అగ్నిపురాణమ్

సర్వవాద్యమయీ ఘణ్టా తస్యా వాదనమర్థకృత్ । గోశకృన్మూత్రవల్మీకమృత్తికాభస్మవారిభిః ।। ౩౨౭.

అన్ని లోహాలతో చేసిన గంట సరైనది; దానిని మోగించడం శుభప్రదం. ఆ గంటను ఆవు పేడ, మూత్రం, పుట్టగొడుగు మట్టి, బస్మం, నీటితో శుద్ధి చేయాలి.

వేస్మాయతనలిఙ్గాదేః కార్య్యమేవం విశోధనమ్ । స్కన్దో నమః శివాయేతి మన్త్రః సర్వ్వార్థసాధకః ।। ౩౨౭.

ఇల్లు, ఆలయం, లింగం మొదలైన వాటిని ఇలానే శుద్ధి చేయాలి. 'స్కందా, శివాయ నమః' అనే మంత్రం అన్ని కార్యాలను సిద్ధిస్తుంది.

గీతః పఞ్చాక్షరో వేదే లోకే గీతః షड़క్షరః । ఓమిత్యన్తే స్థితః శమ్భుర్మ్ముద్రార్థం వటవీజవత్ ।। ౩౨౭.

ఐదు అక్షరాల మంత్రం వేదంలో పాడబడింది, ఆరు అక్షరాల మంత్రం లోకంలో పాడబడింది. శంభు చివర 'ఓం' రూపంలో నిలిచాడు, అది వటవృక్షం విత్తనంలా ముద్రార్థంగా ఉంటుంది.

క్రమాన్నమః శివాయేతి ఈశానాద్యాని వై విదుః । షड़క్షరస్య సూత్రస్య భాష్యద్విద్యాకదమ్బకం ।। ౩౨౭.

'శివాయ నమః' అని, ఈశానాది మంత్రాలు క్రమంగా తెలిసినవే. ఆరు అక్షరాల సూత్రం వివరణలు, జ్ఞాన సమూహంగా ఉంది.

యదోఁనమః శివాయేతి ఏతావత్ పరమం పదమ్ । అనేన పూజయేల్లిఙ్గం లిఙ్గే యస్మాత్ స్థితః శివః ।। ౩౨౭.

'శివాయ నమః' అనేది పరమ పదం. దీనితో లింగాన్ని పూజించాలి, ఎందుకంటే లింగంలో శివుడు నివసిస్తున్నాడు.

అనుగ్రహాయ లోకానాం ధర్మ్మకామార్థముక్తిదః । యో న పూజయతే లిఙ్గన్న స ధర్మ్మాదిభాజనం ।। ౩౨౭.

లోకాల అనుగ్రహానికి, ధర్మం, కామం, మోక్షాన్ని ప్రసాదించేందుకు లింగాన్ని పూజించాలి. లింగాన్ని పూజించని వాడు ధర్మాది ఫలితాలకు అర్హుడు కాడు.

లిఙ్గార్చ్చనాద్భుక్తిముక్తిర్యావజ్జీవమతో యజేత్ । వరం ప్రాణపరిత్యాగో భుఞ్జీతాపూజ్య నైవ తం ।। ౩౨౭.

లింగార్చన వల్ల జీవితం అంతా భోగం, మోక్షం లభిస్తాయి. అందువల్ల లింగాన్ని తప్పక పూజించాలి; దాన్ని పూజించకుండా ఉండడం కన్నా ప్రాణం విడిచేయడం మేలైనది.

రుద్రస్య పూజనాద్రుద్రో విష్ణుః స్యాద్విష్ణుపూజనాత్ । సూర్య్యః స్యాత్ సూర్య్యపూజాతః శక్త్యాదిః శక్తిపూజనాత్ ।। ౩౨౭.

రుద్రుని పూజిస్తే రుద్రుడు అవుతాడు; విష్ణువును పూజిస్తే విష్ణువు అవుతాడు; సూర్యుని పూజిస్తే సూర్యుడు అవుతాడు; శక్తిని పూజిస్తే శక్తి అవుతాడు.

