అగ్నిపురాణమ్

ఏకనేత్రో ద్వినేత్రశ్చ త్రిశిఖో దీర్ఘబాహుకః । ఏకపాదర్ద్ధచన్ద్రశ్చ వలపో యోగినీప్రియః ।। ౩౧౭.

ఒక కన్ను ఉన్నవాడు, రెండు కళ్లవాడు, మూడు శిఖలున్నవాడు, పొడవైన భుజాలు కలవాడు, ఒకే కాలుతో ఉన్నవాడు, అర్ధచంద్రంతో ఉన్నవాడు, వలపుడు, యోగినీలకు ప్రియమైనవాడు ఉన్నారు.

శక్తీశ్వరో మహాగ్రన్ధిస్తర్పకః స్థాణుదన్తురౌ । నిధీరో నన్దీ పద్మశ్చ తథాన్యః శాకినీప్రియః ।। ౩౧౭.

శక్తి యొక్క అధిపతి, మహాగ్రంథి, తర్పకుడు, స్థాణువు, దంతురుడు, ధైర్యవంతుడు, నంది, పద్ముడు, అలాగే శాకినీకి ప్రియమైన మరొకరు ఉన్నారు.

ముఖవిమ్వో భీషణశ్చ కృతాన్తః ప్రాణసంజ్ఞకః । తేజస్వీ శక్ర ఉదధిః శ్రీకణ్ఠః సింహ ఏవ చ ।। ౩౧౭.

పెద్ద నోరు కలవాడు, భయంకరుడు, కృతాంతుడు, ప్రాణ అనే పేరుగలవాడు, తేజస్సుతో ఉన్నవాడు, శక్రుడు, సముద్రుడు, శ్రీకంఠుడు, సింహుడు కూడా ఉన్నారు.

శశఙ్గో విశ్వరూపశ్చ క్షశ్చ స్యాన్నరసిహకః । సుర్య్యమాత్రాసమాక్రాన్తం విశ్వరూపన్తు కారయేత్ ।। ౩౧౮.

చంద్రబింబంతో ఉన్నవాడు, విశ్వరూపుడు, 'క్ష' కూడా, నరసింహుడు; సూర్యుని పరిమాణంతో ఆక్రమించబడి, విశ్వరూపాన్ని సృష్టించాలి.

అంశుమత్సంయుతం కృత్వా శశివీజం వినాయుతమ్ । ఈశానమోజసాక్రాన్తం ప్రథమన్తు సముద్ధరేత్ ।। ౩౧౮.

అంషుమంతుతో కలిపి, చంద్రబీజం లేకుండా, ఈశానుని శక్తితో ఆక్రమించబడి, మొదట దానిని పైకి తీయాలి.

. తృతీయం పురుషం విద్ధి దక్షిణం పఞ్చమం తథా । సప్తమం వామదేవన్తు సద్యోజాతన్తతః పరం ।। ౩౧౮.

మూడవదాన్ని పురుషుడిగా, ఐదవదాన్ని దక్షిణుడిగా, ఏడవదాన్ని వామదేవుడిగా, తరువాత సద్యోజాతుడిగా తెలుసుకో.

రసయుక్తన్తు నవమం బ్రహ్మపఞ్చకమీరితమ్ । ఓంకారాద్యాశ్చతుర్థ్యన్తా నమోన్తాః సర్వ్వమన్త్రకాః ।। ౩౧౮.

రసంతో కలిసిన తొమ్మిదవదాన్ని బ్రహ్మపంచకమని అంటారు. అన్ని మంత్రాలు ఓం తో ప్రారంభమై నమఃతో నాలుగవదానికి ముగుస్తాయి.

సద్యోదేవా ద్వితీయన్తు హృదయఞ్చాఙ్గసంయుతమ్ । చతుర్థన్తు శిరో విద్ధి ఈశ్వరన్నామనామతః ।। ౩౧౮.

రెండవదాన్ని సద్యోదేవుడిగా, హృదయాన్ని అవయవాలతో కలిపినదిగా, నాలుగవదాన్ని శిరస్సుగా, దానిని ఈశ్వరుడని తెలుసుకో.

ఊహకన్తు శిఖా జ్ఞేయా విశ్వరూపసమన్వితా । తన్మన్త్రమష్టమం ఖ్యాతం నేత్రన్తు దశమం మతమ్ ।। ౩౧౮.

ఊహకుడిని శిఖగా, విశ్వరూపంతో కలిసినదిగా తెలుసుకోవాలి. ఆ మంత్రం ఎనిమిదవదిగా ప్రసిద్ధి, కన్ను పదవదిగా భావించబడుతుంది.

అస్త్రం శశీ సమాఖ్యాతం శివసంజ్ఞం శిఖిధ్వజః । నమః స్వాహా తథా వౌషట్ హ్రఁ చ ఫట్‌కక్రమేణ తు ।। ౩౧౮.

