అగ్నిపురాణమ్

కృత్తికా భరణీ స్వాతీ మూలం పూర్వ్వత్రయాశ్వినీ । విశాఖార్ద్రా మఘాశ్లేషా శ్రవణరోహిణో ।। ౨౯౪.

కృత్తిక, భరణి, స్వాతి, మూల, మొదటి మూడు, అశ్విని, విశాఖ, ఆర్ద్ర, మఘ, శ్లేష, శ్రవణ, రోహిణి.

హస్తా మన్దకుజౌ వారౌ పఞ్చమీ చాష్టమీ తిథిః । షష్ఠీ రిక్తా శివా నిన్ద్యా పఞ్చమీ చ చతుర్ద్దశీ ।। ౨౯౪.

హస్త, మండ, కుజ, వారం, పంచమి, అష్టమి తిథులు, షష్ఠి, రిక్త, శుభ, నిందిత, పంచమి, చతుర్దశి.

సన్ధ్యాచతుష్టయం దుష్టం దగ్ధయోగాశ్చ రాశయః । ఏకద్విబహవో దంశా దష్టవిద్ధఞ్చ ఖణ్డితమ్ ।। ౨౯౪.

నాలుగు సంధ్యలు దుష్టమైనవి, అలాగే దగ్ధయోగాలు, రాశులు కూడా. ఒక్కటి, రెండు, లేదా ఎక్కువ కాట్లు, కాటుకు గురైనవారు, గాయపడినవారు.

అదంశమవగుప్తం స్యాద్దంశమేవం చతుర్విధమ్ । త్రయో ద్‌వ్యేకక్షతా దంశా వేదనా రుధిరోల్వణా ।। ౨౯౪.

కాటు లేకుండా రక్షించబడినవారు, నాలుగు విధాలుగా కాటుకుగురైనవారు. ముగ్గురు, ఇద్దరు, ఒకరు గాయపడిన కాట్లు, బాధ, ఎక్కువ రక్తస్రావం కలిగినవి.

నక్తన్త్వేకాఙ్‌ఘ్రికూర్మ్మాబా దంశాశ్చ యమచోదితాః । దీహీపిపీలికాస్పర్శీ కణ్ఠశోథరుజాన్వితః ।। ౨౯౪.

రాత్రిపూట, ఒక కాలు, తాబేలు ఆకారపు కాట్లు, యముడు ప్రేరేపించినవి. చీమలు తాకినట్లుగా, గొంతు వాపు, నొప్పి కలిగినవి.

సతోదో గ్రన్థితో దంశః సవిషో న్యస్తనిర్వ్విషః । దేవాలయే శూన్యగృహే వల్మీకోద్యానకోటరే ।। ౨౯౪.

తడి లేదా పొడిగా ఉండే, విషమున్న లేదా విషం లేని కాటు దేవాలయం, ఖాళీ ఇల్లు, పుట్ట, తోటలోని చెట్టు గవ్వల్లో కనిపిస్తే అర్థం.

రథ్యాసన్ధౌ శ్మశానే చ నద్యాఞ్చ సిన్ధుసఙ్గమే । ద్వీపే చతుష్పథే సౌధే గృహేఽబ్జే పర్వ్వతాగ్రతః ।। ౨౯౪.

రహదారి మలుపు వద్ద, శ్మశానంలో, నదుల సంగమంలో, దీవిలో, నాలుగు దారుల కూడలిలో, గొప్ప భవనంలో, ఇంట్లో, తామరపువులో, పర్వత శిఖరంపై కనిపిస్తే అర్థం.

విలద్వారే జీర్ణకూపే జీర్ణవేశ్మని కుడ్యకే । శిగ్రుశ్లేష్మాతకాక్షేషు జమ్బూ డుమ్బరణేషు చ ।। ౨౯౪.

తూలుతున్న తలుపు దగ్గర, పాడైన బావిలో, పాడైన ఇంట్లో, గోడపై, మునగ, శ్లేష్మాతక, నల్లుస, జామ, అత్తి చెట్ల మధ్య కనిపిస్తే అర్థం.