సర్వయజ్ఞతపోదానే తీర్థే వేదేషు యత్ ఫలం । తత్ ఫలం కోటిగుణితం స్థాప్య లిఙ్గం లభేన్నరః ।। ౩౨౭.

అన్ని యజ్ఞాలు, తపస్సు, దానం, తీర్థయాత్ర, వేదాలు ఇచ్చే ఫలితాన్ని, లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించడంవల్ల కోటి రెట్లు ఎక్కువగా పొందుతాడు.

త్రిసన్ధ్యం యోర్చ్చయేల్లిఙ్గం కృత్వా విల్వేన పార్థివమ్ । శతైకాదశికం యావత్ కులముద్‌ధృత్య నాకభాక్ ।। ౩౨౭.

ప్రతి రోజు మూడు సంధ్యా సమయాల్లో, పార్థివ లింగాన్ని బిల్వదళాలతో పూజించినవాడు, వంద పదకొండు తరాల పితృదేవతలను స్వర్గానికి చేర్చుతాడు.

భక్త్యా విత్తానుసారేణ కుర్య్యాత్ ప్రాసాదసఞ్చయమ్ । అల్పే మహతి వా తుల్యఫలమాఢ్యదరిద్రయోః ।। ౩౨౭.

భక్తితో, తన శక్తికి తగినట్లు ఆలయం నిర్మించాలి. చిన్నదైనా, పెద్దదైనా, ధనికుడికైనా, పేదకైనా ఫలితం సమానమే.

భాగద్వయఞ్చ ధర్మార్థం కల్పయేజ్జీవనాయ చ । ధనస్య భాగమేకన్తు అనిత్యం జీవితం యతః ।। ౩౨౭.

ధనాన్ని రెండు భాగాలు ధర్మార్ధాలకు, ఒక భాగాన్ని జీవనానికి కేటాయించాలి. ఎందుకంటే ధనం, జీవితం రెండూ నశ్వరమైనవే.

త్రిసప్తకులముద్‌ధృత్య దేవాగారకృదర్థంభాక్ । మృత్కష్ఠేష్టకశైలాద్యైః క్రమాత్ కోటిగుణం ఫలమ్ ।। ౩౨౭.

దేవాలయాన్ని నిర్మించినవాడు ఇరవై ఒక తరాల వారిని ఉద్ధరించగలడు. మట్టి, చెక్క, ఇటుక, రాయి వాడితే, ఒక్కొక్క దానికీ ఫలితం కోటి రెట్లు పెరుగుతుంది.

అష్టేష్టకసురాగారకారీ స్వర్గమవాప్నుయాత్ । పాంశునా క్రీడమానోపి దేవాగారకృదర్థభాక్ ।। ౩౨౭.

ఎనిమిది ఇటుకలతో దేవాలయం కట్టినవాడు స్వర్గాన్ని పొందుతాడు. ఇసుకతో ఆడుతూ దేవాలయం కట్టినా, అతనికి ఫలితం లభిస్తుంది.

అగ్నిరువాచ ఛన్దో వక్ష్యే మూలజైస్తైః పిఙ్గలోక్తం యథాక్రమమ్ । సర్వ్వాదిమధ్యాన్తగణౌ మ్లౌ ద్వౌ జౌ స్తౌ త్రికౌ గణాః ।। ౩౨౮.

అగ్ని ఇలా అన్నాడు: నేను ఛందస్సులను, వాటి మూలాలతో, పింగలుడు చెప్పిన క్రమంలో వివరించబోతున్నాను. సర్వ, ఆది, మధ్య, అంత్య, మ్లౌ, ద్వౌ, జౌ, స్తౌ, త్రికౌ అనే గణాలు ఉన్నాయి.

హ్రస్వో గురుర్వ్వా పాదాన్తే పూర్వ్వో యోగాద్‌ విసర్గతః । అనుస్వారాద్వ్యఞ్జనాత్ స్థాత్ జిహ్వామూలీయతస్తథా ।। ౩౨౮.

