అగ్నిపురాణమ్

పూర్వ్వే తత్పురుషః శ్వేతో అఘోరోఽష్టభుజోఽసితః । చతుర్బాహుముఖః పీతః సద్యోజాతశ్చ పశ్చిమే ॥ ౩౦౪.

తూర్పు వైపున తత్పురుషుడు తెలుపు రంగులో ఉంటాడు. అఘోరుడు ఎనిమిది చేతులతో, నలుపు రంగులో ఉంటాడు. పశ్చిమ వైపున నాలుగు చేతులు, పసుపు ముఖంతో సద్యోజాతుడు ఉంటాడు.

వామదేవః స్త్రీవిలాసీ చతుర్వక్త్రభుజోఽరుణః । సౌమ్యే పఞ్చాస్య ఈశానే ఈశానః సర్వ్వదః సితః ॥ ౩౦౪.

వామదేవుడు స్త్రీలీలల్లో మునిగిపోయి, నాలుగు ముఖాలు, నాలుగు చేతులతో ఎరుపు రంగులో ఉంటాడు. ఈశాన్య దిశలో ఐదు ముఖాలతో, అన్నీ ఇచ్చేవాడైన ఈశానుడు తెలుపు రంగులో ఉంటాడు.

ఇష్టాఙ్గాని యథాన్యాయమనన్తం సూక్ష్మ్మర్చ్చయేత్ । సిద్ధేశ్వరం త్వేకనేత్రం పూర్వ్వాదౌ దిశి పూజయేత్ ॥ ౩౦౪.

కావలసిన అవయవాలను క్రమంగా, సూతక్ష్మంగా ఆరాధించాలి. సిద్ధేశ్వరుడిని ఒక కంటితో తూర్పు వైపున ముందుగా పూజించాలి.

ఏకరుద్రం త్రినేత్రఞ్చ శ్రీకణ్ఠఞ్చ శిఖణ్డినమ్ । ఐశాన్యాదివిదిక్ష్వేతే విద్యేశాః కమలాసనాః ॥ ౩౦౪.

ఒకే ఒక రుద్రుడు, మూడు కళ్లతో ఉన్న శ్రీకంఠుడు, శిఖండినుడు; ఈశాన్య మొదలైన దిక్కుల్లో విద్యల అధిపతులు కమలాలపై కూర్చుంటారు.

శ్వేతః పీతః సితో రక్తో ధూమ్రో రక్తోఽరుణః సితః । శూలాశనిశరేష్వాసవాహవశ్చతురాననాః ॥ ౩౦౪.

తెలుపు, పసుపు, తెలుపు, ఎరుపు, పొగ రంగు, ఎరుపు, అరుణం, తెలుపు రంగులతో; త్రిశూలాలు, వజ్రాయుధాలు, బాణాలు, విల్లు, నాలుగు ముఖాలతో ఉంటారు.

ఉమా చణ్డీశనన్దీశౌ మహాకాలో గణేశ్వరః । వృషో భృఙ్గరిటిస్కన్దానుత్తరాదౌ ప్రపూజయేత్ ॥ ౩౦౪.

ఉమా, చండీశుడు, నందీశుడు, మహాకాలుడు, గణేశ్వరుడు; వృషభం, భృంగి, ఋటి, స్కందుడు ఉత్తర దిశలో ముందుగా పూజించాలి.

కులిశం శక్తిదణ్డౌ చ ఖడ్గపాశధ్వజౌ గదాం । శూలం చక్రం యజేత్ పద్మం పూర్వ్వాదౌ దేవమర్చ్య చ ॥ ౩౦౪.

వజ్రాయుధం, శక్తి, దండం, ఖడ్గం, పాశం, జెండా, గద, త్రిశూలం, చక్రం; తూర్పు వైపున కమలాన్ని, దేవుడిని ముందుగా పూజించాలి.

తతోఽధివాసితం శిష్యం పాయయేద్ గవ్యపఞ్చకమ్ । ఆచాన్తం ప్రోక్ష్య నేత్రాన్తైర్నేత్రే నేత్రేణ బన్ధయేత్ ॥ ౩౦౪.

తర్వాత, అభిషేకం చేసిన శిష్యునికి పంచగవ్యాన్ని త్రాగించాలి. ముఖాన్ని కడిగి, నీటితో చల్లుతూ, ఒక్కో కన్ను ఒక్కో చూపుతో కట్టాలి.

ద్వారే ప్రవేశయేచ్ఛిష్యం మణ్డపస్యాథ దక్షిణే । సాసనాదికుశాసీనం తత్ర సంశోధయేద్ గురుః ॥ ౩౦౪.

ద్వారం ద్వారా శిష్యుడు లోపలికి ప్రవేశించి, మండపం దక్షిణ భాగంలో కుశాసనంపై కూర్చుని ఉండగా, గురువు అక్కడ శుద్ధి చేయాలి.

