అగ్నిపురాణమ్

స్కన్ద ఉవాచ నపుంసకే కిం కే కాని కిం కే కాని తతో జలం । సర్వం సర్వే చ పూర్వాద్యాః సోమపం సోమపాని చ ।। ౩౫౩.

స్కందుడు పలికెను: నపుంసకంలో ఏమిటి, ఎవరు, ఏవి, ఏమిటి, ఎవరు, ఏవి, తరువాత నీరు; అన్నీ, అందరూ, మొదటివారు, సోమపానం చేసే వాడు, సోమపానం చేసే వారు కూడా.

గ్రామణి గ్రాణణినీ చ గ్రామణి గ్రామణీన్యపి । వారి వారిణీ వారీణి వారిణాం వారిణీదృశం ।। ౩౫౩.

గ్రామాధిపతి, గ్రామాధిపతిని, గ్రామాధిపతి, గ్రామాధిపతినులు కూడా; నీరు, నీరుతో, నీరులు, నీళ్లవి, నీటిలాంటి.

శుచయే శుచినే దేహి మృదునే మృదవే తథా । త్రపు త్రపుణి త్రపుణాఞ్చ చఖలపూని ఖలప్వి చ ।। ౩౫౩.

పవిత్రునికి, పవిత్రునికి, ఓ దాతా, మృదువైనవానికి, మృదువైనవానికి కూడా; తగరం, తగరంలో, తగరానికి, పాత్రలో, పాత్రలో కూడా.

కర్త్త్త్రా చ కర్తృణే కర్త్త్త్రే అతిర్వ్యతిరిణాన్తథా । అభిన్యభినినీ చైవ సువచాంసి సువాక్షు చ ।। ౩౫౩.

కర్తతో, కర్తకి, కర్తకు, అలాగే అతిక్రమించే వాడితో, అతిక్రమించే వాడికి; అనుకరించే వాడితో, అనుకరించే వాడితో కూడా, మంచి మాటలు, మంచి మాటలలో.

యద్‌యత్‌త్విమే తత్ కర్మ్మాణి ఇదఞ్చేమే త్విమాని చ । ఈదృక్త్వదోఽమునీ అమూని అమునా స్యాదమీషు చ ।। ౩౫౩.

ఏవైతే ఇవి, అవే క్రియలు, ఇది, ఇవి, ఇవి కూడా; ఇలాంటి, అవి, అవన్నీ, దానివల్ల, వీటిలో.

అహమావాం వయం మాం వై ఆవామస్మాన్మయా కృతం । ఆవాభ్యాఞ్చ తథాస్మాభిర్మ్మహ్యమస్మభ్యమేవ చ ।। ౩౫౩.

నేను, మేమిద్దరం, మేము, నన్ను, నిజంగా, మేమిద్దరం, మమ్మల్ని, నాతో చేసినది; మేమిద్దరితో, అలాగే మాతో, నాకు, మాకు, నిజంగా.

మదావాభ్యాం మదస్మచ్చ పుత్రోఽయం మమ చావయోః । అస్మాకమపి చాస్మాసు త్వం యువాం యూయంమీజిరే ।। ౩౫౩.

నన్నుంచి, మేమిద్దరినుంచి, మమ్మలినుంచి, ఈ కుమారుడు నాదీ, మేమిద్దరిదీ; మాదీ, మాలో కూడా, నువ్వు, మీరు ఇద్దరు, మీరు అందరూ, యజ్ఞం నిర్వహించారు.

త్వాం యువాఞ్చ యుష్మాంశ్చ త్వయా యుష్మాభిరీరితం । తుభ్యం యువాభ్యాం యుష్మభ్యం త్వత్ యువాభ్యాఞ్చ యుష్మత్ ।। ౩౫౩.

నీకూ, మీ ఇద్దరికీ, మీ అందరికీ; నీవు, మీరు ఇద్దరూ, మీరు అందరూ చెప్పినది; నీకోసం, మీ ఇద్దరికోసం, మీ అందరికోసం; నీ నుండి, మీ ఇద్దరి నుండి, మీ అందరి నుండి.

తవ యువయోర్యుష్మాకం త్వయి యుష్మాసు భారతీ । ఉపలక్షణమత్రైవ అజ్భ్క్తలన్తాశ్చ తే స్మృతాః ।। ౩౫౩.

నీది, మీ ఇద్దరిది, మీ అందరిది; నీవులో, మీ ఇద్దరిలో, మీ అందరిలో, ఓ భారతా; ఇదే గుర్తింపు, అలాగే 'అజ్భక్తలంత'తో ముగిసే రూపాలు కూడా గుర్తించబడ్డాయి.

స్కన్ద ఉవాచ కారకం సమ్ప్రవక్ష్యామి విభక్త్యర్థసమన్వితం । గ్రామోఽస్తి హేమహార్కేహ నౌమి విష్ణుం శ్రియా సహ ।। ౩౫౪.

