పఞ్చర్చ్చో రుద్రదేవాః స్యుర్మన్త్రే రుద్రానువాకకే । వింశకే రుద్రదేవాస్తాః ప్రథమా బృహతీ స్మృతా ।। ౨౯౬.
ఐదు ఋచల రుద్ర సూక్తంలో దేవతలు రుద్రులు. రుద్రానువాక మంత్రంలో ఇరవై రుద్ర దేవతలు ఉంటారు, మొదటిది బృహతీ ఛందస్సు.
ఋగ్ద్వితీయా త్రిజగతీ తృతీయా త్రిష్టుబేవ చ । అనుష్టుభో యజుస్తిస్ర ఆర్యోభిజ్ఞః సుసిద్ధిభాక్ ।। ౨౯౬.
రెండవది ఋగ్వేద ఛందస్సులో, మూడు జగతీ ఛందస్సులో, మూడవది త్రిష్టుప్ ఛందస్సులో. యజుర్వేదంలో మూడు అనుష్టుప్ ఛందస్సులో ఉంటాయి; ఆర్యులను తెలిసినవాడు సఫలుడవుతాడు.
త్రైలోక్యమోహనేనాపి విషవ్యాధ్యరిమర్ద్దనం । ఇఁ శ్రీఁ హ్రీఁ హ్రైఁ హూఁ త్రైలోక్యమోహనాయ విష్ణవే నమః ।। ౨౯౬.
ఈ మంత్రంతో మూడు లోకాల్ని మాయపరచడం, విషం, వ్యాధులు, శత్రువులను నశింప చేయడం జరుగుతుంది: 'ఇం శ్రీం హ్రీం హ్రైం హూం, మూడు లోకాల్ని మాయపర్చే విష్ణువుకు నమస్కారం.'
ఓం హం ఇఁ ఉగ్రవీరం మహావిష్ణుం జ్వలన్తం సర్వతోముఖం । నృసింహం భీషణం భద్రం మృత్యుమృత్యున్నమామ్యహం ।। ౨౯౬.
ఓం హం ఇం — ఉగ్రవీరుడు, మహావిష్ణువు, అన్ని దిశల్లో ప్రకాశించే వాడు; నరసింహుడు, భయంకరుడు, మంగళకరుడు, మరణానికి మరణమైన వాడికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
అయమేవ తు పఞ్చాఙ్గో మన్త్రః సర్వార్థసాధకః । ద్వాదశాష్టాక్షరౌ మన్త్రౌ విషవ్యాధివిమర్ద్దనౌ ।। ౨౯౬.
ఇదే ఐదు భాగాల మంత్రం, అన్ని ఫలితాలను ఇస్తుంది. పన్నెండు అక్షరాలూ, ఎనిమిది అక్షరాల మంత్రాలు విషాన్ని, వ్యాధిని నశింప చేస్తాయి.
కుబ్జికా త్రిపురా గౌరీ చన్ద్రికా విషహారిణీ । ప్రసాదమన్త్రో విషహృదాయురారోగ్యవర్ద్ధనం ।। ౨౯౬.
కుబ్జికా, త్రిపురా, గౌరీ, చంద్రికా, విషహారిణి — కృపా ప్రసాదించే మంత్రం విషాన్ని తొలగించి ఆయురారోగ్యాన్ని పెంచుతుంది.
సౌరో వినాయకస్తద్వద్రుద్రమన్త్రాః సదాఖిలాః ।। ౨౯౬.
సూర్య మంత్రం, వినాయక మంత్రం కూడా ఎప్పుడూ రుద్ర మంత్రాలే.
ఏకద్విత్రిచతుర్వీజః కృష్ణచక్రాఙ్గపఞ్చకః । గోపీజనవల్లభాయ స్వాహా సర్వార్థసాధకః ।। ౨౯౭.
ఒకటి, రెండు, మూడు లేదా నాలుగు విత్తనాలతో, ఐదు నల్ల చక్రాలవంటి అవయవాలతో కూడినదాన్ని, గోపీ జన వల్లభునికి 'స్వాహా'తో అర్పిస్తే, అన్ని కోరికలు నెరవేరుతాయి.
ఓం నమో భగవతే రుద్రాయ ప్రేతాధిపతయే గుత్త్వ గర్జ్జ భ్రామయ ముఞ్చ ముహ్య కట ఆవిశ సువర్ణపతఙ్గ రుద్రో జ్ఞాపయతి ఠ । పాతాలక్షోభమన్త్రోయం మన్త్రణాద్విషనాశనః । దంశకాహిదంశే సద్యో దష్టః కాష్ఠశిలాదినా ।। ౨౯౭.