చిన్నదైనా, పెద్దదైనా, పాదం చివర వచ్చే అక్షరం, మునుపటి సంయోగం వల్లా లేదా విసర్గం వల్లా, అనుస్వారము లేదా వ్యంజనము వల్లా ఉద్భవించినదైనా, అది నాలుక మూలం నుంచి ఉచ్చరించబడుతుంది.

ఉపాధ్మానీయతో దీర్వో గురుర్గ్లౌ నౌ గణావిహ । వసవోష్టౌ చ చత్వారో వేదాదిత్యాదిలోపతః ।। ౩౨౮.

దీర్ఘంగా ఉచ్చరించబడే అక్షరం లేదా గురువు అక్షరం 'గ్లౌ', 'నౌ' గణాలలో కనిపిస్తుంది. వసువులు ఎనిమిది, అలాగే నాలుగు, వేదంలో ఆదిత్యులతో మొదలై లుప్తమవుతాయి.

అగ్నిరువాచ పాద ఆపాదపూరణే గాయత్ర్యో వసవః స్మృతాః । జగత్యా ఆదిత్యాః పాదో విరాజో దిశ ఈరితాః ।। ౩౩౦.

అగ్ని ఇలా అన్నాడు: పాదం అనగా పాదం చివర వరకు నింపడం కోసం. గాయత్రీ ఛందస్సులో వసువులు గుర్తించబడతారు; జగతీ ఛందస్సులో ఆదిత్యులు; విరాట్ ఛందస్సులో పాదం దిశలుగా చెప్పబడింది.

విష్ణుతో రుద్రాః పాదః స్యాచ్ఛన్ద ఏకాదిపాదకం । ఆద్యం చతుష్పాచ్చతుర్మిస్త్రిపాత్ సప్తాక్షరైః క్కచిత్ ।। ౩౩౦.

విష్ణువు కోసం రుద్రులు పాదంగా ఉంటారు; ఛందస్సు మొదటి పాదంతో ప్రారంభమవుతుంది; మొదటిది నాలుగు పాదాలది, తరువాత నాలుగు మూడు పాదాలవి, కొన్ని చోట్ల ఏడు అక్షరాలతో ఉంటాయి.

సా గాయత్రీ పదే నీవృత్ తత్‌ప్రతిష్ఠాది షట్ త్రిపాత్ । బధఁమానా షड़ష్టాష్టా త్రిపాత్ షడ్ వసూభూవరైః ।। ౩౩౦.

ఆ గాయత్రీ పాదంలో ఉపసంహరించబడుతుంది; దాని ప్రతిష్ఠ, ఆరు మూడు పాదాల రూపాలు; బంధించబడినప్పుడు, ఆరు, ఎనిమిది, మూడు పాదాలు, ఆరు వసువులు, భువర్‌లు ఉంటాయి.

గాయత్రీ త్రిపదా నీవృత్ నాగీ నవనవర్త్తుభిః । వారాహీ రసద్విరసా ఛమ్దశ్చాథ తృతీయకప్ ।। ౩౩౦.

గాయత్రీ మూడు పాదాలది, ఉపసంహరించబడినది, నాగస్వరూపం, తొమ్మిది తొమ్మిది తిరుగులు కలిగి ఉంటుంది; వారాహి రుచితో, రుచిలేకుండా, అలాగే ఛందస్సు, తరువాత మూడవ పాదం.

ద్విషాద్ ద్వాదశవస్వన్తైః త్రిపాత్తు త్రైష్టభైః స్మృతమ్ । ఉష్ణిక్ ఛన్దోఽష్టవసుకైః పాదైర్వేదే ప్రకీర్త్తితః ।। ౩౩౦.

ద్వాదశ వసువులు చివర ఉండగా, మూడు పాదాలదిగా, అది త్రిష్టుప్‌గా గుర్తించబడుతుంది; ఉష్ణిక్ ఛందస్సు వేదంలో ఎనిమిది వసువులతో కూడిన పాదాలతో చెప్పబడింది.