అస్త్రాన్ని చంద్రునిగా, శివుని శిఖిధ్వజుడిగా అంటారు. నమః, స్వాహా, వౌషట్, హ్రం, ఫట్ అనే పదాలు క్రమంగా ఉంటాయి.

జాతిఫట్‌కం హృదాదీనాం ప్రాసాదం మన్త్రమావదే । ఈశానాద్రుద్రసంఖ్యాతం ప్రోద్ధరేచ్చాంశురఞ్చితమ్ ।। ౩౧౮.

హృదయాది భాగాలకు జాతి-ఫట్, ప్రాసాద మంత్రాన్ని అంతవరకు, ఈశానుడు, రుద్రుడు లెక్కించి, అంషులతో అలంకరించి పైకి తీయాలి.

ఔషధాక్రాన్తశిరసమూహకస్యోపరిస్థితం । అర్ద్ధచన్ద్రోర్ద్ధనాదశ్చ విన్దుద్వితయమధ్యగం ।। ౩౧౮.

ఔషధుని శక్తితో ఆక్రమించబడిన ఊహకుని శిఖపై, అర్ధచంద్రుడు పైభాగంలో, రెండు బిందువుల మధ్యలో ఉంటుంది.

తదన్తే విశ్వరూపన్తు కృటిలన్తు త్రిధా తతః । ఏవం ప్రాసాదమన్త్రశ్చ సర్వ్వకర్మ్మకరో మనుః ।। ౩౧౮.

దాని చివరలో విశ్వరూపం, తరువాత త్రిధా త్రిశూలం; ఇలా ప్రాసాద మంత్రం అన్ని కార్యాలకు ఉపయోగపడే మంత్రంగా ఉంటుంది.

శిఖాబీజం సముద్‌ధృత్య ఫట్కారాన్తన్తు చైవ ఫట్ । అర్ద్ధచన్ద్రాసనం జ్ఞేయం కామదేవం ససర్పకమ్ ।। ౩౧౮.

శిఖాబీజాన్ని పైకి తీయగా, ఫట్‌తో ముగించాలి. అర్ధచంద్రాసనం, కామదేవుడు సర్పంతో కూడి ఉన్నట్లు తెలుసుకోవాలి.

మహాపాశుపతాస్త్రన్తు సర్వ్వదుష్టప్రమర్ద్దనమ్ । ప్రాసాదః సకలః ప్రోక్తో నిష్కలః ప్రోచ్యతే ఽధునా ।। ౩౧౮.

మహాపాశుపతాస్త్రం అన్ని దుష్టులను నశింపజేస్తుంది. ప్రాసాదం అన్ని భాగాలతో చెప్పబడింది, ఇప్పుడు భాగరహితమైనదాన్ని వివరించబడుతుంది.

ఔషధం విశ్వరూపన్తు రుద్రాఖ్యం సూర్య్యమణ్డలమ్ । చన్ద్రార్ద్ధం నాదసంయోగం విసంజ్ఞం కుటిలన్తతః ।। ౩౧౮.

విశ్వరూపమైన ఔషధంగా పిలువబడే రుద్రుడు, సూర్య మండలంగా, అర్ధచంద్రంగా, నాదంతో కలిసినవాడిగా, రూపరహితుడిగా, వంకర ముగింపుతో ఉన్నవాడిగా భావించాలి.

నిష్కలోభుక్తిముక్తౌ స్యాత్పఞ్చాఙ్గోఽయం సదాశివః । అంశుమాన్ విస్వరుపఞ్చ ఆవృతం శూన్యరఞ్జితమ్ ।। ౩౧౮.

ఈ అయిదు రూపాల సదాశివుడు ఎప్పుడూ ద్వైతరహిత స్థితిలో, అనుభూతి, మోక్షంలో వెలుగుతో, విశ్వరూపుడిగా, ఆవృతంగా, శూన్యంతో తడిసినవాడిగా ఉంటాడు.

బ్రహ్మాఙ్గరహితః శూన్యస్తస్య మూర్త్తిరసస్తరుః । విఘ్ననాశాయ భవతి పూజితో బాలబాలిసైః ।। ౩౧౮.

బ్రహ్మ భాగం లేనివాడు, శూన్యంగా, తల లేకుండా ఉన్నవాడు; బాలురు, బాలికలు పూజిస్తే, ఆయన విఘ్నాలను తొలగించేవాడవుతాడు.

అంశుమాన్ విశ్వరూపాఖ్యమూహకస్యోపరి స్థితమ్ । కలాఢ్యం సకలస్యైవ పూజాఙ్గాది చ సర్వ్వతః ।। ౩౧౮.

వెలుగుతో, విశ్వరూపుడిగా, సూక్ష్మమైనదాని పైన స్థితుడై, కళలతో నిండినవాడై, సమస్తాన్ని కలిగి, పూజా అవయవాలు అన్నిచోట్ల ఉన్నవాడిగా ఉంటాడు.

నరసింహం కృతాన్తస్థం తేజస్విగ్రాణమూర్ద్ధగమ్ । అంశుమానూహకాక్రాన్తమధోర్ద్ధం స్వసలఙ్‌ఘృతమ్ ।। ౩౧౮.

