అస్త్రం శశీ సమాఖ్యాతం శివసంజ్ఞం శిఖిధ్వజః । నమః స్వాహా తథా వౌషట్ హ్రఁ చ ఫట్కక్రమేణ తు ।। ౩౧౮.
అస్త్రాన్ని చంద్రునిగా, శివుని శిఖిధ్వజుడిగా అంటారు. నమః, స్వాహా, వౌషట్, హ్రం, ఫట్ అనే పదాలు క్రమంగా ఉంటాయి.
జాతిఫట్కం హృదాదీనాం ప్రాసాదం మన్త్రమావదే । ఈశానాద్రుద్రసంఖ్యాతం ప్రోద్ధరేచ్చాంశురఞ్చితమ్ ।। ౩౧౮.
హృదయాది భాగాలకు జాతి-ఫట్, ప్రాసాద మంత్రాన్ని అంతవరకు, ఈశానుడు, రుద్రుడు లెక్కించి, అంషులతో అలంకరించి పైకి తీయాలి.
ఔషధాక్రాన్తశిరసమూహకస్యోపరిస్థితం । అర్ద్ధచన్ద్రోర్ద్ధనాదశ్చ విన్దుద్వితయమధ్యగం ।। ౩౧౮.
ఔషధుని శక్తితో ఆక్రమించబడిన ఊహకుని శిఖపై, అర్ధచంద్రుడు పైభాగంలో, రెండు బిందువుల మధ్యలో ఉంటుంది.
తదన్తే విశ్వరూపన్తు కృటిలన్తు త్రిధా తతః । ఏవం ప్రాసాదమన్త్రశ్చ సర్వ్వకర్మ్మకరో మనుః ।। ౩౧౮.
దాని చివరలో విశ్వరూపం, తరువాత త్రిధా త్రిశూలం; ఇలా ప్రాసాద మంత్రం అన్ని కార్యాలకు ఉపయోగపడే మంత్రంగా ఉంటుంది.
శిఖాబీజం సముద్ధృత్య ఫట్కారాన్తన్తు చైవ ఫట్ । అర్ద్ధచన్ద్రాసనం జ్ఞేయం కామదేవం ససర్పకమ్ ।। ౩౧౮.
శిఖాబీజాన్ని పైకి తీయగా, ఫట్తో ముగించాలి. అర్ధచంద్రాసనం, కామదేవుడు సర్పంతో కూడి ఉన్నట్లు తెలుసుకోవాలి.
మహాపాశుపతాస్త్రన్తు సర్వ్వదుష్టప్రమర్ద్దనమ్ । ప్రాసాదః సకలః ప్రోక్తో నిష్కలః ప్రోచ్యతే ఽధునా ।। ౩౧౮.
మహాపాశుపతాస్త్రం అన్ని దుష్టులను నశింపజేస్తుంది. ప్రాసాదం అన్ని భాగాలతో చెప్పబడింది, ఇప్పుడు భాగరహితమైనదాన్ని వివరించబడుతుంది.
ఔషధం విశ్వరూపన్తు రుద్రాఖ్యం సూర్య్యమణ్డలమ్ । చన్ద్రార్ద్ధం నాదసంయోగం విసంజ్ఞం కుటిలన్తతః ।। ౩౧౮.
విశ్వరూపమైన ఔషధంగా పిలువబడే రుద్రుడు, సూర్య మండలంగా, అర్ధచంద్రంగా, నాదంతో కలిసినవాడిగా, రూపరహితుడిగా, వంకర ముగింపుతో ఉన్నవాడిగా భావించాలి.
నిష్కలోభుక్తిముక్తౌ స్యాత్పఞ్చాఙ్గోఽయం సదాశివః । అంశుమాన్ విస్వరుపఞ్చ ఆవృతం శూన్యరఞ్జితమ్ ।। ౩౧౮.