విషశాన్త్యై దహేద్దంశం జ్వాలకోకనదాదినా । శిరీషవీజపుష్పార్కక్షీరవీజకటుత్రయం ।। ౨౯౭.
విషాన్ని నివారించడానికి, కాటు తగిన చోటికి అగ్ని జ్వాలతో కాల్చాలి లేదా కోకనదాది పదార్థాలతో చేయాలి. శిరీష విత్తనం, పువ్వు, అర్కం, పాలతో కూడిన మూడు పదార్థాలను వాడాలి.
విషం వినాశయేత్ పానలేపనేనాఞ్జనాదినా । శిరిషపుష్పస్య రసభావితం మరిచం సితం ।। ౨౯౭.
శిరీష పువ్వు రసం, మిరియాలు, పంచదార కలిపి తాగడం, పట్టడం లేదా లేపనం చేయడం వల్ల విషం పోతుంది.
పాననస్యాఞ్చనాద్యైశ్చ విషం హన్యాన్న సంశయః । కోషాతకీవచాహిఙ్గుశిరీషార్కపయోయుతం ।। ౨౯౭.
ఇవి కలిపి తాగినా, నాసికా ద్వారా తీసుకున్నా, లేపనంగా వాడినా, విషం తప్పక పోతుంది. కోషాతకి, వచ, హింగు, శిరీష, అర్కం, పాలు కలిపి వాడాలి.
కుటుత్రయం సమేషామ్బో హరేన్నస్యాదినా విషం । రామఠేక్ష్వాకుశర్వాఙ్గచూర్ణం నస్యాద్విషాపహం ।। ౨౯౭.
ఈ మూడూ మసాలా పదార్థాలను నీటితో కలిపి నాసికా ద్వారా వాడితే విషం పోతుంది. రామఠ, ఇక్ష్వాకు, శర్వ అనే మూడు పదార్థాల పొడిని నాసికా ద్వారా వాడితే విషం తొలగిపోతుంది.
ఇన్ద్రబలాగ్నికన్ద్రోణం తులసీ దేవికా సహా । తద్రసాక్తం త్రికటుకం చూర్ణమ్భక్ష్యవిషాపహం ।। ౨౯౭.
ఇంద్రబలా, అగ్నికందం, రోహిణి, తులసి, దేవికా కలిపి, వాటి రసంతో త్రికటు పొడి కలిపి తినిపిస్తే విషం పోతుంది.
పఞ్చాఙ్గం కృష్ణపఞ్చమ్యాం శిరీషస్య విషాపహం ।। ౨౯౭.
కృష్ణపంచమి రోజున శిరీష వృక్షం యొక్క అయిదు భాగాలను తీసుకుంటే, అవి విషాన్ని తొలగిస్తాయి.
అగ్నిరువాచ గోనసాదిచికిత్సాఞ్చ వశిష్ఠ శ్రృణు వచ్మి తే । హ్రీఁ హ్రీఁ అమలపక్షి స్వాహా ౨౯౮.
అగ్ని ఇలా అన్నాడు: వశిష్ఠా! గోమాతకు వచ్చే వ్యాధులకు చికిత్సను నేను చెబుతాను, విను. హ్రీ హ్రీ, నిష్కళంకమైన పక్షీ, స్వాహా.
లశునం రామఠఫ్లం కుష్ఠాగ్నివ్యోషకం విషే । స్నుహీక్షీరం గవ్యఘృతం పక్షం పీత్వాఽహిజే విషే ।। ౨౯౮.
విషానికి వెల్లుల్లి, రామఠ పండు, కుష్ఠం, అగ్ని, వ్యోషం ఉపయోగించాలి. స్నుహి పాలు, ఆవు నెయ్యి కలిపి పక్షికి పాము కాటు విషంలో తాగించాలి.
అథ రాజిలదష్టే చ పేయా కృష్ణా ససైన్ధవా । ఆజ్యక్షౌద్రశకృత్తోయం పురీతత్యా విషాపహం ।। ౨౯౮.
రాజిల కాటు తగిలితే నల్ల మినప్పప్పు, సైంధవ ఉప్పుతో చేసిన పేయం ఇవ్వాలి. నెయ్యి, తేనె, పేడ నీరు, పూరితత్యా కలిపి ఇచ్చినా విషం పోతుంది.
సకృష్ణాఖణ్డదుగ్ధాజ్యం పాతవ్యన్తేన మాక్షికం । వ్యోషం పిచ్ఛం విడాలాస్థి నకులాఙ్గరుహైః సమైః ।। ౨౯౮.
నల్ల మినప్పప్పు, మరిగించని పాలు, నెయ్యితో కలిపి చివర్లో తేనె తాగించాలి. వ్యోషం, పక్షి రెక్క, పిల్లి ఎముక, నకుల శరీర భాగాలు సమానంగా కలిపి వాడాలి.
