అగ్నిపురాణమ్

అపద్వారగతః శస్త్రీ ప్రమాదీ భూగతేక్ష్ణః । వివర్ణవాసాః పాశాదిహస్తో గదగదవర్ణభాక్ ।। ౨౯౪.

తప్పు ద్వారం ద్వారా వచ్చినవాడు, ఆయుధం ధరించినవాడు, నిర్లక్ష్యంగా ఉండేవాడు, నేలపై నడిచేవాడు, పదునైనవాడు, రంగు మరిగిన బట్టలు వేసుకున్నవాడు, కట్టె లేదా ఆయుధం పట్టుకున్నవాడు, మాటలు తడబడుతూ మాట్లాడేవాడు.

శుష్కకాష్ఠాశ్రితః ఖిన్నస్తిలాక్తకకరాంశుకః । ఆర్ద్రవాసాః కృష్ణారక్తపుష్పయుక్తశిరోరుహః ।। ౨౯౪.

ఎండిన దిండ్ల మధ్య ఉండేవాడు, అలసిపోయినవాడు, నువ్వుల నూనెతో చేతులు మసకబారినవాడు, తడి బట్టలు వేసుకున్నవాడు, నల్ల లేదా ఎరుపు పువ్వులతో జుట్టు అలంకరించుకున్నవాడు.

కుచమర్దీం నఖచ్ఛేదీ గుదస్పృక్ పాదలేఖకః । కేశముఞ్చీ తృణచ్ఛేదీ దుష్టా దూతాస్తథైకశః ।। ౨౯౪.

ముద్దు కొట్టేవాడు, గోళ్లు కత్తిరించేవాడు, పిత్తం తాకేవాడు, పాదాలను గీయేవాడు, జుట్టు విడదీసేవాడు, గడ్డి కోసేవాడు—ఇలాంటి దూతలు ఒక్కొక్కరు ఒక్కో విధంగా చెడు స్వభావం కలవారు.

ఇड़ాన్యా వా వహేద్‌ద్వేధా యది దూతస్య చాత్మనః । ఆభ్యాం ద్వాభ్యాం పుష్టయాస్మాన్ విద్యాస్త్రీపున్నపుంసకాన్ ।। ౨౯౪.

దూత లేదా తానే అయినా రెండు ముక్కలుగా విరిగిన కర్రను తీసుకెళ్తే, ఆ రెండు ద్వారా ఫలితం—స్త్రీ, పురుషుడు, నపుంసకుడు—నిర్ణయించబడుతుంది.

దూతః స్పృశతి యద్‌గాత్రం తస్మిన్ దంశముదాహరేత్ । దూతాఙ్‌ఘ్రిచలనం దుష్టముత్థితిర్నిశ్చలా శుభా ।। ౨౯౪.

దూత శరీరంలో ఎక్కడ తాకితే, అక్కడే కాటు అని చెప్పాలి; దూత కాళ్లు కదిలిస్తే అది అశుభం, కదలకుండా లేచితే అది శుభం.

జీవపార్శ్వే శుభో దూతో దుష్టోఽన్యత్ర సమాగతః । జీవో గతాగతైర్దుష్టః శుభో దూతనివేదనే ।। ౨౯౪.

జీవుడు కుడివైపు ఉన్న దూత శుభం; వేరే చోట అయితే అశుభం. జీవుడు రాకపోకలతో అశుభం, దూతను తెలియజేసినప్పుడు శుభం.

ద్తస్య వాక్ ప్రదుష్టా సా పూర్వ్వామజార్ద్ధనిన్దితా । విభక్తైస్తస్య వాక్యాన్తైర్విషైర్నిర్వ్విషకాలతా ।। ౨౯౪.

దూత మాటలు ముందే దూషించబడితే అవి చెడిపోయినవే; అతని మాటల విభాగం, విషమా లేక విషం లేనిదా, కాలాన్ని బట్టి కూడా తెలుసుకోవాలి.

ఆద్యైః స్వరైశ్చ కాద్యైశ్చ వర్గైర్భిన్నలిపిర్ద్విధా । స్వరజో వసుమాన్వర్గీ ఇతిక్షేపా చ మాతృకా ।। ౨౯౪.

మొదటి స్వరాలు, మొదటి వ్యంజనాలతో లిపి రెండు విధాలుగా ఉంటుంది; స్వరము, రాజసం, భూమి, వర్గాలుగా అక్షరాలు విభజించబడతాయి.

వాతాగ్నీన్ద్రజలాత్మానో వర్గేషు చ చతుష్టయమ్ । నపుంసకాః పఞ్చమాః స్యుః స్వరాః శక్రామ్బుయోనయః ।। ౨౯౪.

గాలి, అగ్ని, ఇంద్రుడు, నీరు—ఈ నాలుగు వర్గాలు; ఐదవది నపుంసక స్వరాలు, ఇంద్రుని, నీటి వంశానికి చెందినవే.

దుష్టౌ దూతస్య వాక్‌పాదౌ వాతగ్నీ మధ్యమో హరిః । ప్రశస్తా వారుణా వర్ణా అతిదుష్టా నపుంసకాః ।। ౨౯౪.

