అగ్నిపురాణమ్

మృగః శశోఽథ వృషభః కూర్మ్మో హంసస్తతో బహిః। పృశ్నిగర్భః కుముదాద్యా ద్వారపాలా ద్వయం ద్వయమ్

మృగం, శశము, ఆవు, కూర్మం, హంస — ఇవన్నీ బయట ఉంటాయి; పృశ్నిగర్భుడు, కుముదుడు మొదలైన వారు, రెండు జంటల ద్వారపాలకులు ఉంటారు.

పూర్వ్వాద్యుత్తరద్వారాన్తం హరిం నత్వా బలిం బహిః। విష్ణుపార్షదేభ్యో నమో బలిపీఠే బలిం దదేత్

తూర్పు, ఉత్తర ద్వారాల వద్ద హరిదేవునికి నమస్కరించి, బయట బలిని సమర్పించాలి; విష్ణు పార్షదులకు నమస్కారం చేసి, బలిపీఠంలో బలిని సమర్పించాలి.

విశ్వాయ విశ్వక్సేనాత్మనే ఈశానకే యజేత్। దేవస్య దక్షిణే హస్తే రక్షాసూత్రఞ్చ బన్ధయేత్

విశ్వుడు, విశ్వక్సేనుని ఈశాన కోణంలో పూజించాలి; దేవుని కుడి చేతికి రక్షాసూత్రాన్ని కట్టాలి.

సంవత్సరకృతార్చాయాః సమ్పూర్ణఫలదాయినే। పవిత్రారోహణాయేదం కౌతుకం ధారయ ఓం నమః

సంవత్సరం పొడవునా చేసిన పూజకు సంపూర్ణ ఫలితాన్ని ఇచ్చేవారికి, పవిత్రారోహణ కోసం, ఈ శుభచిహ్నాన్ని ధరించాలి — ఓం నమః.

ఉపవాసాదినియమం కుర్యాద్వై దేవసన్నిధౌ। ఉపవాసాదినియతో దేవం సన్తోషయామ్యహమ్

దేవుని సమక్షంలో ఉపవాసం మొదలైన నియమాలు పాటించాలి; ఉపవాసం వంటి నియమాలతో నేను దేవుని సంతోషపర్చుతాను.

కామక్రోధాదయః సర్వే మా మే తిష్ఠన్తు సర్వథా। అద్యప్రభృతి దేవేశ యావద్వైశేషికం దినమ్

కామం, కోపం మొదలైనవి నాకు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఉండకూడదు; ఈ రోజు నుండి, దేవేశా, ప్రత్యేకమైన ఆ రోజువరకు.

యజమానో హ్యశక్తశ్చేత్ కుర్య్యాన్నక్తాదికం వ్రతీ। హుత్వా విసర్జయేత్ స్తుత్వా శ్రీకరన్నిత్యపూజనమ్

యజమాని చేయలేకపోతే, వ్రతధారి నక్తవ్రతం మొదలైనవి చేయాలి; హోమం చేసి, దేవుని వదిలి, స్తుతించి, నిత్యపూజను శుభంగా చేయాలి.

అగ్నిరువాచ విశేదనేన మన్త్రేణ యాగస్థానఞ్చ భూషయేత్। నమో బ్రహ్మణ్యదేవాయ శ్రీధరాయావ్యయాత్మనే

అగ్ని ఇలా అన్నాడు: ఈ మంత్రంతో యాగస్థలాన్ని అలంకరించాలి — 'బ్రాహ్మణ దేవుడైన శ్రీధరుడు, అవినాశి స్వరూపుడైన ఆయనకు నమస్కారం.'

ఋగ్యజుః సామరూపాయ శబ్దదేహాయ విష్ణవే। విలిఖ్య మణ్డలం సాయం యాగద్రవ్యాది చాహరేత్

ఋగ్వేద, యజుర్వేద, సామవేద రూపమైన, శబ్దమే శరీరంగా ఉన్న విష్ణువుని స్మరిస్తూ, సాయంకాలంలో మండలాన్ని గీయాలి. తరువాత యాగానికి అవసరమైన పదార్థాలు తీసుకురావాలి.

ప్రక్షాలితకరాఙ్ఘ్రిః సన్ విన్యస్యార్ఘ్యకరో నరః। అర్ఘ్యాద్భిస్తు శిరః ప్రోక్ష్చ ద్వారదేశాదికం తథా

చేతులు, కాళ్లు శుభ్రం చేసుకున్నవాడు అర్ఘ్యపాత్రను ఉంచాలి. అర్ఘ్యజలంతో తలపై, అలాగే ద్వారప్రాంతం మొదలైన చోట్ల చల్లాలి.