కకుబుష్ణిగష్టసూర్య్యవస్వర్ణా త్రిభిరేవ సః । పునరుష్ణిక్ సూర్య్యవసువస్వర్ణైశ్చ త్రిపాద్భవేత్ ।। ౩౩౦.

కకుభ్, ఉష్ణిక్, ఎనిమిది సూర్య, వసు, వర్ణాలతో మూడు పాదాలుగా ఉంటుంది; మళ్లీ ఉష్ణిక్ మూడు పాదాలదిగా, సూర్య, వసు, వర్ణాలతో ఉంటుంది.

పరోష్ణిక్ పరతస్తస్మాచ్చతుష్ణదాత్ త్రిభిర్భవేత్ । సాష్టాక్షరైరనుష్టుప్ స్యాత్ చతుష్పాచ్చ త్రిపాత్ క్కచిత్ ।। ౩౩౦.

పరమ ఉష్ణిక్, దాని తరువాత, నాలుగు పాదాలదిగా, మూడు పాదాలతో ఉంటుంది; అనుష్టుప్ ఎనిమిది అక్షరాలతో, కొన్ని చోట్ల నాలుగు పాదాలదిగా, కొన్ని చోట్ల మూడు పాదాలదిగా ఉంటుంది.

అష్టార్కసూర్య్యవర్ణైః స్యాత్ మధ్యేఽన్తే చ క్కచిద్భవేత్ । వృహతీజగత్యస్త్రవోగాయత్ర్యాః పూర్వ్వకో యది ।। ౩౩౦.

ఎనిమిది అర్క, సూర్య, వర్ణాలతో, మధ్యలో, చివరలో కూడా కొన్ని చోట్ల ఉంటుంది; ముందుగా గాయత్రీ, జగతీ, వృహతీ ఉంటే.

తృతీయః పథ్యా భవతి ద్వితీయాన్యం కుసారిణీ । స్కన్ధౌ గ్రీవా క్రోష్టుకే స్యాద్ యక్షే స్యాద్వో వృహత్యపి ।। ౩౩౦.

మూడవది పథ్యా, రెండవది కుసారిణి; భుజాలు, మెడ, మోకాళ్లు యక్షునికి, అలాగే వృహతీకీ కూడా.

ఉపరిష్టాద్‌ వృహత్యన్తే పురస్తాద్ వృహతీ పునః । క్కచిన్నవకాశ్చత్వారో దిగ్విదిక్ష్వష్టవర్ణికాః ।। ౩౩౦.

పైభాగంలో, వృహతీ చివర, ముందు కూడా మళ్లీ వృహతీ; కొన్ని చోట్ల తొమ్మిది ఖాళీలు, నాలుగు, దిశల్లో, ఎనిమిది అక్షరాలతో ఉంటాయి.

మహావృహతీ జాగతైః స్యాత్ త్రిభిః సతో వృహత్యప్రి । భణ్డిలః పఙ్‌క్తిచ్ఛన్దః స్యాత్ సూర్య్యార్కాష్టాష్టవర్ణకైః ।। ౩౩౦.

మహావృహతీ జగతీతో, మూడు పాదాలతో, వృహతీ ప్రియమైనది; భండిలం పంక్తి ఛందస్సు, ఎనిమిది సూర్య, అర్క అక్షరాలతో ఉంటుంది.

పూర్వ్వౌ వేదయుజౌ సతః పఙ్‌క్తిశ్చ విపరీతకౌ । ప్రస్తారపఙక్తిః పురతః పవాదాస్తారపఙ్‌క్తికా ।। ౩౩౦.

మొదటి రెండు వేదంతో కలిసినవి, పంక్తి వ్యతిరేకంగా ఉంటుంది; ప్రస్తార పంక్తి ముందుగా, పవాదా తార పంక్తిగా ఉంటుంది.