అగ్నిపురాణమ్

శివః శిఖా తథా జ్యోతిః సవిత్రశ్చేతిగోచరాః । గోచరన్తు కులం జ్ఞేయం తేన లక్షఅయస్తు దీక్షఇతః ।। ౩౨౫.

శివుడు, శిఖ, జ్యోతి, సవిత్రు ఇవే గోచరాలు. ఆ గోచరాన్ని బట్టి వంశాన్ని తెలుసుకోవాలి, ఆ గుర్తుతో దిక్ష తీసుకుంటారు.

ప్రాజాపత్యో మహీపాలః కపోతో గ్రన్థికః శివే । కుటిలాశ్చైవ వేతాలాః పద్మహంసాః శిఖాకులే ।। ౩౨౫.

ప్రాజాపత్యుడు, రాజు, పావురం, ముడివేసినవాడు ఇవన్నీ శివునివారు. వంకరగా ఉన్నవారు, భూతాలు, పద్మం, హంసలు శిఖ వంశానికి చెందుతారు.

ధృతారాష్ట్రా బకాః కాకా గోపాలా జ్యోతిసంజ్ఞకే । కుటికా సారఠాశ్చైవ గుటికా దణ్డినోఽపరే ।। ౩౨౫.

ధృతరాష్ట్రుడు, బకాలు, కాకులు, గోపాలు వీరిని జ్యోతి వంశంగా పిలుస్తారు. గుడిసెలో నివసించే వారు, రథసారథులు, గుటికలు ధరించే వారు, దండం పట్టే వారు ఇతరులు.

సావిత్రీ గోచరే చైవమేకైకస్తు చతుర్విధః । సిద్ధాద్యంశకమాఖ్యాస్యే యేన మన్త్రః సుసిద్ధిదః ।। ౩౨౫.

సావిత్రి గోచరంలో ప్రతి ఒక్కరూ నాలుగు విధాలుగా ఉంటారు. మంత్రాన్ని సిద్దిచేసే మొదటి భాగాన్ని నేను చెప్పబోతున్నాను, దీని వల్ల మంత్రం సాఫల్యాన్ని ఇస్తుంది.

భూమౌ తు మాతృకా లేఖ్యాః కూటషణ్డవివర్జ్జితాః । మన్త్రాక్షరాణి విశ్లిష్య అనుస్వారం నయేత్ పృథక్ ।। ౩౨౫.

భూమిపై మాతృకా అక్షరాలను రాయాలి, రహస్యమైనవి, నపుంసకాలను తప్పించాలి. మంత్రాక్షరాలను విడదీయగా, అనుస్వారాన్ని వేరుగా కలపాలి.

సాధకస్య తు యా సంజ్ఞా తస్యా విశ్లేషణం చరేత్ । మన్త్రస్యాదౌ తథా చాన్తే సాధకార్ణాని యోజయేత్ ।। ౩౨౫.

సాధకుని పేరు విడదీయాలి. మంత్రం మొదట, చివర సాధకుని అక్షరాలను కలపాలి.

సిద్ధః సాధ్యః సుసిద్ధోఽరిః సంజ్ఞాతో గణయేత్ క్రమాత్ । మన్త్రస్యాదౌ తథా చాన్తే సిద్ధిదః స్యాచ్ఛతాంశతః ।। ౩౨౫.

సిద్ధుడు, సాధ్యుడు, సుసిద్ధుడు, శత్రువు అనే పేర్లను క్రమంగా లెక్కించాలి. మంత్రం మొదట, చివర కలిపితే, ఫలితాన్ని వంద రెట్లు ఇస్తుంది.

సిద్ధాదిశ్చాన్తసిద్ధిశ్చ తత్క్షణాదేవ సిధ్యతి । సుసుద్ధాదిః సుసిద్ధాన్తః సిద్ధవత్ పరికల్పయేత్ ।। ౩౨౫.