దూత చెడిగా ఉంటే, అతని మాటలు, అడుగులు గాలి, అగ్ని వంటివి; మధ్యలో హరివంటి; శుభమైనవి వరుణుని రంగులో ఉంటాయి; చాలా చెడివి నపుంసకంగా ఉంటాయి.

ప్రస్థానే మఙ్గలం వాక్యం గర్జ్జితం మేఘహస్తినోః । ప్రదక్షిణం ఫలే వృక్షే వామస్య చ రుతం జితం ।। ౨౯౪.

ప్రయాణ సమయంలో మేఘం గర్జన, ఏనుగు అరుపు శుభం; కుడివైపు ప్రదక్షిణగా తిరగడం, చెట్టుపైన పండు, ఎడమవైపు అరుపు విజయాన్ని సూచిస్తాయి.

శుభా గీతాదిశబ్దాః స్యురీదృశం స్యాదసిద్ధయే । అనర్థగీరథాక్రన్దో దక్షిణే విరుతం క్షుతమ్ ।। ౨౯౪.

పాటలు మొదలైన శబ్దాలు శుభం; ఇవి విజయానికి సూచన. అర్థం లేని మాటలు, పెద్ద అరుపులు, కుడివైపు శబ్దాలు, తుమ్ము అశుభం.

వేశ్యా క్షుతో నృపః కన్యా గౌర్ద్దన్తీ మురజధ్వజౌ । క్షీరాజ్యదధిఙ్ఖామ్బు ఛత్రం భేరీ ఫలం సురాః ।। ౨౯౪.

వేశ్య, తుమ్ము, రాజు, కన్య, రెండు పళ్ళు ఉన్న ఆవు, మృదంగం, జెండా, పాలు, నెయ్యి, పెరుగు, నీరు, గొడుగు, బేరి, పండు, దేవతలు—ఇవి శుభ సూచకాలు.

తణ్డులా హేమ రూప్యఞ్చ సిద్ధయేఽభిముఖా అమీ । సకాష్ఠః సానలః కారుర్మ్మలినామ్బరభావభృత్ ।। ౨౯౪.

బియ్యం, బంగారం, వెండి — ఇవన్నీ విజయానికి శుభప్రదాలు. కలపతో, అగ్నితో పని చేసే వాడు, మురికిగా ఉన్న వస్త్రాలు ధరించిన వాడు కూడా శుభమే.

గలస్థటఙ్కో గోమాయుగృధ్రోలూకకపర్ద్దికాః । తైలం కపాలకార్పాసా నిషేధే భస్మ నష్టయే ।। ౨౯౪.

గొంతులో ముద్ర, నక్క, పులిసేను, గుడ్లగూబ, ఖపాలం ధరించిన స్త్రీ, నూనె, ఖపాలం, పత్తి — ఇవన్నీ నిషిద్ధం. బూడిద నష్టం కలిగిస్తుంది.

విషరోగాశ్చ సప్త స్యుర్ధాతోర్ధాత్వన్తరాప్తితః । విషదంశో లలాటం యాత్యతో నేత్రం తతో ముఖమ్ । ఆస్యాచ్చ వచనీనాడ్యౌ ధాతూన్ ప్రాప్నోతి హి క్రమాత్ ।। ౨౯౪.

ఒక పదార్థం మరొకదాన్ని తాకినప్పుడు ఏడు రకాల విషవ్యాధులు కలుగుతాయి. ఆ విషం మొదట నుదిటిపైకి, తరువాత కళ్లకు, తరువాత నోటికి చేరుతుంది. నోటినుండి మాట నాడుల ద్వారా శరీరంలోని ధాతువులకు క్రమంగా వ్యాపిస్తుంది.

అగ్నిరువాచ మన్త్రధ్యానౌషధైర్దష్టతికిత్సాం ప్రవదామి తే । ఓం నమో భగవతే నీలకణ్ఠాయేతి । జపనాద్విషహానిః స్యాదౌషధం జీవరక్షణం ।। ౨౯౫.

అగ్ని చెప్పాడు: మంత్రం, ధ్యానం, ఔషధాలతో విషదశకు చికిత్సను నేను వివరించబోతున్నాను. 'ఓం నమో భగవతే నీలకంఠాయ' అని జపిస్తే విషం నశిస్తుంది, ఔషధం ప్రాణాన్ని కాపాడుతుంది.

సాకజ్యం సకృద్రసం పేయం ద్వివిధం విషముచ్యతే । జఙ్గమం సర్పమూషాది శ్రృఙ్‌గ్యాది స్థావరం విషం ।। ౨౯౫.

విషం రెండు విధాలుగా ఉంటుంది: ఒకటి ఆహారం లేదా పానంలో కలిసినది, మరొకటి కలగనిది. జంతువుల విషం అంటే పాము, చీమ, ఇతర జంతువులది; మొక్కల విషం అంటే కొమ్ము ఉన్నవి మొదలైనవి.