చూర్ణితైర్మ్మేషదుగ్ధాక్తైర్ధూపః సర్వవిషాపహః । రోమనిర్గుణ్డికాకోలవర్ణైర్వా లశునం సమం ।। ౨౯౮.
కూర్చిన పొడులను గొర్రె పాలతో కలిపి ధూపం వేస్తే అన్ని రకాల విషాలు పోతాయి. లేకపోతే రోమనిర్గుండికా, కోలా ఆకులతో వెల్లుల్లి కలిపి వాడాలి.
మునిపత్రైః కృతస్వేదం దష్టం కాఞ్జికపాచితైః । మూషికాః షోడశ ప్రోక్తా రసఙ్కార్పాసకజమ్పివేత్ ।। ౨౯౮.
మునిపత్రాలతో స్వేదనం చేసి, కాటు తగిన చోట కాంజికంతో ఉడికించాలి. పదహారు రకాల ఎలుకలు చెప్పబడ్డాయి—వాటికి రసంకా, అర్పాసక, జామ్ తాగించాలి.
సతైలం మూషికార్త్తిఘ్నం ఫలినీకుసుమన్తథా । సనాగరగుడమ్భక్ష్యం తద్విషారోచకాపహం ।। ౨౯౮.
నూనెతో కలిపి వాడితే ఎలుక కాటు బాధ పోతుంది. ఫలినీ, కుసుమం, నాగరం, బెల్లం కలిపి తినిపిస్తే విషం, ఆకలి లేకపోవడం పోతాయి.
చికిత్సా వింశతిర్భూతా లూతావిషహరో గణః । పద్మకం పాటలీ కుష్ఠం నతమూశీరచన్దనం ।। ౨౯౮.
ఇరవై విధాల చికిత్సలు ఉన్నాయి. లూత విషాన్ని పోగొట్టే సమూహం: పద్మక, పాటలి, కుష్ఠం, నట, ఉశీర, చందనం.
నిర్గుణ్డీ శారివా శేలు లూతార్త్తం సేచయేజ్జలైః । గుఞ్జానిర్గుణ్డికఙ్కోలపర్ణం శుణ్ఠీ నిశాద్వయం ।। ౨౯౮.
నిర్గుండి, శారివా, శేలు—ఇవి నీటితో చల్లాలి. గుంజ, నిర్గుండికా, కోలా ఆకులు, శుంఠి, రెండు రకాల నిశా కలిపి వాడాలి.
కరఞ్జాస్థి చ తత్పఙ్కైః వృశ్చికార్త్తిహరం శ్రృణు । మఞ్జిష్ఠా వ్యోషపుష్పం శిరీషకౌముదం ।। ౨౯౮.
కరణ్జా ఎముకను దాని ముద్దతో కలిపి వాడితే చీమ కాటు బాధ పోతుంది. మంజిష్ఠా, వ్యోషం, శిరీష పువ్వు, కౌముదిని విను.
సంయోజ్యాశ్చతురో యోగా లేపాదౌ వృశ్చికాపహాః ।। ఓం నమో భగవతే రుద్రాయ చివి ఛిన్ద కిరి భిన్ద ఖఙ్గేన ఛేదయ శులేన భేదయ చక్రేణ దారయ ఓం హ్రూఁ ఫట్ । మన్త్రేణ మన్త్రితో దేయో గర్ద్ధభాదీన్నికృన్తతి ।। ౨౯౮.
లేపనాన్ని ప్రారంభంలో నాలుగు విధాలుగా కలిపి ఉపయోగిస్తే, వృశ్చిక విషం పోతుంది. ఓం భగవంతుడైన రుద్రుడికి నమస్కారం. చీల్చు, కోయు, కొట్టు, కత్తితో నరికు, శూలంతో పొడుచు, చక్రంతో చీల్చు—ఓం హ్రూం ఫట్. ఈ మంత్రంతో అభిమంత్రించి ఇచ్చినప్పుడు, అది గర్ధభాది జంతువుల విషాన్ని తొలగిస్తుంది.
త్రిఫలోశీరముస్తామ్బుమాంసీపద్మకచన్దనం । అజాక్షీరేణ పానాదేర్గర్ద్ధభాదేర్విషం హరేత్ ।। ౨౯౮.
త్రిఫల, ఉశీర, ముస్తా, నీరు, మాంసీ, పద్మ, చందనం—ఇవి మేకపాలతో కలిపి తాగిస్తే, గర్ధభాది జంతువుల విషాన్ని తొలగిస్తాయి.
