అగ్నిపురాణమ్

కైకేయ్యాం భరతః పుత్రః సుమిత్రాయాఞ్చ లక్ష్మణః। శత్రుఘ్నః ఋష్యశ్రృఙ్గేణ తాసు సన్దత్తపాయసాత్

కైకేయికి భారతుడు పుట్టాడు. సుమిత్రకు లక్ష్మణుడు, శత్రుఘ్నుడు పుట్టారు. వీరందరికీ ఋష్యశృంగుడు యజ్ఞంలో ఇచ్చిన పాయసం కారణం.

ప్రాశితాద్యజ్ఞసంసిద్ధాద్రాద్రామాద్యాశ్చ సమాః పితుః। యజ్ఞవిధ్నవినాశాయ విశ్వామిత్రార్థితో నృపః

యజ్ఞంలో పవిత్రమైన పాయసం తినిన ఆ కుమారులు, రాముడు మొదలుకొని, తండ్రితో కలిసి సంవత్సరాలు గడిపారు. యజ్ఞానికి అడ్డంకులు తొలగించేందుకు విశ్వామిత్రుడు కోరగా, రాజు వారిని పంపాడు.

రామం సమ్ప్రేషయామాస లక్ష్మణం మునినా సహ। రామో గతోఽస్త్రశస్త్రాణి శిక్షితస్తాడకాన్తకృత

రాజు రాముని, లక్ష్మణునితో పాటు మునితో పంపాడు. రాముడు వెళ్లి, ఆయుధ విద్యలు నేర్చుకుని, తాడకను సంహరించాడు.

మారీచం మానవాస్త్రేణ మోహితం దూరతోఽనయత్। సుబాహుం యజ్ఞహన్తారం సబలఞ్చావధీద్ బలీ

రాముడు మానవాస్త్రంతో మారీచుని మాయలో పడేసి దూరానికి పంపాడు. యజ్ఞాన్ని భంగం చేసిన సుబాహుని, అతని సైన్యాన్ని కూడా సంహరించాడు.

సిద్ధాశ్రమనివాసీ చ విశ్వామిత్రాదిభిః సహ। గతః క్రతుం మైథిలస్య ద్రష్టుఞ్చాపంసహానుజః

సిద్ధాశ్రమంలో విశ్వామిత్రుడు మొదలైనవారితో ఉండి, మిథిలా రాజు యజ్ఞానికి, విల్లు చూడటానికి, తన సోదరుడితో కలిసి వెళ్లాడు.

శతానన్దనిమిత్తేన విశ్వామిత్రప్రభావతః। రామాయ కథితో రాజ్ఞా సమునిః పూజితః క్రతౌ

శతానందుని ఏర్పాటుతో, విశ్వామిత్రుని మహిమతో, ఆ యజ్ఞంలో గౌరవించబడిన ముని, రామునికి రాజు కథను వివరంగా చెప్పాడు.

ధనురాపూరయామాస లీలయా స బభఞ్జ తత్ । వీర్యశుల్కఞ్చ జనకః సీతాం కన్యాన్త్వయోనిజామ్

రాముడు ఆ విల్లును సులభంగా ఎక్కించి, విరగొట్టాడు. జనకుడు, వీర్యశుల్కంగా, గర్భంలో పుట్టని తన కుమార్తె సీతను ఇచ్చాడు.

దదౌ రామాయ రామోఽపి పిత్రాదౌ హి సమాగతే। ఉపయేమే జానకీన్తాముర్మిలాం లక్ష్మణస్తథా

ఆమెను రామునికి ఇచ్చాడు. తండ్రి మొదలైనవారు చేరినప్పుడు, రాముడు జానకిని పెళ్లి చేసుకున్నాడు. అలాగే లక్ష్మణుడు ఉర్మిలను పెళ్లి చేసుకున్నాడు.

శ్రుతకీర్త్తిం మాణ్డవీఞ్చ కుశధ్వజసుతే తథా। జనకస్యానుజస్యైతే శత్రుఘ్నభరతావుభౌ

శ్రుతకీర్తి, మాండవీ అనే కుమార్తెలు, జనకుని తమ్ముడు కుశధ్వజునికి పుట్టారు. వారిని శత్రుఘ్నుడు, భారతుడు పెళ్లి చేసుకున్నారు.

కన్యే ద్వే ఉపయేమాతే జనకేన సుపూజితః। రామోఽగాత్సవశిష్ఠాద్యైర్జామదగన్యం విజిత్య చ

ఆ ఇద్దరు యువతులను పెళ్లి చేసుకుని, జనకుడు వారికి ఘనంగా సత్కారం చేశాడు. రాముడు వశిష్ఠుడు మొదలైనవారితో కలిసి, జమదగ్నిని జయించి బయలుదేరాడు.

