శాఙ్కరీ మతిర్ధుతిశ్చ పూర్వ్వాద్యా హ్రీఁ స్వవీజకాః । ధ్యేయా సరస్వతీవచ్చ కపిలాజ్యేన హోమకః । సంస్కృతప్రాకృతకవిః కావ్యశాస్త్రాదివిద్భవేత్ ।। ౩౧౯.
శాంకరీ, మనస్సు, తేజస్సు, తూర్పు మొదలుకొని హ్రీం వంటి బీజాక్షరాలతో సరస్వతిలా ధ్యానం చేయాలి. కపిల నెయ్యితో హోమం చేయాలి. అప్పుడు సంస్కృత, ప్రాకృత కవిత్వంలో నిపుణుడై, కావ్యశాస్త్రాలలో పాండిత్యాన్ని పొందుతాడు.
సర్వ్వతో భద్రకాన్యష్టమణ్డలాని వదే గుహ । శక్తిమాసాధయేత్ ప్రాచీమిష్టాయాం విషువే సుధీః ।। ౩౨౦.
ఓ గుహా! ఎనిమిది శుభమైన మండలాలను వివరించబోతున్నాను. మంచి జ్ఞానం కలవాడు, కోరుకున్న తూర్పు దిశలో, సమదినంలో శక్తిని స్థాపించాలి.
చిత్రాస్వాత్యన్తరేణాథ దృష్టసూత్రేణ వా పునః । పూర్వ్వాపరాయతం సూత్రమాస్ఫాల్య మద్యతోఽఙ్కయేత్ ।। ౩౨౦.
తర్వాత, చిత్రా మరియు స్వాతి నక్షత్రాల మధ్యలో, లేదా కనబడే దారంతో, తూర్పు నుండి పడమర దిశగా దారం లాగి, మధ్య బిందువును గుర్తించాలి.
కోటచిద్వయన్తు తన్మధ్యాదఙ్కయేద్దక్షిణోత్తరమ్ । మధ్యే ద్వయం ప్రకర్త్తవ్యం స్ఫాలయేద్దక్షిణోత్తరమ్ ।। ౩౨౦.
రెండు మూలల మధ్య నుంచి దక్షిణం, ఉత్తరం దిశలను గుర్తించాలి. మధ్యలో రెండు భాగాలు చేసి, దక్షిణం, ఉత్తరం దారాలను లాగాలి.
శతక్షేత్రార్ద్ధమానేన కోణసమ్పాతమాదిశేత్ । ఏవం సూత్రచతుష్కస్య స్ఫాలనాచ్చతురస్రకమ్ ।। ౩౨౦.
నూరు కొలతల అర కొలతతో మూలల కలయికను సూచించాలి. ఇలా నాలుగు దారాలు లాగితే, ఒక చదరంగా ఏర్పడుతుంది.
జాయతే తత్ర కర్త్తవ్యం భద్రస్వేదకరం శుభమ్ । వసుభక్తేన్దుద్విపదే క్షేత్రే వీథీ చ భాగికా ।। ౩౨౦.
అక్కడ, శుభప్రదమైన భద్రస్వేదకరాన్ని నిర్మించాలి. వసువులు, చంద్రునికి రెండు భాగాలుగా విభజించి, ఆ స్థలంలో మార్గం, విభాగం ఉండాలి.
ద్వారం ద్విపదికం పద్మమానాద్వై సకపోలకమ్ । కోణబన్ధవివిత్త్రన్తు ద్విపదం తత్ర వర్త్తయేత్ ।। ౩౨౦.
ద్వారం రెండు కొలతలు ఉండాలి. కమలం కూడా కొలత ప్రకారం, గండాలతో కలిగి ఉండాలి. మూల బంధాలలో అక్కడ రెండు రెట్లు బంధాన్ని చేయాలి.