ఈ అయిదు రూపాల సదాశివుడు ఎప్పుడూ ద్వైతరహిత స్థితిలో, అనుభూతి, మోక్షంలో వెలుగుతో, విశ్వరూపుడిగా, ఆవృతంగా, శూన్యంతో తడిసినవాడిగా ఉంటాడు.
బ్రహ్మాఙ్గరహితః శూన్యస్తస్య మూర్త్తిరసస్తరుః । విఘ్ననాశాయ భవతి పూజితో బాలబాలిసైః ।। ౩౧౮.
బ్రహ్మ భాగం లేనివాడు, శూన్యంగా, తల లేకుండా ఉన్నవాడు; బాలురు, బాలికలు పూజిస్తే, ఆయన విఘ్నాలను తొలగించేవాడవుతాడు.
అంశుమాన్ విశ్వరూపాఖ్యమూహకస్యోపరి స్థితమ్ । కలాఢ్యం సకలస్యైవ పూజాఙ్గాది చ సర్వ్వతః ।। ౩౧౮.
వెలుగుతో, విశ్వరూపుడిగా, సూక్ష్మమైనదాని పైన స్థితుడై, కళలతో నిండినవాడై, సమస్తాన్ని కలిగి, పూజా అవయవాలు అన్నిచోట్ల ఉన్నవాడిగా ఉంటాడు.
నరసింహం కృతాన్తస్థం తేజస్విగ్రాణమూర్ద్ధగమ్ । అంశుమానూహకాక్రాన్తమధోర్ద్ధం స్వసలఙ్ఘృతమ్ ।। ౩౧౮.
నరసింహుడు, కాలాంతంలో ఉన్నవాడు, తేజస్సుతో నాసికలు, తల పైకి ఎత్తినవాడు, వెలుగుతో, సూక్ష్మాన్ని క్రమించి, క్రింద, పైన తన లక్షణాలతో అలంకరించబడ్డవాడు.
చన్ద్రార్ద్ధనాదనాదానతం బ్రహ్మవిష్ణువిభూషితమ్ । ఉదధిం నరసింహఞ్చ సూర్య్యమాత్రావిభేదితమ్ ।। ౩౧౮.
అర్ధచంద్రం, నాదంతో, నాదానికి వశుడై, బ్రహ్మ, విష్ణువులతో అలంకరించబడ్డవాడు; సముద్రం, నరసింహుడు, సూర్యుని నుండి వేరుగా లేరు.
యదా కృతం తదా తస్య బ్రహ్మాణ్యఙ్గాని పూర్వ్వవత్ । ఓజాఖ్యమంశుమద్యుక్తం ప్రథమం వర్ణముద్ధరేత్ ।। ౩౧౮.
అది తయారైనప్పుడు, దానికి బ్రహ్మ అవయవాలు మునుపటిలాగే ఉంటాయి; మొదటి అక్షరం తేజస్సుతో, ఓజస్సుతో కూడినదాన్ని తీసుకోవాలి.
అంశుమచ్చాంశునాక్రాన్తంక ద్వితీయం వర్ణనాయకమ్ । అంశుమానీశ్చరన్తద్వత్ తృతీయం ముక్తిదాయకమ్ ।। ౩౧౮.
రశ్ములతో నిండిన రెండవ ముఖ్య అక్షరం; వెలుగు ప్రసరించేలా ఉన్నది. మూడవది వెలుగుతో సంచరించే ప్రభువులా, మోక్షాన్ని ప్రసాదించేది.
ఊహకఞ్చాంశునాక్రాన్తం వరుణప్రాణతైజసమ్ । పద్మమిన్దుసమాక్రాన్తం నన్దీశమేకపాదధృక్ ।। ౩౧౮.
సూక్ష్మమైనది, రశ్ములతో నిండినది, అది వరుణుని ప్రాణశక్తి; పద్మం, చంద్రుని ప్రభతో నిండినది, అది నందీశ్వరుడు, ఒకే కాలుతో నిలబడినవాడు.