ఆదితత్త్వాని సంహృత్య పరమార్థే లయః క్రమాత్ । పునరుత్పాదయేచ్ఛిష్యం సృష్టిమార్గేణ దేశికః ॥ ౩౦౪.

మొదటి తత్త్వాలను ఉపసంహరించి, పరమార్థంలో లయ చేయాలి. ఆ తర్వాత గురువు సృష్టి మార్గంలో శిష్యుని మళ్లీ సృష్టించాలి.

న్యాసం శిష్యే తతః కృత్వా తం ప్రదక్షిణమానయేత్ । పశ్చిమద్వారమానీయ క్షేపయేత్ కుసుమాఞ్జలిమ్ ॥ ౩౦౪.

శిష్యునిపై న్యాసం చేసి, అతన్ని ప్రదక్షిణంగా తిప్పాలి. పశ్చిమ ద్వారం వద్దకు తీసుకెళ్లి, పుష్పాలను సమర్పించాలి.

యస్మిన్ పతన్తి పుష్పాణి తన్నామాద్యం వినిర్ద్దిశేత్ । పార్శ్వే యాగభువః ఖాతే కుణ్డే సన్నాభిమేఖలే ॥ ౩౦౪.

పువ్వులు పడిన చోట ప్రథమ నామాన్ని సూచించాలి. యాగభూమి పక్కన, గుంతలో, నాభి ఆకారంలో సూచించాలి.

శివాగ్నిం జనయిత్వేష్ట్వా పునః శిష్యేణ చార్చ్చయేత్ । ధ్యానేనాత్మని తం శిష్యం సంహృత్య ప్రలయః క్రమాత్ ॥ ౩౦౪.

శివాగ్ని పుట్టించి, పూజ చేసి, మళ్లీ శిష్యునితో కలిసి పూజించాలి. ధ్యానంతో శిష్యునిని తనలో ఏకీకరించి, క్రమంగా లయ చేయాలి.

పునరుత్పాద్య తత్పాణౌ దద్యాద్దర్భాంశ్చ మన్త్రితాన్ । పృథివ్యాదీని తత్త్వాని జుహుయాద్ హృదయాదిభిః ॥ ౩౦౪.

మళ్లీ సృష్టించి, మంత్రాలతో అభిమంత్రించిన దర్భలను శిష్యుని చేతిలో పెట్టాలి. భూమి మొదలైన తత్త్వాలను హృదయాది మంత్రాలతో హోమం చేయాలి.

ఏకైకస్య శతం హుత్వా వ్యోమమూలేన హోమయేత్ । హుత్వా పూర్ణాహుతిం కుర్య్యాదస్త్రేణాష్టాహుతీర్హునేత్ ॥ ౩౦౪.

ప్రతి ఒక్కదానికి వందసార్లు హోమం చేసి, ఆకాశ మూల మంత్రంతో హోమించాలి. హోమం చేసి, పూర్ణాహుతి చేసి, అస్త్రమంత్రంతో ఎనిమిది హోమాలు చేయాలి.

ప్రాయశ్చిత్తం విశుద్ధ్యర్థం తతః శేషం సమాపయేత్ । కుమ్భం సమన్త్రితం ప్రార్చ్యం శిశుం పీఠేఽభిషేచయేత్ ॥ ౩౦౪.

శుద్ధికోసం ప్రాయశ్చిత్తం చేసి, మిగతా కార్యాన్ని పూర్తిచేయాలి. మంత్రాలతో కుంభాన్ని పూజించి, చిన్నవాడిని పీఠంపై అభిషేకించాలి.

అగ్నిరువాచ జపన్ వై పఞ్చపఞ్చాశద్విష్ణునామాని యో నరః । మన్త్రజప్యాదిఫలభాక్ తీర్థేష్వర్చాది చాక్షయమ్ ।। ౩౦౫.

అగ్ని ఇలా అన్నాడు: యావడు నరుడు విష్ణువు యొక్క యాభై అయిదు నామాలను జపిస్తాడో, అతడికి మంత్రజపం, పూజ మొదలైన ఫలితాలు లభిస్తాయి. తీర్థాలలో ఆ ఫలితాలు నశించవు.

పుష్కరే పుణ్డరీకాక్షం గయాయాఞ్చ గదాధరమ్ । రాఘవఞ్చిత్రకూటే తు ప్రభాసే దైత్యసూదనమ్ ।। ౩౦౫.

పుష్కరంలో పద్మనేత్రుడిని, గయలో గదాధరుడిని, చిత్రకూటంలో రాఘవుడిని, ప్రభాసలో దైత్య సంహారకుడిని పూజించాలి.

జయం జయన్త్యాం తద్వచ్చ జయన్తం హస్తినాపురే । వారాహం వర్ద్ధమానే చ కాశ్మీరే చక్రపాణినమ్ ।। ౩౦౫.

జయంతీ లో విజయాన్ని, హస్తినాపురంలో జయంతుడిని, వర్ధమానంలో వరాహమూర్తిని, కాశ్మీర్ లో చక్రపాణిని పూజించాలి.