నరసింహుడు, కాలాంతంలో ఉన్నవాడు, తేజస్సుతో నాసికలు, తల పైకి ఎత్తినవాడు, వెలుగుతో, సూక్ష్మాన్ని క్రమించి, క్రింద, పైన తన లక్షణాలతో అలంకరించబడ్డవాడు.

చన్ద్రార్ద్ధనాదనాదానతం బ్రహ్మవిష్ణువిభూషితమ్ । ఉదధిం నరసింహఞ్చ సూర్య్యమాత్రావిభేదితమ్ ।। ౩౧౮.

అర్ధచంద్రం, నాదంతో, నాదానికి వశుడై, బ్రహ్మ, విష్ణువులతో అలంకరించబడ్డవాడు; సముద్రం, నరసింహుడు, సూర్యుని నుండి వేరుగా లేరు.

యదా కృతం తదా తస్య బ్రహ్మాణ్యఙ్గాని పూర్వ్వవత్ । ఓజాఖ్యమంశుమద్‌యుక్తం ప్రథమం వర్ణముద్ధరేత్ ।। ౩౧౮.

అది తయారైనప్పుడు, దానికి బ్రహ్మ అవయవాలు మునుపటిలాగే ఉంటాయి; మొదటి అక్షరం తేజస్సుతో, ఓజస్సుతో కూడినదాన్ని తీసుకోవాలి.

అంశుమచ్చాంశునాక్రాన్తంక ద్వితీయం వర్ణనాయకమ్ । అంశుమానీశ్చరన్తద్వత్ తృతీయం ముక్తిదాయకమ్ ।। ౩౧౮.

రశ్ములతో నిండిన రెండవ ముఖ్య అక్షరం; వెలుగు ప్రసరించేలా ఉన్నది. మూడవది వెలుగుతో సంచరించే ప్రభువులా, మోక్షాన్ని ప్రసాదించేది.

ఊహకఞ్చాంశునాక్రాన్తం వరుణప్రాణతైజసమ్ । పద్మమిన్దుసమాక్రాన్తం నన్దీశమేకపాదధృక్ ।। ౩౧౮.

సూక్ష్మమైనది, రశ్ములతో నిండినది, అది వరుణుని ప్రాణశక్తి; పద్మం, చంద్రుని ప్రభతో నిండినది, అది నందీశ్వరుడు, ఒకే కాలుతో నిలబడినవాడు.

అంశుమానుదకప్రాణః సప్తమం వర్ణముద్‌ధృతమ్ । అస్యార్ద్ధం తృతీయఞ్చైవ పఞ్చమం సప్తమం తథా ।। ౩౧౮.

వెలుగుతో కూడినవాడు, నీటి ప్రాణశక్తితో కూడినవాడు, ఏడవ అక్షరంగా తీసుకోవాలి; దాని అర్ధం, మూడవది, ఐదవది, అలాగే ఏడవదీ కావాలి.

ప్రథమఞ్చాన్తతో యోజ్యం క్షపణం దశవీజకమ్ । అస్యార్ద్ధంతృతీయఞ్చైవ పఞ్చైమం సప్తమం తథా ।। ౩౧౮.

మొదటిదీ, చివరిదీ కలిపి, విఘ్నాలను తొలగించేది, పది విత్తనాలతో కూడినది; దాని అర్ధం, మూడవది, ఐదవది, అలాగే ఏడవదీ కావాలి.

సద్యోజాతన్తు నవమం ద్వితీయాద్‌ధృదయాదికమ్ । దశార్ణప్రణవం యత్తు ఫడన్తఞ్చాస్త్రముద్ధరేత్ ।। ౩౧౮.

సద్యోజాతుడు తొమ్మిదవదిగా, రెండవదినుండి హృదయం మొదలవుతుంది; పది భాగాల ప్రణవం, చివర్లో 'ఫట్' అనే ఆయుధంగా తీసుకోవాలి.

నమస్కారయుతాన్యత్ర బ్రహ్మాఙ్గాని తు నాన్యథా । ద్వితీయాదష్టమం యావదష్టౌ విద్యేశ్వరా మతాః ।। ౩౧౮.

ఇక్కడ బ్రహ్మ అవయవాలు ఎప్పుడూ నమస్కారంతో కూడి ఉండాలి, వేరుగా కాదు; రెండవదినుంచి ఎనిమిదవదివరకు ఎనిమిది విద్యేశ్వరులు భావించాలి.

అనన్తేశశ్చ సూక్షమశ్చ తృతీయశ్చ శివోత్తమః । ఏకమూర్త్త్యేకరూపస్తు త్రిమూర్త్తిరపస్తథా ।। ౩౧౮.

అనంతేశుడు, సూక్ష్ముడు, మూడవవాడు శివోత్తముడు; ఒకే రూపం, ఒకే మూర్తి, అలాగే త్రిమూర్తి, జలాధిపతి.