ఆదితత్త్వాని సంహృత్య పరమార్థే లయః క్రమాత్ । పునరుత్పాదయేచ్ఛిష్యం సృష్టిమార్గేణ దేశికః ॥ ౩౦౪.
మొదటి తత్త్వాలను ఉపసంహరించి, పరమార్థంలో లయ చేయాలి. ఆ తర్వాత గురువు సృష్టి మార్గంలో శిష్యుని మళ్లీ సృష్టించాలి.
న్యాసం శిష్యే తతః కృత్వా తం ప్రదక్షిణమానయేత్ । పశ్చిమద్వారమానీయ క్షేపయేత్ కుసుమాఞ్జలిమ్ ॥ ౩౦౪.
శిష్యునిపై న్యాసం చేసి, అతన్ని ప్రదక్షిణంగా తిప్పాలి. పశ్చిమ ద్వారం వద్దకు తీసుకెళ్లి, పుష్పాలను సమర్పించాలి.
యస్మిన్ పతన్తి పుష్పాణి తన్నామాద్యం వినిర్ద్దిశేత్ । పార్శ్వే యాగభువః ఖాతే కుణ్డే సన్నాభిమేఖలే ॥ ౩౦౪.
పువ్వులు పడిన చోట ప్రథమ నామాన్ని సూచించాలి. యాగభూమి పక్కన, గుంతలో, నాభి ఆకారంలో సూచించాలి.
శివాగ్నిం జనయిత్వేష్ట్వా పునః శిష్యేణ చార్చ్చయేత్ । ధ్యానేనాత్మని తం శిష్యం సంహృత్య ప్రలయః క్రమాత్ ॥ ౩౦౪.
శివాగ్ని పుట్టించి, పూజ చేసి, మళ్లీ శిష్యునితో కలిసి పూజించాలి. ధ్యానంతో శిష్యునిని తనలో ఏకీకరించి, క్రమంగా లయ చేయాలి.
పునరుత్పాద్య తత్పాణౌ దద్యాద్దర్భాంశ్చ మన్త్రితాన్ । పృథివ్యాదీని తత్త్వాని జుహుయాద్ హృదయాదిభిః ॥ ౩౦౪.
మళ్లీ సృష్టించి, మంత్రాలతో అభిమంత్రించిన దర్భలను శిష్యుని చేతిలో పెట్టాలి. భూమి మొదలైన తత్త్వాలను హృదయాది మంత్రాలతో హోమం చేయాలి.
ఏకైకస్య శతం హుత్వా వ్యోమమూలేన హోమయేత్ । హుత్వా పూర్ణాహుతిం కుర్య్యాదస్త్రేణాష్టాహుతీర్హునేత్ ॥ ౩౦౪.
ప్రతి ఒక్కదానికి వందసార్లు హోమం చేసి, ఆకాశ మూల మంత్రంతో హోమించాలి. హోమం చేసి, పూర్ణాహుతి చేసి, అస్త్రమంత్రంతో ఎనిమిది హోమాలు చేయాలి.
ప్రాయశ్చిత్తం విశుద్ధ్యర్థం తతః శేషం సమాపయేత్ । కుమ్భం సమన్త్రితం ప్రార్చ్యం శిశుం పీఠేఽభిషేచయేత్ ॥ ౩౦౪.
శుద్ధికోసం ప్రాయశ్చిత్తం చేసి, మిగతా కార్యాన్ని పూర్తిచేయాలి. మంత్రాలతో కుంభాన్ని పూజించి, చిన్నవాడిని పీఠంపై అభిషేకించాలి.
అగ్నిరువాచ జపన్ వై పఞ్చపఞ్చాశద్విష్ణునామాని యో నరః । మన్త్రజప్యాదిఫలభాక్ తీర్థేష్వర్చాది చాక్షయమ్ ।। ౩౦౫.
అగ్ని ఇలా అన్నాడు: యావడు నరుడు విష్ణువు యొక్క యాభై అయిదు నామాలను జపిస్తాడో, అతడికి మంత్రజపం, పూజ మొదలైన ఫలితాలు లభిస్తాయి. తీర్థాలలో ఆ ఫలితాలు నశించవు.