శుక్లం పద్మం కర్ణికా తు పీతా చిత్రన్తు కేశరమ్। రక్తా వీథీ తత్ర కల్ప్యా ద్వారం లోకేశరూపకం ।। ౩౨౦.
కమలం తెలుపు రంగులో ఉండాలి. కర్ణిక పసుపు రంగులో, రేశాలు వివిధ రంగుల్లో ఉండాలి. అక్కడ మార్గం ఎరుపు రంగులో ఉండాలి. ద్వారం లోకేశ్వరుని రూపంలో ఉండాలి.
రక్తకోణం విధౌ నిత్యే నైమిత్తికేఽవ్జకం శ్రృణు । అసంసక్తన్తు సంసక్తం ద్విధావ్జం భుక్తిముక్తికృత్ ।। ౩౨౦.
నిత్య, నైమిత్తిక క్రతువుల్లో మూలలు ఎరుపు రంగులో ఉండాలి. కమలం రెండు విధాలుగా ఉంటుంది — వేరుగా ఉండేది, కలిసిఉండేది. ఇది భోగం, మోక్షాన్ని ఇస్తుంది.
అసంసక్తం సుముక్షూణాం సంసక్తం తత్త్రిధా పృథక్ । బాలో యువా చ వృద్ధశ్చ నామతః ఫలసిద్ధిదాః ।। ౩౨౦.
వేరుగా ఉండే కమలం మోక్షాన్ని కోరేవారికి. కలిసిఉండే కమలం మూడు విధాలుగా — బాల్యం, యవ్వనం, వృద్ధాప్యం. ఇవి పేరుల ప్రకారం ఫలితాన్ని ఇస్తాయి.
పద్మక్షేత్రే తు సూత్రాణి దిగ్విదిశు వినిక్షిపేత్ । వృత్తాని పఞ్చకల్పాని పద్మక్షేత్రసమాని తు ।। ౩౨౦.
కమల క్షేత్రంలో, దిక్కులు, ఉపదిక్కుల్లో దారాలు పరచాలి. ఐదు వృత్తాలు, కమల క్షేత్రానికి సమానంగా రూపొందించాలి.
ప్రథమే కర్ణికా తత్ర పుష్కరైర్న్నవభిర్యుతా । కేశరాణి చతుర్వ్విశద్వితీయేఽథ తృతీయకే ।। ౩౨౦.
మొదటిలో, కర్ణిక ఉంది, తొమ్మిది దళాలతో కలిసివుంటుంది. రెండవ, మూడవ వాటిలో ఇరవై నాలుగు రేశాలు ఉంటాయి.
దలసన్ధిర్గజకుమ్భనిభాన్తర్యద్దలాగ్రకమ్ । పఞ్చమే వ్యోమరూపన్తు సంసక్తం కమలం స్మృతం ।। ౩౨౦.
దళాల సంధి ఏనుగు కుంభాన్ని పోలి కనిపిస్తే, దళం చివర భాగం కలిసిపోయి ఉంటే, ఐదవ దశలో ఆకాశ రూపంగా కలిసిన కమలం అని భావించాలి.
అసంసక్తే దలాగ్రే తు దిగ్భాగైర్విస్తరాద్భజేత్ ।. భాగద్వయపరిత్యాగాద్వస్వంశైర్వర్త్తయేద్దలమ్ ।। ౩౨౦.
దళం చివర భాగం కలిపి లేకపోతే, దిశల ప్రకారం విస్తరించి విభజించాలి. రెండు భాగాలు వదిలేసి, మిగతా ఆరు భాగాలతో దళాన్ని రూపొందించాలి.
సన్ధివిస్తరసూత్రేణ తన్మూలాదఞ్జయేద్దలమ్ సవ్యాసవ్యక్రమేణైవ వృద్ధమేతద్భవేత్తథా ।। ౩౨౦.