మంత్రం మొదట సిద్ధుడు, చివర సిద్ధి ఉంటే, ఆ క్షణంలోనే ఫలితం సిద్ధిస్తుంది. సుసిద్ధుడు మొదట, సుసిద్ధుడు చివర ఉంటే, దానిని కూడా సిద్ధంగా పరిగణించాలి.

అరిమాదౌ తథాన్తే చ దూరతః పరివర్జ్జయేత్ । సిద్ధః సుసిద్ధశ్చైకార్థే అరిః సాధ్యస్తథైవ చ ।। ౩౨౫.

శత్రువు మొదట, చివర, దూరంగా ఉండేలా తప్పించాలి. సిద్ధుడు, సుసిద్ధుడు, సాధ్యుడు, శత్రువు అన్నీ ఒకే అర్థంగా ఉంటాయి.

ఆదౌ సిద్ధః స్థితో మన్త్రే తదన్తే తద్వదేవ హి । మధ్యే రిపుసహస్రాణి న దోషాయ భవన్తి హి ।। ౩౨౫.

మంత్రం మొదట సిద్ధుడు, చివర కూడా అలాగే ఉంటే, మధ్యలో వేలాది శత్రువులు ఉన్నా హాని కలగదు.

మాయాప్రసాదప్రణవేనాంశకః ఖ్యాతమన్త్రకే । బ్రహ్మాంశకో బ్ర్హ్మవిద్యా విష్ణ్వఙ్గో వైష్ణవః స్మృతః ।। ౩౨౫.

మాయ, ప్రసాద, ప్రణవ భాగాలతో మంత్రం ప్రసిద్ధి చెందుతుంది. బ్రహ్మ భాగం బ్రహ్మవిద్య, విష్ణు భాగం వైష్ణవంగా పిలుస్తారు.

రుద్రాంశకో భవేద్వీర ఇన్ద్రాంశశ్చేశ్వరప్రియః । నాగాంశో నాగస్తబ్ధాక్షో యక్షాంశో భూషణప్రియః ।। ౩౨౫.

రుద్రుని భాగం కలవాడు ధైర్యవంతుడవుతాడు. ఇంద్రుని భాగం కలవాడు ఈశ్వరుడికి ప్రియుడవుతాడు. నాగుని భాగం కలవాడికి దృఢమైన చూపు ఉంటుంది. యక్షుని భాగం కలవాడు అలంకారాలను ఇష్టపడతాడు.

గన్ధర్వ్వాశోఽతిగీతాది భీమాంశో రాక్షసాంశకః । దైత్యాంశః స్యాద్ యుద్ధకార్య్యో మానీ విద్యాధరాంశకః ।। ౩౨౫.

గంధర్వుని భాగం కలవాడు పాటలు మొదలైనవాటిని ఎక్కువగా ఇష్టపడతాడు. భీముని భాగం కలవాడికి రాక్షస స్వభావం ఉంటుంది. దైత్యుని భాగం కలవాడు యుద్ధానికి ఆసక్తి చూపుతాడు. విద్యాధరుని భాగం కలవాడు గర్వంగా ఉంటాడు.

పిశాచాంశో మలాక్రాన్తో మన్త్రం దద్యాన్నిరీక్ష్య చ । మన్త్ర ఏకాత్ ఫड़న్తః స్యాత్ విద్యాపఞ్చాశతావధి ।। ౩౨౫.

పిశాచుని భాగం కలవాడు మలినతతో బాధపడతాడు. అతడు మంత్రాన్ని పరిశీలించి చెప్పాలి. 'ఫట్'తో ముగిసే మంత్రం, విద్యలో యాభై అక్షరాల వరకు ఉంటుంది.

బాలా వింశాక్షరాన్తా చ రుద్రా ద్వావింశగాయుధా । తత ఊర్ద్ధ్వన్తు యే మన్త్రా వృద్వా యావచ్ఛతత్రయం ।। ౩౨౫.