నారద ఉవాచ రామో వశిష్ఠం మాతౄశ్చ నత్వాఽత్రిఞ్చ ప్రణమ్య సః। అనసూయాఞ్చ తత్పత్నీం శరభఙ్గం సుతీక్ష్ణకమ్

నారదుడు ఇలా అన్నాడు: రాముడు వశిష్ఠునికి, తల్లులకు, అత్రికి నమస్కరించి, అతని భార్య అనసూయకు, శరభంగుడు, సుతీక్ష్ణుడు వారికి వందనం చేశాడు.

అగస్త్య భ్రాతరం నత్వా అగస్త్యన్తత్ప్రసాదతః। ధనుః ఖఙ్గఞ్చ సమ్ప్రాప్య దణ్డకారణ్యమాగతః

అగస్త్యునికి నమస్కరించి, అతని అనుగ్రహంతో విల్లు, ఖడ్గం పొందినవాడు దండకారణ్యంలోకి ప్రవేశించాడు.

జనస్థానే పఞ్చవట్యాం స్థితో గోదావరీం తటే। తత్ర సూర్పణఖాయాతా భక్షితుం తాన్ భయఙ్కరీ

జనస్థానంలో, పంచవటిలో, గోదావరి తీరాన నివసిస్తూ ఉండగా, భయంకరమైన సూర్పణఖ తనను తినడానికి అక్కడికి వచ్చింది.

రామం సురూపం దృష్ట్వా సా కామినీ వాక్యమబ్రవీత్। కస్త్వం కస్మాత్సమాయాతో భర్త్తా మే భవ చార్థితః

రాముని అందమైన రూపాన్ని చూసి ఆ కాముకురాలు ఇలా అడిగింది: 'నీవెవరు? ఏ కారణంగా వచ్చావు? నేను అడుగుతున్నాను, నా భర్తవు కావాలి.'

ఏతౌ చ భక్షయిష్యామి ఇత్యుక్త్వా తం సముద్యతా । తస్యా నాసాఞ్చ కర్ణౌ చ రామోక్తో లక్ష్మణోఽచ్ఛినత్

'ఈ ఇద్దరిని నేను తినేస్తాను' అని చెప్పి ఆమె దాడికి సిద్ధమైంది. అప్పుడూ రాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఆమె ముక్కు, చెవులు కోసేశాడు.

రక్తం క్షరన్తీ ప్రయయౌ ఖరం భ్రాతరమబ్రవీత్। మరీష్యామి వినాసాఽహం ఖర జీవామి వై తదా

రక్తం కారుతూ ఆమె తన అన్నయ్య ఖరుని దగ్గరకు వెళ్లి, 'ఖరా! ముక్కు లేకుండా నేను బ్రతకలేను, ఇలా బ్రతకడం కన్నా చచ్చిపోవడం మేలే' అని చెప్పింది.

రామస్య భార్య్యా సీతాఽసౌ తస్యాసీల్లక్ష్మణోఽనుజః। తేషాం యద్రుధిరం సోష్ణం పాయయిష్యసి మాం యది

'సీత రాముని భార్య, లక్ష్మణుడు అతని తమ్ముడు. వాళ్ల రక్తాన్ని వేడిగా నాకు తాగిస్తేనే నేను బ్రతుకుతాను' అని చెప్పింది.

ఖరస్తథేతి తాముక్త్వా యతుర్దృశసహస్త్రకైః। రక్షసాం దూషణేనాగాద్యోద్ధు త్రిశిరసా సహ

'అలా జరుగుతుంది' అని ఖరుడు చెప్పి, వేలాది క్రూరమైన కన్నులున్న రాక్షసులతో, దూషణుడు, త్రిశిరుడు తోడుగా యుద్ధానికి బయలుదేరాడు.

రామం రామోఽపి యుయుధే శరైర్వివ్యాధ రాక్షసాన్। హస్త్యశ్వరథపాదాతం బలం నిన్యే యమక్షయమ్

రాముడు వారితో యుద్ధం చేశాడు. బాణాలతో రాక్షసులను గాయపరిచాడు. ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, కాలాళ్లతో కూడిన సైన్యాన్ని యమలోకానికి పంపించాడు.