జనార్ద్దనఞ్చ కుబ్జామ్రే మథురాయాఞ్చ కేశవమ్ । కుబ్జామ్రకే హృషీకేశం గఙ్గాద్వారే జటాధరమ్ ।। ౩౦౫.

కుబ్జామ్రలో జనార్దనుడిని, మథురలో కేశవుడిని, కుబ్జామ్రలో హృషీకేశుడిని, గంగాద్వారంలో జటాధరుడిని పూజించాలి.

శాలగ్రామే మహాయోగం హరిం గోవర్ద్ధనాచలే । పిణ్డారకే చతుర్బ్బాహుం శఙ్ఖోద్ధారే చ శఙ్ఖినమ్ ।। ౩౦౫.

శాలగ్రామంలో మహాయోగి హరిని, గోవర్ధన పర్వతంపై హరిని, పిండారకంలో నాలుగు చేతులవాడిని, శంఖోద్ధారంలో శంఖధారిని పూజించాలి.

వామనఞ్చ కురుక్షేత్రే యమునాయాం త్రివిక్రమమ్ । విశ్వేశ్వరం తథా శోణే కపిలం పూర్వ్వసాగరే ।। ౩౦౫.

కురుక్షేత్రంలో వామనుడిని, యమునానదిలో త్రివిక్రముడిని, శోణానదిలో విశ్వేశ్వరుడిని, తూర్పు సముద్రతీరంలో కపిలుడిని పూజించాలి.

విష్ణుం మహోదధౌ విద్యాద్గఙ్గాసాగరసఙ్గమే । వనమాలఞ్చ కిష్కిన్ధ్యాం దేవం రైవతకం విదుః ।। ౩౦౫.

మహాసముద్రంలో విష్ణువును, గంగాసాగర సంగమంలో విష్ణువును, కిష్కింధలో వనమాలుడిని, రైవతక పర్వతంలో దేవుడిని పూజించాలి.

కాశీతటే మహాయోగం విరజాయాం రిపుఞ్జయమ్ । విశాఖయూపే హ్యజితన్నేపాలే లోకభావనమ్ ।। ౩౦౫.

కాశీ తీరంలో మహాయోగిని, విరజా వద్ద శత్రువులను జయించినవాడిని, విశాఖయూపంలో అజితుడిని, నేపాల్ లో లోకసృష్టికర్తను పూజించాలి.

ద్వారకాయాం విద్ధి కృష్ణం మన్దరే మధుసూదనమ్ । లోకాకులే రిపుహరం శాలగ్రామే హరిం స్మరేత్ ।। ౩౦౫.

ద్వారకలో కృష్ణుడిని, మందరపర్వతంలో మధుసూదనుడిని, లోక కలకలంలో శత్రు సంహారకుడిని, శాలగ్రామంలో హరిని స్మరించాలి.

పురుషం పూరుషవటే విమలే చ జగత్ప్రభుం । అనన్తం సైన్ధవారణ్యే దణ్డకే శార్ఙ్గధారిణమ్ ।। ౩౦౫.

పురుషవటంలో పరమపురుషుడిని, విమలక్షేత్రంలో జగత్ప్రభువును, సింధు అరణ్యంలో అనంతుడిని, దండకారణ్యంలో శారంగధారిని పూజించాలి.

ఉత్పలావర్త్తకే శౌరిం నర్మ్మదాయాం శ్రియః పతిం । దామోదరం రైవతకే నన్దాయాం జలశాయినం ।। ౩౦౫.

ఉత్పలావర్తకంలో శౌరిని, నర్మదానదిలో శ్రీయొక్క భర్తను, రైవతకంలో దామోదరుడిని, నందానదిలో జలశాయినిని పూజించాలి.

గోపీశ్వరఞ్చ సిన్ధ్వవ్ధౌ మాహేన్ద్రే చాచ్యుతం విదుః । సహ్యాద్రౌ దేవదేవేశం వైకుణ్ఠం మాగధే వనే ।। ౩౦౫.

సింధు నదిముఖంలో గోపీస్వరుడిని, మాహేంద్రపర్వతంలో అచ్యుతుడిని, సహ్యాద్రిపర్వతంలో దేవదేవేశ్వరుడిని, మగధవనంలో వైకుంఠుడిని పూజించాలి.

సర్వ్వపాపహరం విన్ధ్యే ఔడ్రే తు పురుషోత్తమమ్ । ఆత్మానం హృదయే విద్ధి జపతాం భుక్తిముక్తిదమ్ ।। ౩౦౫.

వింధ్యపర్వతంలో సమస్త పాపాలను తొలగించేవాడిని, ఔడ్రదేశంలో పురుషోత్తముడిని, హృదయంలో ఆత్మను తెలుసుకోవాలి, జపించే వారికి భోగమూ మోక్షమూ లభిస్తాయి.