స్కందుడు ఇలా చెప్పాడు: నేను ఇప్పుడు కర్త అనే భావాన్ని, విభక్తి అర్థాలతో సహా వివరించబోతున్నాను. ఇక్కడ హేమహార్క అనే గ్రామం ఉంది. శ్రీతో కూడిన విష్ణువును నేను వందనాలు చేస్తున్నాను.

స్వతన్త్రః కర్త్తా విద్యాన్తం కృతినః సముపాసతే । హేతుకర్త్తాలమ్భయతే హితం వై కర్మ్మకర్త్తరి ।। ౩౫౪.

స్వతంత్రంగా చేసే కర్తను, విద్యను సంపూర్ణంగా తెలుసుకునే వారు సేవిస్తారు. కారణమైన కర్తను ఆధారపడతారు. మేలు కలిగించేది నిజంగా కర్మ కర్తకు ఉపయోగపడుతుంది.

స్వయం భిద్యేత్ ప్రాకృతధీః స్వయఞ్చ ఛిద్యతే తరుః । సర్త్తాఽభిహిత ఉత్తమః కర్త్తాఽనభిహితోఽధమః ।। ౩౫౪.

సాధారణమైన బుద్ధి ఉన్నవాడు తానే తాను విరుగుతాడు, అలాగే చెట్టు కూడా తానే తాను కోయబడుతుంది. పేరుపెట్టిన కర్త ఉత్తముడు, చెప్పని కర్త అధముడు.

కర్త్తాఽనభిహితో ధర్మ్మః శిష్యే వ్యాఖ్యాయతే యథా । కర్త్తా పఞ్చవిధః ప్రోక్తః కర్మ్మ సప్తవిధం శ్రుణు ।। ౩౫౪.

పేరు చెప్పని కర్తను ధర్మ విషయాల్లో శిష్యునికి వివరించబడుతుంది. కర్త ఐదు విధాలుగా చెప్పబడింది, కర్మ ఏడు విధాలుగా ఉంది – విను.

ఈప్సితం కర్మ్మ చ యథా శ్రద్దధాతి ద్దరి యతిః । అనీప్సితం కర్మ్మ యథా అహిం లఙ్ఘయతే భృశం ।। ౩౫౪.

యతి తనకు ఇష్టమైన కర్మను భక్తితో చేయడం లాగానే, పాము తనకు ఇష్టంలేని పనిని బలవంతంగా దాటి పోతుంది.

నైవేప్సితం నానీప్సితం దుగ్ధం సమ్భక్షయన్రజః । భక్ష్యేదప్యకథితం గోపాలో దోగ్ధి గాం పయః ।। ౩౫౪.

ఇష్టమైనది కాని, ఇష్టంలేనిది కాని కాదు – మట్టితో కలిసిన పెరుగు తినడం లాంటిది. చెప్పకపోయినా, గొప్పాడు ఆవును పాల కోసం పీల్చుతాడు.

కర్త్తృ కర్మాఽథ గమయేచ్ఛిష్యం గ్రామం గురుర్యథా । కర్మ్మ చాభిహితం పూజా క్రియతే వై శ్రియే హరేః ।। ౩౫౪.

కర్త కర్మతో కలిసి శిష్యుని గ్రామానికి తీసుకెళ్తాడు, గురువు చేసే విధంగా. చెప్పిన కర్మ హరిదేవుని మహిమ కోసం చేసే పూజ.

కర్మ్మానభిహితం స్తోత్రం హరేః కుర్య్యాత్తు సర్వ్వదం । కరణం ద్వివిధం ప్రోక్తం వాహ్యమాభ్యన్తరం తథా ।। ౩౫౪.

చెప్పని కర్మ హరిదేవుని స్తోత్రం, దాన్ని ఎప్పుడూ చేయాలి. కారణం రెండు విధాలుగా ఉంది – బాహ్యమైనది, అంతర్గతమైనది.

చక్షుషా రూపం గృహ్ణాతి వాహ్యం దాత్రేణ తల్లునేత్ । సమ్ప్రదానం త్రిధా ప్రోక్తం ప్రేరకం బ్రాహ్మణాయ గాం ।। ౩౫౪.

కళ్ళతో రూపాన్ని గ్రహించడం బాహ్యమైనది; చేతితో దాన్ని కోయడం. సమర్పణ మూడు విధాలుగా ఉంది – ప్రేరేపించేవాడు, బ్రాహ్మణునికి ఆవును ఇచ్చేవాడు.

నరో దదాతి నృపతయే దాసన్తదనుమన్తృకం । అనిరాకర్త్తృకం భర్త్రే దద్యాత్ పుష్పాణి సజ్జనః ।। ౩౫౪.

మనిషి రాజుకు, దాసుడిగా, అనుమతినిచ్చేవాడితో పాటు ఇస్తాడు. తిరస్కరించని వాడు యజమానునికి పువ్వులు ఇవ్వాలి.