బాలా మంత్రం ఇరవై అక్షరాలతో ముగుస్తుంది. రుద్రా మంత్రం ఇరవై రెండు ఆయుధాలతో ఉంటుంది. ఆ తరువాత మంత్రాలు, ఓ జ్ఞానవంతుడా, డబ్బై ఆరు అక్షరాల వరకు ఉంటాయి.

అకారాదిహకారాన్తాః క్రమాత్ పక్షౌ సితాసితౌ । అనుస్వారవిసర్గేణ వినా చైవ స్వరా దశ ।। ౩౨౫.

అ అనే అక్షరం నుండి హ వరకు, వరుసగా, రెండు వర్గాలు తెలుపు, నలుపు అని ఉంటాయి. అనునాసిక, విసర్గ లేకుండా పదహారు అచ్చులు ఉంటాయి.

హ్రస్వాః శుక్లా దీర్ఘాః శ్యామాంస్తిథయః ప్రతిపన్ముఖాః । ఉదితే శాన్తికాదీని భ్రమితే వశ్యకాదికమ్ ।। ౩౨౫.

చిన్న అచ్చులు తెలుపు రంగులో ఉంటాయి, పొడవైన అచ్చులు నలుపు రంగులో ఉంటాయి. పాడ్యమి నుండి చంద్రవిధులు కొనసాగుతాయి. ఉదయాన్నే శాంతి మొదలైన క్రియలు, చంద్రోదయాన వశీకరణ మొదలైనవి చేయాలి.

భ్రామితే సన్ధయో ద్వేషోచ్చాటనే స్తమ్భనేఽస్తకమ్ । ఇహావాహే శాన్తికాద్యం పిఙ్గలే కర్షణాదికమ్ ।। ౩౨౫.

చంద్రుడు సంచారంలో ఉన్నప్పుడు, సంధి సమయాల్లో శత్రుత్వం, ఉచ్చాటనం, స్థంభనం చేయాలి. చంద్రుడు నిలిచినప్పుడు శాంతి మొదలైనవి చేయాలి. పింగళ వర్ణంలో కర్షణాది క్రియలు చేయాలి.

మారణోచ్చాటనాదీని విషువే పఞ్చధా పృథక్ । అధరస్య గృహే పృథ్వీ ఊర్ద్ధ్వే తేజోఽన్తరా ద్రవః ।। ౩౨౫.

మరణం, ఉచ్చాటనం మొదలైన క్రియలు, విషువత్కాలంలో ఐదు విధాలుగా వేరుగా చేయాలి. క్రింద భూమి, పైన అగ్ని, మధ్యలో ద్రవం ఉంటుంది.

రన్ధ్రపార్శ్వే బహిర్వాయుః సర్వం వ్యాప్య మహేశ్వరః । స్తమ్భనం పార్థివే శాన్తిర్జ్జలే వశ్యాది తేజసే ।। ౩౨౫.

రంధ్రముల పక్కన, బయట గాలి ఉంటుంది. అన్నింటినీ మహేశ్వరుడు వ్యాపించి ఉంటాడు. స్థంభనం భూమిలో, శాంతి జలంలో, వశీకరణాది అగ్నిలో చేయాలి.

ఈశ్వర ఉవాచ సౌభాగ్యాదేరుమాపూజాం వక్ష్యేఽహం భుక్తిముక్తిదాం । మన్త్రధ్యానం మణ్డలఞ్చ ముద్రాం హోమాదిసాధనమ్ ।। ౩౨౬.

ఈశ్వరుడు ఇలా అన్నాడు: సౌభాగ్యాది ఫలితాల కోసం ఉమాదేవిని పూజించే విధానాన్ని, అనగా భోగమూ మోక్షమూ కలిగించే మంత్రం, ధ్యానం, మండలం, ముద్ర, హోమాది సాధనాలను నేను వివరంగా చెప్పుతాను.

చిత్రభానుం శివం కాలం మహాశక్తిసమన్వితమ్ । ఇడాద్యం పరతోహృత్య సదేవః సవికారణమ్ ।। ౩౨౬.

