙ్గయోగకం । బ్రహ్మప్రకాశకం జ్ఞానం యోగస్తత్రైకచిత్తతా ।। ౩౭౨.
అగ్ని ఇలా అన్నాడు — సంసారబాధల నుండి విముక్తి కోసం, నేను అష్టాంగయోగాన్ని, బ్రహ్మాన్ని తెలియజేసే జ్ఞానాన్ని వివరించబోతున్నాను. యోగంలో మనస్సు ఏకాగ్రంగా ఉండాలి.