పుష్కరే పుణ్డరీకాక్షం గయాయాఞ్చ గదాధరమ్ । రాఘవఞ్చిత్రకూటే తు ప్రభాసే దైత్యసూదనమ్ ।। ౩౦౫.
పుష్కరంలో పద్మనేత్రుడిని, గయలో గదాధరుడిని, చిత్రకూటంలో రాఘవుడిని, ప్రభాసలో దైత్య సంహారకుడిని పూజించాలి.
జయం జయన్త్యాం తద్వచ్చ జయన్తం హస్తినాపురే । వారాహం వర్ద్ధమానే చ కాశ్మీరే చక్రపాణినమ్ ।। ౩౦౫.
జయంతీ లో విజయాన్ని, హస్తినాపురంలో జయంతుడిని, వర్ధమానంలో వరాహమూర్తిని, కాశ్మీర్ లో చక్రపాణిని పూజించాలి.
జనార్ద్దనఞ్చ కుబ్జామ్రే మథురాయాఞ్చ కేశవమ్ । కుబ్జామ్రకే హృషీకేశం గఙ్గాద్వారే జటాధరమ్ ।। ౩౦౫.
కుబ్జామ్రలో జనార్దనుడిని, మథురలో కేశవుడిని, కుబ్జామ్రలో హృషీకేశుడిని, గంగాద్వారంలో జటాధరుడిని పూజించాలి.
శాలగ్రామే మహాయోగం హరిం గోవర్ద్ధనాచలే । పిణ్డారకే చతుర్బ్బాహుం శఙ్ఖోద్ధారే చ శఙ్ఖినమ్ ।। ౩౦౫.
శాలగ్రామంలో మహాయోగి హరిని, గోవర్ధన పర్వతంపై హరిని, పిండారకంలో నాలుగు చేతులవాడిని, శంఖోద్ధారంలో శంఖధారిని పూజించాలి.
వామనఞ్చ కురుక్షేత్రే యమునాయాం త్రివిక్రమమ్ । విశ్వేశ్వరం తథా శోణే కపిలం పూర్వ్వసాగరే ।। ౩౦౫.
కురుక్షేత్రంలో వామనుడిని, యమునానదిలో త్రివిక్రముడిని, శోణానదిలో విశ్వేశ్వరుడిని, తూర్పు సముద్రతీరంలో కపిలుడిని పూజించాలి.
విష్ణుం మహోదధౌ విద్యాద్గఙ్గాసాగరసఙ్గమే । వనమాలఞ్చ కిష్కిన్ధ్యాం దేవం రైవతకం విదుః ।। ౩౦౫.
మహాసముద్రంలో విష్ణువును, గంగాసాగర సంగమంలో విష్ణువును, కిష్కింధలో వనమాలుడిని, రైవతక పర్వతంలో దేవుడిని పూజించాలి.
కాశీతటే మహాయోగం విరజాయాం రిపుఞ్జయమ్ । విశాఖయూపే హ్యజితన్నేపాలే లోకభావనమ్ ।। ౩౦౫.
కాశీ తీరంలో మహాయోగిని, విరజా వద్ద శత్రువులను జయించినవాడిని, విశాఖయూపంలో అజితుడిని, నేపాల్ లో లోకసృష్టికర్తను పూజించాలి.
ద్వారకాయాం విద్ధి కృష్ణం మన్దరే మధుసూదనమ్ । లోకాకులే రిపుహరం శాలగ్రామే హరిం స్మరేత్ ।। ౩౦౫.
ద్వారకలో కృష్ణుడిని, మందరపర్వతంలో మధుసూదనుడిని, లోక కలకలంలో శత్రు సంహారకుడిని, శాలగ్రామంలో హరిని స్మరించాలి.
పురుషం పూరుషవటే విమలే చ జగత్ప్రభుం । అనన్తం సైన్ధవారణ్యే దణ్డకే శార్ఙ్గధారిణమ్ ।। ౩౦౫.