అపాదానం ద్విధా ప్రోక్తం చలమశ్వాత్తు ధావతః । పతితశ్చాచలం గ్రామాదాగచ్ఛతి స వైష్ణవః ।। ౩౫౪.

విసర్జన రెండు విధాలుగా ఉంది – కదిలే, అంటే పరుగెత్తే గుర్రం నుండి; స్థిరమైనది, అంటే పడిపోయినవాడు గ్రామం నుండి వస్తాడు, ఇది వైష్ణవంగా పిలవబడుతుంది.

చతుర్ద్ధా చాధికరణం వ్యాపకన్దధ్ని వై ఘృతమ్ । తిలేషు తైలం దేవార్థమౌపశ్లేషికముచ్యతే ।। ౩౫౪.

ఆధారం నాలుగు విధాలుగా ఉంది – నెయ్యి పాత్రను, అగ్నిని వ్యాపిస్తుంది; నువ్వులలో నూనె, దేవతల కోసం, ఇది ఔపశ్లేషికంగా పిలవబడుతుంది.

గృహే తిష్ఠేత్ కపిర్వృక్షే స్మృతం వైషయికం యథా । జలే మత్స్యో వనే సింహః స్మృతం సామీప్యకం యథా ।। ౩౫౪.

గృహంలో కోతి ఉండటం 'విషయికం' అని పిలుస్తారు; నీటిలో చేప, అడవిలో సింహం ఉండటం 'సామీప్యక'ంగా పిలుస్తారు.

గఙ్గాయాం ఘోషో వసతి ఔపచారికమీదృశం । తృతీయా వాథ వా షష్ఠీ స్మృతాఽనభిహితే తథా ।। ౩౫౪.

గంగానదిలో గ్రామం ఉండటం 'ఔపచారికం' అని అంటారు. చెప్పనప్పుడు, మూడవ లేదా ఆరవ విభక్తి గుర్తించబడుతుంది.

విష్ణుః సమ్పూజ్యతే లోకైర్గన్తవ్యన్తేన తస్య వా । ప్రథమాఽభిహితకర్త్తృ కర్మ్మణోః ప్రణమేద్ధరిమ్ ।। ౩౫౪.

విష్ణువు లోకాలచే పూజించబడతాడు, కావలసినదానితో గానీ, దానితో గానీ. కర్తను స్పష్టంగా చెప్పినప్పుడు మొదటి విభక్తి, కర్మ కోసం హరిని నమస్కరించాలి.

హేతౌ తృతీయా చాన్నేన వసేద్ వృక్షాయ వై జలం । చతుర్థీ తాదర్థ్యేఽభిహితా పఞ్చమీ పర్య్యుపాఙ్ముఖైః ।। ౩౫౪.

కారణార్థంలో మూడవ విభక్తి – అన్నంతో; వృక్షానికి నీరు. ఉద్దేశ్యానికి నాలుగవది; ముఖంగా ఉండడంలో ఐదవది ఉపయోగిస్తారు.

యోగే వృష్టః పరి గ్రామాద్దేవోఽయం బలవత్ పురా । పూర్వ్వో గ్రామాదృతే విష్ణోర్న ముక్తిరితరో హరేః ।। ౩౫౪.

ఈ దేవుడు పురాతన కాలం నుండి బలవంతుడిగా గ్రామానికి బయట యోగంతో పిలవబడతాడు. విష్ణువు గ్రామాన్ని తప్ప మరే ఇతర హరిలో విముక్తి లేదు.

పృథగ్వినాద్యైస్తృతీయా పఞ్చమీ చ తథా భవేత్ । పృథగ్గ్రామాద్విహారేణ వినా శ్రిశ్చ శ్రీయా శ్రఇయః ।। ౩౫౪.

ప్రత్యేకమైన కరణంతో మూడవది, ఐదవది కూడా కలుగుతాయి. వేరుగా గ్రామం లేకుండా, సంచారం లేకుండా, శ్రీ లేదా శ్రేయస్సు ఉండవు.

కర్మ్మప్రవచనీయాఖ్యైర్ద్వితీయా యోగతో భవేత్ । అన్వర్జ్జునఞ్చ యోద్ధారో హ్యభితో గ్రామమీరితం ।। ౩౫౪.

కర్మప్రవచనీయ అనే పేరుతో రెండవ విభక్తి యోగంతో వస్తుంది. అర్జునుడు మరియు యోధులు గ్రామాన్ని చుట్టుముట్టారని చెప్పబడింది.

నమః స్వాహాస్వధాస్వస్తివషడాద్యైశ్చతుర్థ్యపి । నమో దేవాయ తే స్వస్తి తుమర్థాద్భావవాచినః ।। ౩౫౪.

నమః, స్వాహా, స్వధా, స్వస్తి, వషట్ వంటి పదాలతో నాల్గవ విభక్తి కూడా వస్తుంది. 'దేవుడికి నమస్కారం, నీకు మంగళం కలుగుగాక' అనే మాటలు ఉద్దేశాన్ని, భావాన్ని తెలియజేస్తాయి.