హరేత్ శిరీషపఞ్చాఙ్గం వ్యోషం శతపదీవిషం । సకన్ధరం శిరీషాస్థి హరేదున్దూరజం విషం ।। ౨౯౮.
శిరీష మొక్క ఐదు భాగాలు, వేపుడు మసాలా కలిపితే, శతపదీ విషం పోతుంది. శిరీష కాండం, శిరీష దుంప కలిపితే, ఎలుక విషం పోతుంది.
వ్యోషం ససర్పిః పిణ్డీతమూలమస్య విషం హరేత్ । క్షారవ్యోషవచాహిఙ్గువిడఙ్గం సైన్ధవన్నతం ।। ౨౯౮.
వేపుడు మసాలా నెయ్యితో కలిపి గోళిగా చేసి ఇచ్చితే, ఆ విషం పోతుంది. క్షార పదార్థాలు, వేపుడు మసాలా, వచ, హింగు, విడంగ, సైంధవ లవణం కలిపినా మంచిదే.
అగ్నిరువాచ ఓం నమో భగవతే రుద్రాయ ఛిన్ద విషం జ్వలితపరశుపాణయే చ । నమో భగవతే పక్షిరుద్రాయ దష్టకం ఉత్థాపయ దష్టకం కమ్పయ జల్పయ సర్ప్పదష్టముత్థాపయ లల బన్వ మోచయ వరరుద్ర గచ్ఛ బధ త్రుట వుక భీషయ ముష్టినా సంహర విషం ఠ ఠ । పక్షిరరుద్రేణ హ విషం నాశమాయాతి మన్త్రణాత్ ।। ఓం నమో భగవతే రుదజ్ర నాశయ విషం స్థావరజఙ్గమం కృత్రిమాకృత్రిమవిషముపవిషం నాశయ నానావిషం దష్టకవిషం నాశయ ధమ దమ వమ మేఘాన్ధకారధారాకర్షర్నిర్విషయీభవ సంహర గచ్ఛ ఆవేశయ విషోత్థాపనరూపం మన్త్రాన్తాద్విషధారణం ఓం క్షిప ఓం క్షిప స్వాహా । ఓం హ్రాఁ హ్రీఁ ఖీఁ సః ఠన్ద్రౌఁ హ్రీఁ ఠః । జపాదినా సాధితస్తు సర్పాన్ బధ్నాతి నిత్యశః ।। ౨౯౭.
అగ్ని ఇలా అన్నాడు: ఓం, భగవంతుడైన రుద్రునికి నమస్కారం; జ్వలించు పరశు పట్టిన వాడా, విషాన్ని తొలగించు. పక్షిరూప రుద్రునికి నమస్కారం; కాటుకుపడినవాడిని లేపు, అతన్ని కదిలించు, మాట్లాడించు, సర్పం కాటుకుపడినవాడిని లేపు, నాలుకను విడిపించు, బంధాన్ని తొలగించు, వరరుద్రా, వెళ్ళు, బంధించు, తెంచు, భయపెట్టు, ముష్టితో పట్టుకో, విషాన్ని తొలగించు, ఠ ఠ. పక్షిరూప రుద్రుని మంత్రంతో విషం నశిస్తుంది. ఓం, భగవంతుడైన రుద్రునికి నమస్కారం, స్థావరజంగమమైన విషాన్ని, కృత్రిమమైనదైనా సహజమైనదైనా, అన్ని రకాల విషాన్ని, కాటు వల్ల వచ్చిన విషాన్ని నశింపచేయు, ఊదు, అదుపుచేయు, వాంతి చేయించు, మేఘాంధకారాన్ని తొలగించు, విషరహితుడవు, తొలగించు, వెళ్ళు, ఆక్రమించు, విషాన్ని లేపే రూపంలో, చివరి మంత్రంతో విషాన్ని పట్టుకో — ఓం, పారవేయు, ఓం, పారవేయు, స్వాహా. ఓం హ్రాం హ్రీం ఖీం సః ఠండ్రౌం హ్రీం ఠః. దీన్ని జపిస్తే సర్పాలను ఎప్పుడూ బంధించగలడు.
ఓం, భగవంతుడైన రుద్రునికి నమస్కారం. ప్రేతాధిపతీ! రక్షించు, గర్జించు, తిప్పు, విడిచిపెట్టు, మాయ చేయు, కట్టిపడు, ప్రవేశించు. బంగారు రెక్కల రుద్రుడు ఆజ్ఞాపిస్తాడు. ఈ మంత్రాన్ని జపిస్తే పాతాళాన్ని కదిలించగలదు; దీని ద్వారా విషం నాశనం అవుతుంది. పాము, చెక్క, రాయి మొదలైన వాటి కాటు తగిలినప్పుడు వెంటనే ప్రభావం చూపుతుంది.