పురుషవటంలో పరమపురుషుడిని, విమలక్షేత్రంలో జగత్ప్రభువును, సింధు అరణ్యంలో అనంతుడిని, దండకారణ్యంలో శారంగధారిని పూజించాలి.
ఉత్పలావర్త్తకే శౌరిం నర్మ్మదాయాం శ్రియః పతిం । దామోదరం రైవతకే నన్దాయాం జలశాయినం ।। ౩౦౫.
ఉత్పలావర్తకంలో శౌరిని, నర్మదానదిలో శ్రీయొక్క భర్తను, రైవతకంలో దామోదరుడిని, నందానదిలో జలశాయినిని పూజించాలి.
గోపీశ్వరఞ్చ సిన్ధ్వవ్ధౌ మాహేన్ద్రే చాచ్యుతం విదుః । సహ్యాద్రౌ దేవదేవేశం వైకుణ్ఠం మాగధే వనే ।। ౩౦౫.
సింధు నదిముఖంలో గోపీస్వరుడిని, మాహేంద్రపర్వతంలో అచ్యుతుడిని, సహ్యాద్రిపర్వతంలో దేవదేవేశ్వరుడిని, మగధవనంలో వైకుంఠుడిని పూజించాలి.
సర్వ్వపాపహరం విన్ధ్యే ఔడ్రే తు పురుషోత్తమమ్ । ఆత్మానం హృదయే విద్ధి జపతాం భుక్తిముక్తిదమ్ ।। ౩౦౫.
వింధ్యపర్వతంలో సమస్త పాపాలను తొలగించేవాడిని, ఔడ్రదేశంలో పురుషోత్తముడిని, హృదయంలో ఆత్మను తెలుసుకోవాలి, జపించే వారికి భోగమూ మోక్షమూ లభిస్తాయి.
వటే వటే వైశ్రవణం చత్వరే చత్వరే శివమ్ । పర్వ్వతే పర్వ్వతే రామం సర్వ్వత్ర మధుసూదనం ।। ౩౦౫.
ప్రతి వటవృక్షం వద్ద వైశ్రవణుడిని, ప్రతి చౌరస్తాలో శివుడిని, ప్రతి పర్వతంపై రాముడిని, ఎక్కడైనా మధుసూదనుడిని పూజించాలి.
నరం భూమౌ తథా వ్యోమ్ని వశిష్ఠే గరుड़ధ్వజమ్ । వాసుదేవఞ్చ సర్వ్వత్ర సంస్మరన్ భుక్తిముక్తిభాక్ ।। ౩౦౫.
భూమిపై నరుడిని, ఆకాశంలో వశిష్ఠుడిని, గరుడధ్వజుడిని, ఎక్కడైనా వాసుదేవుడిని స్మరించేవారు భోగమూ మోక్షమూ పొందుతారు.
నామాన్యేతాని విష్ణోశ్చ జప్త్వా సర్వమవాప్నుయాత్ । క్షేత్రేష్వేతేషు యత్ శ్రాద్ధం దానం జప్యఞ్చ తర్పణమ్ ।। ౩౦౫.
ఈ విష్ణునామాలను జపిస్తే అన్నీ ఫలితాలు లభిస్తాయి. ఈ పవిత్రక్షేత్రాలలో చేసే శ్రాద్ధం, దానం, జపం, తర్పణం అన్నీ—
తత్సర్వ్వం కోటిగుణితం మృతో బ్రహ్మమయో భవేత్ । యః పఠేత్ శ్రృణుయాద్వాపి నిర్మ్మలః స్వర్గమాప్నుయాత్ ।। ౩౦౫.
అవి అన్నీ కోటి రెట్లు ఫలిస్తాయి. మరణించినవాడు బ్రహ్మస్వరూపుడవుతాడు. ఎవరు చదువుతారో, వినుతారో, వారు పవిత్రులై స్వర్గాన్ని పొందుతారు.