సంధి వెడల్పు కొలతతో, దళాన్ని దాని మూలం నుంచి, క్రమంగా కుడి, ఎడమ వైపులా మార్చుతూ, దళాన్ని పెరుగుతూ గీయాలి.
అథ వా సన్ధిమధ్యాత్తు భ్రామయేదర్ద్ధచన్ద్రవత్ । సన్ధిద్వయాగ్రసూత్రం వా బాలపద్మన్తథా భవేత్ ।। ౩౨౦.
లేదా, సంధి మధ్యభాగం నుంచి, అర్ధచంద్రాకారంగా తిప్పాలి. లేదా, రెండు సంధుల చివర నుంచి సూత్రంతో గీయితే, చిన్న కమలం అవుతుంది.
. సన్ధిసూత్రార్ద్ధమానేన పృష్ఠతః పరివర్త్తయేత్ । తీక్ష్ణాగ్రన్తు సువాతేన కమలం భుక్తిముక్తిదమ్ ।। ౩౨౦.
సంధి సూత్రం అర్ధ కొలతతో, వెనుక నుంచి తిప్పాలి. పదునైన అగ్రభాగంతో, మృదువైన గాలితో, ఆ కమలం భోగమూ, మోక్షమూ ప్రసాదిస్తుంది.
ముక్తవృద్ధౌ చ వశ్యాదౌ బాలం పద్మం సమానకం । నవనాభంనవహస్తం భాగైర్మ్మన్త్రాత్మకైశ్చ తత్ ।। ౩౨౦.
విస్తరించబడిన, విముక్తమైన రూపాల్లో, వశీకరణానికి కూడా, చిన్న కమలం సమానంగా తయారు చేయాలి. కొత్త నాభి, తొమ్మిది హస్తాల పరిమాణంతో, మంత్ర భాగాలతో తయారవుతుంది.
మధ్యేఽవ్జం పట్టికావీజం ద్వారేణాబ్జస్య మానతః । కణ్ఠోపకణ్ఠముక్తాని తద్వాహ్యే వీథికా మతా ।। ౩౨౦.
మధ్యలో కమలం, దానికి పట్టీ విత్తనం. కమల ద్వారంలో కొలత ప్రకారం గీయాలి. మెడ, ఉపమెడ ముత్యాలు బయట ఉంటాయి. వాటి బయట మార్గం ఉంటుంది.
పఞ్చభాగాన్వితా సా తు సమన్తాద్దశభాగికా । దిగ్విదిక్ష్వష్ట పద్మాని ద్వారపద్మం సవీథికమ్ ।। ౩౨౦.
ఆ మార్గం ఐదు భాగాలతో కూడి, చుట్టూ పది భాగాల పరిమాణంలో ఉంటుంది. దిశలు, ఉపదిశల్లో ఎనిమిది కమలాలు, ద్వార కమలం, దాని మార్గంతో కలిగి ఉంటాయి.
తద్వాహ్యే పఞ్చ పదికా వీథికా యత్ర భూషితా । పద్మవద్ద్వారకణ్ఠన్తు పదికఞ్చౌష్ఠకణ్ఠకం ।। ౩౨౦.
దాని బయట ఐదు పదికాలు ఉంటాయి, అక్కడ మార్గాలు అలంకరించబడి ఉంటాయి. కమలంలా ద్వార మెడ, పదికం, ఎనిమిది రెట్లు మెడ భాగం ఉంటాయి.
కపోలం పదికం కార్య్యం దిక్షు ద్వారత్రయం స్ఫుటమ్ । కోణబన్ధం త్రిపట్టన్తు ద్విపట్టం వజ్రవద్భవేత్ ।। ౩౨౦.
కపోలం పదికంలా చేయాలి. దిశల్లో మూడు ద్వారాలు స్పష్టంగా ఉండాలి. మూల కోణాల్లో త్రిపట్టీ, ద్విపట్టీ వజ్రంలా ఉండాలి.