వటే చ జీర్ణప్రాకారే ఖాస్యహృత్‌కక్షజత్రుణి । తాలౌ శఙ్ఖే గలే మూద్‌ర్ధ్ని చివుకే నాభిపాదయోః ।। ౨౯౪.

మర్రి చెట్టు దగ్గర, పాడైన ప్రాకారంపై, నోరు, హృదయం, మడిమ, భుజం, చేతిపొడవు, శంఖం, గొంతు, తల, చెంప, నాభి, కాళ్ల వద్ద కనిపిస్తే అర్థం.

దంశోఽశుభః శుభో దూనః పుష్పహస్తః సువాక్ సుధీః । లిఙ్గవర్ణంసమానశ్చ శుక్లవస్త్రోఽమలః శుచిః ।। ౨౯౪.

అశుభమైన కాటు హానికరం; శుభమైనది మృదువుగా, పువ్వులు చేతిలో, మంచి మాటలు మాట్లాడే, తెలివైనవాడు, లింగం, రంగు ఒకటిగా, తెల్ల వస్త్రాలు ధరించిన, మచ్చలేని, పరిశుద్ధంగా ఉంటాడు.

అపద్వారగతః శస్త్రీ ప్రమాదీ భూగతేక్ష్ణః । వివర్ణవాసాః పాశాదిహస్తో గదగదవర్ణభాక్ ।। ౨౯౪.

తప్పు ద్వారం ద్వారా వచ్చినవాడు, ఆయుధం ధరించినవాడు, నిర్లక్ష్యంగా ఉండేవాడు, నేలపై నడిచేవాడు, పదునైనవాడు, రంగు మరిగిన బట్టలు వేసుకున్నవాడు, కట్టె లేదా ఆయుధం పట్టుకున్నవాడు, మాటలు తడబడుతూ మాట్లాడేవాడు.

శుష్కకాష్ఠాశ్రితః ఖిన్నస్తిలాక్తకకరాంశుకః । ఆర్ద్రవాసాః కృష్ణారక్తపుష్పయుక్తశిరోరుహః ।। ౨౯౪.

ఎండిన దిండ్ల మధ్య ఉండేవాడు, అలసిపోయినవాడు, నువ్వుల నూనెతో చేతులు మసకబారినవాడు, తడి బట్టలు వేసుకున్నవాడు, నల్ల లేదా ఎరుపు పువ్వులతో జుట్టు అలంకరించుకున్నవాడు.

కుచమర్దీం నఖచ్ఛేదీ గుదస్పృక్ పాదలేఖకః । కేశముఞ్చీ తృణచ్ఛేదీ దుష్టా దూతాస్తథైకశః ।। ౨౯౪.

ముద్దు కొట్టేవాడు, గోళ్లు కత్తిరించేవాడు, పిత్తం తాకేవాడు, పాదాలను గీయేవాడు, జుట్టు విడదీసేవాడు, గడ్డి కోసేవాడు—ఇలాంటి దూతలు ఒక్కొక్కరు ఒక్కో విధంగా చెడు స్వభావం కలవారు.

ఇड़ాన్యా వా వహేద్‌ద్వేధా యది దూతస్య చాత్మనః । ఆభ్యాం ద్వాభ్యాం పుష్టయాస్మాన్ విద్యాస్త్రీపున్నపుంసకాన్ ।। ౨౯౪.

దూత లేదా తానే అయినా రెండు ముక్కలుగా విరిగిన కర్రను తీసుకెళ్తే, ఆ రెండు ద్వారా ఫలితం—స్త్రీ, పురుషుడు, నపుంసకుడు—నిర్ణయించబడుతుంది.

దూతః స్పృశతి యద్‌గాత్రం తస్మిన్ దంశముదాహరేత్ । దూతాఙ్‌ఘ్రిచలనం దుష్టముత్థితిర్నిశ్చలా శుభా ।। ౨౯౪.