ప్రకాశవంతమైనవాడు, శివుడు, కాలుడు, మహాశక్తితో కూడినవాడు; ఇడా మొదలుకొని పరా వరకు, దేవతలతో, కారణాలతో కూడినవాడు.

ద్వితాయం ద్వారకాక్రాన్తం గౌరీప్రీతిపదాన్వితం । చతుర్థ్యన్తం ప్రకర్త్తవ్యం గౌర్య్యా వై మూలవాచకం ।। ౩౨౬.

రెండవది ద్వారకను వ్యాపించి, గౌరీ అనుగ్రహ స్థానం కలిగి ఉంటుంది. అది నాల్గవదితో ముగియాలి, అది నిజంగా గౌరీకి మూలనామం.

ఓం హ్రీఁ సః శౌఁ గౌర్య్యై నమః । తత్రార్ణత్రితయేనైవ జాతియుక్తం షड़ఙ్గులమ్ । ఆసనం ప్రణవేనైవ పూర్త్తిం వై హృదయేన్ తు ।। ౩౨౬.

ఓం హ్రీం సః శౌం గౌర్యై నమః. అక్కడ మూడు పవిత్ర అక్షరాలతో, జాతితో కలిపి, ఆరు వేళ్ళ పరిమాణంలో, ఆసనం ప్రణవంతో, సంపూర్ణత హృదయాక్షరంతో కలిగి ఉంటుంది.

ఉదకఞ్చ తథా కాలం శివవీజం సముద్ధరేత్ । ప్రాణం దీర్ఘస్వరాక్రాన్తం షడఙ్గం జాతిసంయుతమ్ ।। ౩౨౬.

నీరు, కాలం, శివబీజాన్ని తీసుకోవాలి. ప్రాణం దీర్ఘస్వరాలతో కూడి, షడంగాలతో, జాతితో కలిపి ఉంటుంది.

ఆసనం ప్రణవేనాత్ర మూర్త్తిన్యాసం హృదాచరేత్ । యామలం కథితం వత్స ఏకవీరం వదామ్యఽథ ।। ౩౨౬.

ఇక్కడ ఆసనం ప్రణవంతో, మూర్తి నియాసం హృదయంతో చేయాలి. యామలాన్ని వివరించాను, వత్సా, ఇప్పుడు ఏకవీరాన్ని చెబుతాను.

వ్యాపకం సృష్టిసంయుక్తం వహ్నిమాయాకృశానుభిః । శివశక్తిమయం వీజం హృదయాదివివర్జ్జితం ।। ౩౨౬.

సర్వవ్యాపకంగా, సృష్టితో కలసి, అగ్ని, మాయ, కిరణాలతో కూడి, శివశక్తిమయమైన బీజం, హృదయాది లేకుండా ఉంటుంది.

గౌరీం యజేద్ధేమరూప్యాం కాష్ఠనాం శౌలజాదికాం । పఞ్చపిణ్డాం తథాఽవ్యక్తాం కోణే మధ్యే తు పఞ్చమం ।। ౩౨౬.

గౌరీదేవిని బంగారం, వెండి, చెక్క, శౌలజాది పదార్థాలతో తయారుచేసి పూజించాలి. ఐదు రూపాలు, అలాగే అవ్యక్తం, ఐదవది మూలలో మధ్యలో ఉంటుంది.

లలితా సుభగా గౌరీ క్షోభణీ చాగ్నితః క్రమాత్ । వామా జ్యేష్ఠా క్రియా జ్ఞానా వృత్తే పూర్వ్వాదితో యజేత్ ।। ౩౨౬.

లలితా, మంగళకరమైన గౌరీ, క్షోభణి, అగ్నితా వరుసగా; వామా, జ్యేష్ఠా, క్రియా, జ్ఞానా — ఈ దేవతలను వృత్తంలో తూర్పు నుండి పూజించాలి.