ఆరభేద్ ద్వారయాగఞ్చ తోరణేశాన్ ప్రపూజయేత్। అశ్వత్థోదుమ్బరవటప్లక్షాః పూర్వాదిగా నగాః

ద్వారపూజను ప్రారంభించి, తలుపుల వద్ద ఉన్న దేవతలను సత్కరించాలి. అశ్వత్థ, ఊడుమర, వటవృక్షం, ప్లక్షవృక్షం లాంటి పవిత్ర వృక్షాలను తూర్పు మొదలైన దిక్కుల్లో ఉంచాలి.

ఋగిన్ద్రశోభనం ప్రాచ్యాం యజుర్యమసుభద్రకమ్। సామాపశ్చ సుధన్వాఖ్యం సోమాథర్వసుహోత్రకమ్

తూర్పు దిక్కులో ఇంద్రశోభన అనే ఋక్, యమసుభద్రక అనే యజుస్, సుధన్వ అనే సామవేద మంత్రం, సోమునికి సంబంధించిన సుహోత్రక అనే అథర్వణ మంత్రాన్ని ఉపయోగించాలి.

తోరణాన్తాః పతాకాశ్చ కుముదాద్యా ఘటద్వయమ్। ద్వారి ద్వారి స్వనామ్నార్చ్యాః పూర్వే పూర్ణశ్చ పుష్కరః

తలుపుల చివరల్లో జెండాలు, కుముద మొదలైన రెండు ఘటాలను ఉంచాలి. ప్రతి తలుపు వద్ద అక్కడి దేవతను పేరుపెట్టి పూజించాలి. తూర్పు దిశలో నీలకమలం నిండుగా ఉంచాలి.

ఆనన్దనన్దనౌ దక్షో వీరసేనః సుషేణకః। సమ్భవప్రభవౌ సౌమ్యే ద్వారపాంశ్చైవ పూజయేత్

ఆనంద, నందన, దక్ష, వీరసేన, సుషేణక, సంభవ, ప్రభవ — ఈ మృదువైన ద్వారపాలకులను కూడా పూజించాలి.

అస్త్రజప్తపుష్పక్షేపాద్విఘ్నానుత్సార్య సంవిశేత్। భూతశుద్ధిం విధాయాథ విన్యస్య కృతముద్రకః

అస్త్రమంత్రాన్ని జపించి, పువ్వులు చల్లి, అడ్డంకులను తొలగించి లోపలికి ప్రవేశించాలి. తరువాత భూతశుద్ధి చేసి, నిర్ణీత ముద్రను చూపాలి.

ఫట్కారాన్తాం శిఖాం జప్త్వా సర్షపాన్ దిక్షు నిక్షిపేత్। వాసుదేవేన గోమూత్రం సఙ్కర్షణేన గోమయమ్

'ఫట్'తో ముగిసే శిఖామంత్రాన్ని జపించి, అన్ని దిక్కుల్లో ఆవాలును చల్లాలి. వాసుదేవుని పేరుతో ఆవు మూత్రం, సంకర్షణుని పేరుతో ఆవు పేడను ఉంచాలి.

ప్రద్యుమ్నేన పయస్తజ్జాద్ దధి నారాయణాద్ ఘృతమ్। ఏకద్విత్ర్యాదివారాణి ఘృతాద్వై భాగతోధికమ్

ప్రద్యుమ్నుని పేరుతో పాలను, నారాయణుని పేరుతో పెరుగు, నెయ్యిని ఉంచాలి. ఒక్కటి, రెండు, మూడు ఇలా పెరిగే కొద్దీ నెయ్యి పరిమాణాన్ని ఒక్కో భాగం చొప్పున పెంచాలి.

ఘృతపాత్రే తదేకత్ర పఞ్చగవ్యముదాహృతమ్। మణ్డపష్రోక్షణాయైకఞ్చాపరమ్ప్రాశనాయ చ

ఒక నెయ్యిపాత్రలో ఇవన్నీ కలిపి ఉంచితే దానిని పంచగవ్యమని అంటారు. అందులో ఒక భాగాన్ని మండపాన్ని చల్లడానికి, మరొక భాగాన్ని ఆచమనానికి వాడాలి.

స్నానాయ దశకుమ్భేషు ఇన్ద్రాద్యాన్ లోకపాన్ యజేత్। పూజ్యాజ్ఞాం శ్రావయేత్తాంశ్చ స్థాతవ్యం చాజ్ఞయా హరేః

స్నానానికి పది కుండల్లో ఇంద్రుడు మొదలైన లోకపాలకులను పూజించాలి. వారిని పూజించాలనే ఆజ్ఞను ప్రకటించి, హరిదేవుని ఆదేశం ప్రకారం ఉండాలి.

యాగద్రవ్యాది సంరక్షయ వికిరాన్ వికిరేత్తతః। మూలాష్టశతసఞ్జప్తాన్ కుశకూర్చాన్ హరేచ్చ తాన్

యాగద్రవ్యాలను కాపాడి, తరువాత వాటిని చల్లాలి. మూలమంత్రాన్ని నూరెడు ఎనిమిది సార్లు జపించి, కుశ గడ్డి దండలను తీసుకోవాలి.