దూత శరీరంలో ఎక్కడ తాకితే, అక్కడే కాటు అని చెప్పాలి; దూత కాళ్లు కదిలిస్తే అది అశుభం, కదలకుండా లేచితే అది శుభం.

జీవపార్శ్వే శుభో దూతో దుష్టోఽన్యత్ర సమాగతః । జీవో గతాగతైర్దుష్టః శుభో దూతనివేదనే ।। ౨౯౪.

జీవుడు కుడివైపు ఉన్న దూత శుభం; వేరే చోట అయితే అశుభం. జీవుడు రాకపోకలతో అశుభం, దూతను తెలియజేసినప్పుడు శుభం.

ద్తస్య వాక్ ప్రదుష్టా సా పూర్వ్వామజార్ద్ధనిన్దితా । విభక్తైస్తస్య వాక్యాన్తైర్విషైర్నిర్వ్విషకాలతా ।। ౨౯౪.

దూత మాటలు ముందే దూషించబడితే అవి చెడిపోయినవే; అతని మాటల విభాగం, విషమా లేక విషం లేనిదా, కాలాన్ని బట్టి కూడా తెలుసుకోవాలి.

ఆద్యైః స్వరైశ్చ కాద్యైశ్చ వర్గైర్భిన్నలిపిర్ద్విధా । స్వరజో వసుమాన్వర్గీ ఇతిక్షేపా చ మాతృకా ।। ౨౯౪.

మొదటి స్వరాలు, మొదటి వ్యంజనాలతో లిపి రెండు విధాలుగా ఉంటుంది; స్వరము, రాజసం, భూమి, వర్గాలుగా అక్షరాలు విభజించబడతాయి.

వాతాగ్నీన్ద్రజలాత్మానో వర్గేషు చ చతుష్టయమ్ । నపుంసకాః పఞ్చమాః స్యుః స్వరాః శక్రామ్బుయోనయః ।। ౨౯౪.

గాలి, అగ్ని, ఇంద్రుడు, నీరు—ఈ నాలుగు వర్గాలు; ఐదవది నపుంసక స్వరాలు, ఇంద్రుని, నీటి వంశానికి చెందినవే.

దుష్టౌ దూతస్య వాక్‌పాదౌ వాతగ్నీ మధ్యమో హరిః । ప్రశస్తా వారుణా వర్ణా అతిదుష్టా నపుంసకాః ।। ౨౯౪.

దూత చెడిగా ఉంటే, అతని మాటలు, అడుగులు గాలి, అగ్ని వంటివి; మధ్యలో హరివంటి; శుభమైనవి వరుణుని రంగులో ఉంటాయి; చాలా చెడివి నపుంసకంగా ఉంటాయి.

ప్రస్థానే మఙ్గలం వాక్యం గర్జ్జితం మేఘహస్తినోః । ప్రదక్షిణం ఫలే వృక్షే వామస్య చ రుతం జితం ।। ౨౯౪.

ప్రయాణ సమయంలో మేఘం గర్జన, ఏనుగు అరుపు శుభం; కుడివైపు ప్రదక్షిణగా తిరగడం, చెట్టుపైన పండు, ఎడమవైపు అరుపు విజయాన్ని సూచిస్తాయి.

శుభా గీతాదిశబ్దాః స్యురీదృశం స్యాదసిద్ధయే । అనర్థగీరథాక్రన్దో దక్షిణే విరుతం క్షుతమ్ ।। ౨౯౪.

పాటలు మొదలైన శబ్దాలు శుభం; ఇవి విజయానికి సూచన. అర్థం లేని మాటలు, పెద్ద అరుపులు, కుడివైపు శబ్దాలు, తుమ్ము అశుభం.

వేశ్యా క్షుతో నృపః కన్యా గౌర్ద్దన్తీ మురజధ్వజౌ । క్షీరాజ్యదధిఙ్ఖామ్బు ఛత్రం భేరీ ఫలం సురాః ।। ౨౯౪.