అంశుమానుదకప్రాణః సప్తమం వర్ణముద్ధృతమ్ । అస్యార్ద్ధం తృతీయఞ్చైవ పఞ్చమం సప్తమం తథా ।। ౩౧౮.
వెలుగుతో కూడినవాడు, నీటి ప్రాణశక్తితో కూడినవాడు, ఏడవ అక్షరంగా తీసుకోవాలి; దాని అర్ధం, మూడవది, ఐదవది, అలాగే ఏడవదీ కావాలి.
ప్రథమఞ్చాన్తతో యోజ్యం క్షపణం దశవీజకమ్ । అస్యార్ద్ధంతృతీయఞ్చైవ పఞ్చైమం సప్తమం తథా ।। ౩౧౮.
మొదటిదీ, చివరిదీ కలిపి, విఘ్నాలను తొలగించేది, పది విత్తనాలతో కూడినది; దాని అర్ధం, మూడవది, ఐదవది, అలాగే ఏడవదీ కావాలి.
సద్యోజాతన్తు నవమం ద్వితీయాద్ధృదయాదికమ్ । దశార్ణప్రణవం యత్తు ఫడన్తఞ్చాస్త్రముద్ధరేత్ ।। ౩౧౮.
సద్యోజాతుడు తొమ్మిదవదిగా, రెండవదినుండి హృదయం మొదలవుతుంది; పది భాగాల ప్రణవం, చివర్లో 'ఫట్' అనే ఆయుధంగా తీసుకోవాలి.
నమస్కారయుతాన్యత్ర బ్రహ్మాఙ్గాని తు నాన్యథా । ద్వితీయాదష్టమం యావదష్టౌ విద్యేశ్వరా మతాః ।। ౩౧౮.
ఇక్కడ బ్రహ్మ అవయవాలు ఎప్పుడూ నమస్కారంతో కూడి ఉండాలి, వేరుగా కాదు; రెండవదినుంచి ఎనిమిదవదివరకు ఎనిమిది విద్యేశ్వరులు భావించాలి.
అనన్తేశశ్చ సూక్షమశ్చ తృతీయశ్చ శివోత్తమః । ఏకమూర్త్త్యేకరూపస్తు త్రిమూర్త్తిరపస్తథా ।। ౩౧౮.
అనంతేశుడు, సూక్ష్ముడు, మూడవవాడు శివోత్తముడు; ఒకే రూపం, ఒకే మూర్తి, అలాగే త్రిమూర్తి, జలాధిపతి.
శ్రీకణ్ఠశ్చ శిఖణ్డీ చ అష్టౌ వద్యేశ్వరాః స్మృతాః । శిఖిణ్డినోఽప్యనన్తాన్తం మన్త్రాన్తం మూర్త్తిరీరీతా ।। ౩౧౮.
శ్రీకంఠుడు, శిఖండీ—ఈ ఎనిమిది మంది విద్యేశ్వరులుగా గుర్తించబడ్డారు; శిఖి ధరించినవారు, అనంతమైన వారు, మంత్రాంతం వరకు మూర్తులుగా చెప్పబడ్డారు.
ఈశ్వర ఉవాచ వాగీశ్వరీపూజనఞ్చ ప్రవదామి సమణ్డలమ్ । ఊహకం కాలసంయుక్తం మనుం వర్ణసమాయుతమ్।। ౩౧౯.
ఈశ్వరుడు ఇలా అన్నాడు: వాగీశ్వరీ పూజను, మండలంతో కూడినదాన్ని నేను వివరంగా చెబుతాను. కాలంతో కలిసిన సూక్ష్మ మంత్రాన్ని, అక్షరాలతో నిండినదాన్ని చెప్పుతాను.
నిషాద ఈశ్వరం కార్య్యం మనునా చన్ద్రసూర్యవత్ । అక్షరన్న హిదేయం స్యాత్ ధ్యాయేత్ కున్దేన్దుసన్నిభాం ।। ౩౧౯.