ఐశాన్యాం దిశి తత్రస్థం స్థాప్య కుమ్భఞ్చ వర్ద్ధనీమ్। కుమ్భే సాఙ్గం హరిం ప్రార్చ్య వర్ద్ధన్యామస్త్రమర్చయేత్

ఈశాన్య దిశలో అక్కడ కుండను, వర్ధనీ దేవిని ఉంచాలి. ఆ కుండలో హరిదేవుని అవయవాలతో పూజించి, వర్ధనీలో అస్త్రాన్ని పూజించాలి.

ప్రదక్షిణం యాగగృహం వర్ద్ధన్యాచ్ఛిన్నదారయా। సిఞ్చన్నయేత్తతః కుమ్భం పూజయేచ్చ స్థిరాసనే

వర్ధనీ, చిన్నదారతో యాగగృహాన్ని ప్రదక్షిణంగా తిరుగుతూ చల్లాలి. తరువాత కుండను తీసుకువచ్చి స్థిరమైన ఆసనంపై పూజించాలి.

సపఞ్చరత్నవస్త్రాఢ్యకుమ్భే గన్ధాదిభిర్హరిమ్। వర్ద్ధన్యాం హేమగర్భాయాం యజేజస్త్రఞ్చ వామతః

ఐదు రత్నాలు, వస్త్రాలతో అలంకరించిన కుండలో, హరిదేవుని గంధం మొదలైన పూజాసామగ్రితో పూజించాలి. బంగారం ఉన్న వర్ధనీలో, ఎడమవైపు అస్త్రాన్ని పూజించాలి.

తత్సమీపే వాస్తులక్ష్మీం భూవినాయకమర్చ్చయేత్। స్తపనం కల్పయేద్విష్ణోః సఙ్క్రాన్త్యాదౌ తథైవ చ

దాని పక్కన వాస్తులక్ష్మిని, భువినాయకుని పూజించాలి. విష్ణువుని స్థానం ఏర్పాటుచేయాలి. సంక్రాంతి మొదలైన సందర్భాల్లో కూడా అలాగే చేయాలి.

పూర్ణకుమ్భాన్ నవ స్థాప్య నవకోణేషు నిర్వ్రణాన్। పాద్యమర్ఘ్యమాచమనీయం పఞ్చగవ్యఞ్చ నిః క్షిపేత్

తొమ్మిది మూలల్లో, ఏ దోషమూ లేని తొమ్మిది నిండిన కుండలను ఉంచాలి. వాటిలో పాద్యము, అర్ఘ్యము, ఆచమనం, పంచగవ్యాన్ని పెట్టాలి.

పూర్వాదికలసేగ్న్యాదౌ పఞ్చామృతజలాదికమ్। దధి క్షీరం మధూష్ణోదం పాద్యం స్యాచ్చతురఙ్గకమ్

కలశాన్ని తూర్పు వైపు ఉంచి, ప్రారంభంలో పెరుగు, పాల, తేనె, వేడి నీరు, ఇంకా నాలుగు విధాలుగా పాదప్రక్షాళనం వంటి ఐదు అమృతాలు, నీరు మొదలైనవి సమర్పించాలి.

పద్మశ్యామాకదూర్వాశ్చ విష్ణుపత్నీ చ పాద్యకమ్। తథాష్టాఙ్గార్ఘ్యమాఖ్యాతం యవగన్ధఫలాక్షతమ్

పద్మ, శ్యామాకం, దర్భ, విష్ణుపత్ని అనే దర్భలు పాదప్రక్షాళనకు ఉపయోగించాలి. అలాగే యవాలు, సుగంధ ఫలాలు, అక్షతాలతో ఎనిమిది విధాలుగా అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి.

కుశాః సిద్ధార్థపుష్‌పాణి తిలా ద్రవ్యాణి చార్హణమ్ లవఙ్గకక్కోలయుతం దద్యాదాచమనీయకమ్

దర్భలు, సిద్ధార్థ పువ్వులు, నువ్వులు, ఇతర పదార్థాలు అర్హణకు వాడాలి. లవంగం, కక్కోలతో కలిపిన ఆచమనీయం సమర్పించాలి.

స్నాపయేన్మూలమన్త్రేణ దేవం పఞ్చామృతైరపి। శుద్ధోదం మధ్యకుమ్బేన దేవమూద్ధర్ని వినిః క్షిపేత్

మూలమంత్రంతో పాటు ఐదు అమృతాలతో దేవుడిని స్నానం చేయించాలి. మధ్యలో ఉన్న పాత్రలో శుద్ధమైన నీరు పోసి, ఆ నీటిలో దేవతను ముంచాలి.