వేశ్య, తుమ్ము, రాజు, కన్య, రెండు పళ్ళు ఉన్న ఆవు, మృదంగం, జెండా, పాలు, నెయ్యి, పెరుగు, నీరు, గొడుగు, బేరి, పండు, దేవతలు—ఇవి శుభ సూచకాలు.

తణ్డులా హేమ రూప్యఞ్చ సిద్ధయేఽభిముఖా అమీ । సకాష్ఠః సానలః కారుర్మ్మలినామ్బరభావభృత్ ।। ౨౯౪.

బియ్యం, బంగారం, వెండి — ఇవన్నీ విజయానికి శుభప్రదాలు. కలపతో, అగ్నితో పని చేసే వాడు, మురికిగా ఉన్న వస్త్రాలు ధరించిన వాడు కూడా శుభమే.

గలస్థటఙ్కో గోమాయుగృధ్రోలూకకపర్ద్దికాః । తైలం కపాలకార్పాసా నిషేధే భస్మ నష్టయే ।। ౨౯౪.

గొంతులో ముద్ర, నక్క, పులిసేను, గుడ్లగూబ, ఖపాలం ధరించిన స్త్రీ, నూనె, ఖపాలం, పత్తి — ఇవన్నీ నిషిద్ధం. బూడిద నష్టం కలిగిస్తుంది.

విషరోగాశ్చ సప్త స్యుర్ధాతోర్ధాత్వన్తరాప్తితః । విషదంశో లలాటం యాత్యతో నేత్రం తతో ముఖమ్ । ఆస్యాచ్చ వచనీనాడ్యౌ ధాతూన్ ప్రాప్నోతి హి క్రమాత్ ।। ౨౯౪.

ఒక పదార్థం మరొకదాన్ని తాకినప్పుడు ఏడు రకాల విషవ్యాధులు కలుగుతాయి. ఆ విషం మొదట నుదిటిపైకి, తరువాత కళ్లకు, తరువాత నోటికి చేరుతుంది. నోటినుండి మాట నాడుల ద్వారా శరీరంలోని ధాతువులకు క్రమంగా వ్యాపిస్తుంది.

అగ్నిరువాచ మన్త్రధ్యానౌషధైర్దష్టతికిత్సాం ప్రవదామి తే । ఓం నమో భగవతే నీలకణ్ఠాయేతి । జపనాద్విషహానిః స్యాదౌషధం జీవరక్షణం ।। ౨౯౫.

అగ్ని చెప్పాడు: మంత్రం, ధ్యానం, ఔషధాలతో విషదశకు చికిత్సను నేను వివరించబోతున్నాను. 'ఓం నమో భగవతే నీలకంఠాయ' అని జపిస్తే విషం నశిస్తుంది, ఔషధం ప్రాణాన్ని కాపాడుతుంది.

సాకజ్యం సకృద్రసం పేయం ద్వివిధం విషముచ్యతే । జఙ్గమం సర్పమూషాది శ్రృఙ్‌గ్యాది స్థావరం విషం ।। ౨౯౫.

విషం రెండు విధాలుగా ఉంటుంది: ఒకటి ఆహారం లేదా పానంలో కలిసినది, మరొకటి కలగనిది. జంతువుల విషం అంటే పాము, చీమ, ఇతర జంతువులది; మొక్కల విషం అంటే కొమ్ము ఉన్నవి మొదలైనవి.

శాన్తస్వరాన్వితో బ్రహ్మా లోహితం తారకం శివః । వియతేర్నామమన్త్రోఽయం తార్క్షః శబ్దమయః స్మృతః ।। ౨౯౫.

బ్రహ్మదేవుడు మృదువైన స్వరంతో, రక్తం తీవ్రమైన స్వరంతో, శివుడు నక్షత్ర స్వరంతో ఉంటారు. ఆకాశమంత్రము తార్క్షమని పిలుస్తారు, అది శబ్దరూపంగా చెప్పబడింది.