ఈశ్వరుని మంత్రంతో, చంద్రుడు సూర్యునిలా పూజించాలి; అక్షరాలను దాచకూడదు; ఆమెను మల్లెపువ్వు, చంద్రునిలా తెల్లగా ఉన్నదిగా ధ్యానం చేయాలి.
పఞ్చాశద్వర్ణమాలాన్తు ముక్తాస్రగ్దామభూషితామ్ । వరదాభయాక్షసూత్రపుస్తకాఢ్యాం త్రిలోచనాం ।। ౩౧౯.
యాభై అక్షరాల మాల, ముత్యాల హారంతో అలంకరించబడినది; వరద, అభయ ముద్రలు, జపమాల, పుస్తకం ధరించినది, మూడు కళ్లతో ఉన్నది.
లక్షం జపేన్మస్తకాన్తం స్కన్ధాన్తం వర్ణమాలికాం । అకారాదిక్షకారాన్తాం విశన్తీం మానవత్ స్మరేత్ ।। ౩౧౯.
ఒకవేల మనిషి, 'అ' నుండి 'క్ష' వరకు అక్షరాల మాలను, తల మొదలుకొని భుజాల వరకు, లక్ష సార్లు జపిస్తూ, ఆ మాలను మానవ రూపంలో ప్రవేశిస్తున్నట్టు మనసులో ఊహించాలి.
కుర్య్యాద్ గురుశ్చ దీక్షార్థం మన్త్రగ్రాహే తు మణ్డలమ్ । సూర్య్యాగ్రమిన్దుభక్తన్తు భాగాభ్యాం కమలం హితం ।। ౩౧౯.
దీక్ష కోసం గురువు, మంత్రాన్ని గ్రహించేందుకు, సూర్యుని భాగం, చంద్రుని భాగంగా రెండు విభాగాలతో కూడిన కమలాన్ని, మండలంగా ఏర్పరచాలి.
వీథికా పదికా కార్య్యా పద్మాన్యష్టౌ చతుష్పదే । వీథికా పదికా వాహ్యే ద్వారాణి ద్విపదాని తు ।। ౩౧౯.
అక్కడ మార్గాలు, మెట్లు, నాలుగు దిక్కుల్లో ఎనిమిది నాలుగు దళాల కమలాలు చేయాలి. బయట కూడా మార్గాలు, మెట్లు, ద్వారాలు రెండు దళాలతో ఉండాలి.
ఉపద్వారాణి తద్వచ్చ కోణవాన్ధం ద్విపట్టికమ్ । సితాని నవ పద్మాని కర్ణికా కనకప్రభా ।। ౩౧౯.
అలాగే, పక్కదారులు, మూలల వద్ద రెండురెట్లు బంధాలు ఉండాలి. తొమ్మిది తెల్ల కమలాలు, మధ్యలో బంగారు వెలుగు మెరుస్తున్న కర్ణిక ఉండాలి.
కేశరాణి విచిత్రాణి కోణాత్రక్తేన పూరయేత్ । వ్యోమరేఖాన్తరం కృష్ణం ద్వారాణీన్ద్రేభమానతః ।। ౩౧౯.
కమలపు రేశాలు వివిధ రంగుల్లో ఉండాలి; మూలల్లో ఎరుపు రంగుతో నింపాలి. ఆకాశ రేఖల మధ్య భాగం నలుపు రంగులో ఉండాలి. ద్వారాలు ఇంద్రుని ఏనుగు రూపంలో ఉండాలి.
మధ్యే సరస్వతీం పద్మేవాగీశీ పూర్వ్వపద్మకే । హృత్లేఖా చిత్రవాగీశీ గాయత్రీ విశ్వరుపయా ।। ౩౧౯.
మధ్యలో సరస్వతిని, తూర్పు కమలంలో వాగ్దేవిని, హృదయ రేఖలో అద్భుతమైన వాగ్దేవిని, విశ్వరూపిణిగా గాయత్రిని ధ్యానించాలి.