మధ్యన్తు కమలం శుక్లం పీతం రక్తఞ్చ నీలకమ్ । పీతశుక్లఞ్చ ధూమ్రఞ్చ రక్తం పీతఞ్చ ముక్తిదమ్ ।। ౩౨౦.
మధ్యలో కమలం తెలుపు, పసుపు, ఎరుపు, నీలం రంగుల్లో ఉంటుంది. పసుపు-తెలుపు, పొగటి, ఎరుపు, పసుపు రంగులు మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తాయి.
పూర్వ్వాదౌ కమలాన్యష్ట శివవిష్ణ్వాదికంజపేత్ . ప్రాసాదమధ్యతోఽభ్యర్చ్య శక్రాదీన్వ్జకాదిషు ।। ౩౨౦.
తూర్పు మొదట ఎనిమిది కమలాలు, శివుడు, విష్ణువు మొదలైన వారికి అర్పించాలి. ఆలయ మధ్యలో పూజించి, ఇంద్రుడు మొదలైన వారికి కమలాల్లో పూజ చేయాలి.
అస్త్రాణి వాహ్యవీథ్యాన్తు విష్ణ్వాదీనశ్వమేధభాక్ । పవిత్రారోహణాదౌ చ మహామణ్డలమాలిఖేత్ ।। ౩౨౦.
బయటి మార్గంలో ఆయుధాలు ఉంచాలి, విష్ణువు మొదలైన అశ్వమేధ యజ్ఞానికి అర్హులైన వారికి. పవిత్రారోహణ మొదట మహామండలం గీయాలి.
అష్టహస్తం పురా క్షేత్రం రసపక్షైర్వివర్త్తయేత్ । ద్విపదం కమలం మధ్యే వీథికా పదికా తతః ।। ౩౨౦.
మునుపు, క్షేత్రం ఎనిమిది హస్తాల పరిమాణంలో ఉండేది. రస భాగాలతో తిప్పాలి. మధ్యలో రెండు దళాల కమలం, తర్వాత మార్గం, పదికా ఉంటాయి.
దిగ్విదిక్షు తతోఽష్ఠై చ నీలాబ్జాని వివర్త్తయేత్ । మధ్యపద్మప్రమాణేన త్రింశత్పద్మాని తాని తు ।। ౩౨౦.
తర్వాత దిశలు, ఉపదిశల్లో ఎనిమిది నీలి కమలాలు గీయాలి. మధ్య కమల పరిమాణం ప్రకారం, మొత్తం ముప్పై కమలాలు ఉంటాయి.
. దలసన్ధివిహీనాని నీలేన్దీవరకాని చ । తత్పృష్ఠే పదికా వీథీ స్వస్తికాని తదూర్ద్ధతః ।। ౩౨౦.
వాటికి దళాల సంధి ఉండదు, అవి నీలి కమలాలు. వాటి వెనుక పదికాలు, మార్గాలు, వాటి పైన స్వస్తికాలు ఉంటాయి.
. ద్విపదాని తథా చాష్టౌ కృతిభాగకృతాని తు . వర్త్తయేత్ స్వస్తికాంశ్తత్ర వీథికా పూర్వ్వవద్వహిః ।। ౩౨౦.
అలాగే, ఎనిమిది రెండు దళాల కమలాలు, వాటి వాటా భాగాల్లో తయారు చేయాలి. అక్కడ స్వస్తికాలు గీయాలి, మార్గాలు మునుపటిలా బయట ఉంటాయి.
ద్వారాణి కమలం యద్వదుపకణ్ఠయుతాని తు । వక్త్తయేత్ స్వస్తికాంస్తత్ర వీథకా పూర్వ్వవద్వహిః ।। ౩౨౦.
ద్వారాలు, కమలంలా ఉపమెడ భాగాలతో కలిగి ఉంటాయి. అక్కడ స్వస్తికాలు గీయాలి, మార్గాలు మునుపటిలా బయట ఉంటాయి.