అగ్నిరువాచ స్తమ్భో విద్వేషణోచ్చాట ఉత్సాదో భ్రమమారణే । వ్యాధిశ్చోతి స్మృతం క్షుద్రం తన్మోక్షో వక్ష్యతే శ్రృణు ।। ౩౦౬.
అగ్ని ఇలా అన్నాడు: స్థంభనం, శత్రుద్వేషాన్ని పారద్రోలడం, తూర్పు చేయడం, నాశనం చేయడం, మాయ చేయడం, హత్య — ఇవన్నీ చిన్న వ్యాధులుగా చెప్పబడ్డాయి. వాటి నివారణను ఇప్పుడు చెబుతాను, విను.
ఓం నమో బగవతే ఉన్మత్తరుద్రాయ భ్రమ భ్రామయ అముకం విత్రాసయ ఉద్రభ్రామయ రౌద్రేణ రూపేణ హూఁ ఫట్ ఠ । శ్మశానే నిశి జప్తేన త్రిలక్షం మధునా హునేత్ । చితాగ్నౌ ధూర్త్తసమిద్భిర్భ్రామ్యతే సతతం రిపుః ।। ౩౦౬.
ఓం నమో భగవతే ఉన్మత్తరుద్రాయ, మాయ చేయి, అముకుడిని మాయలో పడవేయి, భయపెట్టు, ఉన్మత్తుడిని చేయి, రౌద్ర రూపంతో — హూం ఫట్ ఠ! ఈ మంత్రాన్ని రాత్రి శ్మశానంలో మూడువేల లక్షలసార్లు జపించి, చితాగ్నిలో మధును, మోసపూరిత కండలను హోమం చేస్తే, శత్రువు ఎప్పుడూ మాయలో పడిపోతాడు.
హేమగైరికయా కృష్ణా ప్రతిమా హైమసూచిభిః । జప్త్వా విధ్యేచ్చ తత్కణ్ఠే హృది వా మ్రియతే రిపుః ।। ౩౦౬.
బంగారు, గైరికపచ్చతో చేసిన నల్లబొమ్మను బంగారు సూచులతో అలంకరించి, మంత్రాన్ని జపించి, శత్రువు మెడకు లేదా హృదయానికి కట్టితే, ఆ శత్రువు మరణిస్తాడు.
ఖరబాలచితాభస్మ బ్హహ్మదణ్డీ చ మర్కటీ । గృహే వా మూర్ధ్ని తచ్చూర్ణం జప్తముత్సాదకృత్ క్షిపేత్ ।। ౩౦౬.
ఖర్ర గడ్డిపైనుండి తీసిన బూడిద, బ్రహ్మదండం, కోతి — వీటి పొడిని మంత్రంతో జపించి, ఇంట్లో లేదా తలపై చల్లితే, నాశనం కలుగుతుంది.
భృగ్వాకాశౌ సదీప్తాగ్నిర్భృగుర్వహ్నిశ్చ విచక్రాయ శివః । ఏవం సహస్రారే హూం ఫట్ ఆచక్రాయ స్వాహా హృదయం విచక్రాయ శివః । శిఖాచక్రాయాథ కవచం విచక్రాయాథ నేత్రకమ్ ।। ౩౦౬.
భృగువు, ఆకాశం, మండుతున్న అగ్ని, భృగువు, అగ్ని, శివుడు — ఇలా సహస్రదళ పద్మంలో 'హూం ఫట్' అని జపించి, హృదయంలో శివుని స్థాపించాలి. తరువాత శిఖా చక్రంలో కవచాన్ని, తరువాత నేత్రంలో స్థాపించాలి.
సఞ్చక్రాయాస్త్రముదిష్టం జ్యాలాచక్రాయ పూర్వవత్ । శార్ఙ్గ సుదర్శనం క్షుద్రగ్రహహృత్ సర్వ్వసాధనమ్ ।। ౩౦౬.
ఆయుధచక్రంలో ఆయుధాన్ని మునుపటిలాగే స్థాపించాలి. శారంగం, సుదర్శనం చిన్న చిన్న బాధలను తొలగించి, అన్ని కార్యాలను సిద్ధించేస్తాయి.