శాన్తస్వరాన్వితో బ్రహ్మా లోహితం తారకం శివః । వియతేర్నామమన్త్రోఽయం తార్క్షః శబ్దమయః స్మృతః ।। ౨౯౫.

బ్రహ్మదేవుడు మృదువైన స్వరంతో, రక్తం తీవ్రమైన స్వరంతో, శివుడు నక్షత్ర స్వరంతో ఉంటారు. ఆకాశమంత్రము తార్క్షమని పిలుస్తారు, అది శబ్దరూపంగా చెప్పబడింది.

పీతం వజ్రచతుష్కోణం పార్థివం శక్రదైవతం । వృత్తార్ద్ధమాప్యపద్మార్ద్ధం శుక్లం వరుణదైవతం ।। ౨౯౫.

పసుపు రంగులో, వజ్రాకారంలో ఉండే భూమితత్త్వానికి ఇంద్రుడు దేవత. తెలుపు రంగులో, అరవృత్తంలో, అరపద్మాకారంలో ఉండే జలతత్త్వానికి వరుణుడు దేవత.

త్ర్యస్త్రం స్వస్తికయుక్తఞ్చ తైజసం వహ్నిదైవతం । వృత్తం విన్దువృతం వాయుదైవతం కృష్ణమాలినమ్ ।। ౨౯౫.

మూడు మూలలతో, స్వస్తిక గుర్తుతో ఉండే అగ్నితత్త్వానికి అగ్ని దేవత. వృత్తాకారంలో, బిందువుతో చుట్టబడిన, నల్లని హారంతో ఉండే వాయుతత్త్వానికి వాయుదేవుడు దేవత.

అఙ్గుష్ఠాద్యఙ్గులీమధ్యే పర్య్యస్తేషు స్వవేశ్మసు । సువర్ణనాగవాహేన వేష్టితేషు న్యసేత్ క్రమాత్ ।। ౨౯౫.

బంగారు పాము చుట్టినట్టు, అంగుళాల మధ్య భాగాల్లో, అంగుళం మొదలు వరుసగా వాటి స్థానాల్లో న్యాసం చేయాలి.

వియతేశ్చతురో వర్ణాన్ సుమణ్డలసమత్విషః । అరూపే రవతన్మాత్రే ఆకాశేశివదేవతే ।। ౨౯౫.

ఆకాశానికి సంబంధించిన నాలుగు అక్షరాలను, పరిపూర్ణ వృత్తంలా ప్రకాశించేలా, రూపరహితమైన, సూర్యస్వరూపంలో, శివుడు ఆకాశదేవతగా భావించి న్యాసం చేయాలి.

కనిష్ఠామద్యపర్వస్థే న్యసేత్తస్యాద్యమక్షరమ్ । నాగానామాదివర్ణాంశ్చ స్వమణ్డలగతాన్న్యసేత్ ।। ౨౯౫.

చిటికెనవేలు మధ్య మడమపై దాని మొదటి అక్షరాన్ని న్యాసం చేయాలి. అలాగే, పాముల మొదటి అక్షరాలను వాటి వలయాల్లో స్థాపించాలి.

భూతాదివర్ణాన్ విన్యసేదఙ్గుష్ఠాద్యన్తపర్వసు । తన్మాత్రాదిగుణాభ్యర్ణానఙ్గులీషు న్యసేద్‌బుధః ।। ౨౯౫.

భూతాదుల అక్షరాలను అంగుళం మొదలు చివరి మడమల వరకు న్యాసం చేయాలి. తత్వాలు మొదలైన లక్షణాలను వేలు మీద జ్ఞానులు న్యాసం చేయాలి.

స్పర్శనాదేవ తార్క్షేణ హస్తే హన్యాద్విషద్వయం । మణ్డలాదిషు తాన్ వర్ణాన్ వియతేః కవయో జితాన్ ।। ౨౯౫.

తార్క్షం చేతిని తాకిన క్షణంలోనే రెండు రకాల విషాలు నశిస్తాయి. కవులు సాధించిన ఆకాశ అక్షరాలను వలయాల్లో న్యాసం చేయాలి.

శ్రేష్ఠద్వయ్హ్గులిభిర్ద్దేహనాభిస్థానేషు పర్వసు । ఆజానుతః సువర్ణాభమానాభేస్తుహినప్రభమ్ ।। ౨౯౫.

ఉత్తమమైన రెండు వేళ్లతో, శరీరంలోని మడమల్లో, అంగుళం మొదటి భాగం నుంచి నాభివరకు, బంగారు వర్ణంలో, మంచు వంటి ప్రకాశంతో న్యాసం చేయాలి.

కుఙ్కుమారుణమాకణ్ఠాదాకేశాన్తాత్ సితేతరం । బ్రహ్మాణ్డవ్యాపినం తార్క్షఞ్చన్ద్రాఖ్యం నాగభూషణమ్ ।। ౨౯౫.

గంతం నుంచి జుట్టు చివర వరకు కుంకుమ రంగు, తరువాత తెలుపు రంగు, బ్రహ్మాండమంతా వ్యాపించిన తార్క్షుడు, చంద్రుడని పిలవబడే, పాములతో అలంకరించబడినవాడు.