త్రిశీర్షాణం ఖరం రౌద్రం యుధ్యన్తఞ్చౌవ దూషణమ్। యయౌ సూర్పణఖా లఙ్కాం రావణాగ్రేపతద్ భువి

త్రిశిరుడు, భయంకరుడైన ఖరుడు, దూషణుడు యుద్ధం చేస్తుండగా, సూర్పణఖ లంకకు వెళ్లి రావణుని ముందర నేలపై పడిపోయింది.

అబ్రవీద్రావణం క్రుద్ధా న త్వం రాజా న రక్షకః। ఖరాదిహన్తూ రామస్య సీతాం భార్యాం హరస్వ చ

కోపంతో ఆమె రావణునితో ఇలా చెప్పింది: 'నువ్వు రాజు కూడా కవు, రక్షకుడూ కవు. ఇక్కడికి వచ్చి రాముణ్ని చంపి, అతని భార్య సీతను అపహరించు.'

రామలక్ష్మణరక్తస్య పానాజ్జీవామి నాన్యథా। తథేత్యాహ చ తచ్ఛ్రుత్వా మారీచం ప్రాహ వై వ్రజ

'రాముడు, లక్ష్మణుడు రక్తాన్ని తాగితేనే నేను బ్రతుకుతాను, లేదంటే కాదు.' అని విని రావణుడు 'అలా జరుగుతుంది' అని చెప్పి, మరీచుని పిలిచి, 'వెళ్ళు' అని ఆజ్ఞాపించాడు.

స్వర్ణచిత్రమృగో భూత్వా రామలక్ష్మణకర్షకః। సీతాగ్రే తాం హరిష్యామి అన్యథా మరణం తవ

'బంగారు మచ్చలతో ఉన్న జింకగా మారి, రాముడు, లక్ష్మణుడు ఇద్దరినీ దూరంగా తీసుకెళ్ళు. సీత ఎదుటనే నేను ఆమెను అపహరిస్తాను. లేకపోతే నీకు మరణమే.' అని చెప్పాడు.

మారీచో రావణం ప్రాహ రామో మృత్యుర్ధనుర్ధరః। రావణాదపి మర్త్తవ్యం మర్త్తవ్యం రాఘవాదపి

మరీచుడు రావణునితో ఇలా అన్నాడు: 'విల్లు పట్టిన రాముడు మృత్యువే. రావణుని చేతిలో చనిపోవడం కన్నా రాఘవుని చేతిలో చనిపోవడమే మంచిది.'

అవశ్యం యది మర్త్తవ్యం వరం రామో న రావణః। ఇతి మత్వా మృగో భూత్వా సీతాగ్రే వ్యచరన్ముహుః

'తప్పకుండా చావాల్సిందే అయితే, రాముని చేతిలో చనిపోవడమే మేలు, రావణుని చేతిలో కాదు' అని ఆలోచించి, జింకగా మారి సీత ఎదుట తిరిగాడు.

సీతయా ప్రేరితో రామః శరేణాథావధీచ్చ తమ్। మ్రియమాణో మృగః ప్రాహ హా సీతే లక్ష్మణేతి చ

సీత అభ్యర్థనతో రాముడు బాణంతో ఆ జింకను చంపాడు. చావుతూ ఆ జింక 'హా సీతే! హా లక్ష్మణా!' అని అరవసాగింది.

సౌమిత్రిః సీతయోక్తోఽథ విరుద్ధం రామమాగతః। రావణోఽప్యహరత్ సీతాం హత్వా గృధ్రం జటాయుషమ్

ఆ తర్వాత సౌమిత్రి సీత చెప్పినట్లుగా, బాధలో ఉన్న రాముని దగ్గరకు వెళ్లాడు. అప్పుడే రావణుడు గద్ద జటాయువును చంపి, సీతను అపహరించాడు.

జటాయుషా స భిన్నాఙ్గః అఙ్కేనాదాయ జానకీమ్। గతో లఙ్కామశోకాఖ్యే ధారయామాస చాబ్రవీత్

జటాయువు వల్ల అవయవాలు గాయపడి, జానకిని ఒడిలో వేసుకుని, లంకలో అశోకవనానికి వెళ్లి, అక్కడ ఆమెను ఉంచి ఇలా అన్నాడు.

భవ భార్య్యా మమాగ్ర్యా త్వం రాక్షస్యో రక్ష్యతామియమ్ । రామో హత్వా తు మారీచం దృష్ట్వా లక్ష్మణమబ్రవీత్

'నువ్వు నా ప్రధాన భార్యవిగా ఉండు. ఈ రాక్షసిని నిన్ను కాపాడనివ్వు.' రాముడు మరీచుని చంపి, లక్ష్మణుణ్ని చూసి ఇలా అన్నాడు.