అగ్నిపురాణమ్

గోనసా మన్దగా దీర్ఘా మణ్డలైర్వివిధైస్చితాః । రాజిలాశ్చిత్రితాః స్నిగ్ధాస్తిర్య్యగూద్‌ర్ధ్వఞ్చ వాజిభిః ।। ౨౯౪.

పశువుల మాదిరి ముక్కుతో, నెమ్మదిగా కదిలే, పొడవుగా ఉండే, వలయాలతో అలంకరించబడ్డవారు. గీతలతో, మెరిసే శరీరంతో, అడ్డంగా, నిలువుగా గుర్రాలతో కదిలేవారు.

వ్యన్తరా మిశ్రచిహ్నాశ్చ భూవర్షాగ్నేయవాయవః । చతుర్విధాస్తే షడ్‌వింశభేదాః షోड़శ గోనసాః ।। ౨౯౪.

మధ్యస్థమైన పాములు, కలిసిన లక్షణాలతో, భూమి, వర్షం, అగ్ని, గాలి స్వభావాలవారు. వీరు నలుగురు, ఇరవై ఆరు రకాలుగా, పశుముఖాలతో పదహారు మంది ఉంటారు.

త్రయోదశ చ రాజీలా వ్యన్తరా ఏకవిశతిః । యేఽనుక్తకాలే జాయన్తే సర్పాస్తే వ్యన్తరాః స్మృతాః ।। ౨౯౪.

పదమూడు గీతలుగలవారు, మధ్యస్థుల్లో ఇరవై ఒకరు. చెప్పని కాలంలో పుట్టేవారు మధ్యస్థ పాములుగా భావించబడతారు.

ఆషాఢాదిత్రిమాసైః స్యాద్ గర్భో మాషటతుష్టయే । అణ్డకానాం శతే ద్వే చ తత్వారింశత్ ప్రసూయతే ।। ౨౯౪.

ఆషాఢం మొదలు మూడు నెలల్లో గర్భం ఏర్పడుతుంది, ఆరు ముద్దల కాలంలో. రెండు వందల గుడ్లలో నలభై పాములు పుడతాయి.

సర్పా గ్రసన్తి సూతౌఘాన్ వినా స్త్రీపున్నపుంసకాన్ । ఉన్మీలతేఽక్షి సప్తాహాత్ కృష్ణో మాసాద్భవేద్వహిః ।। ౨౯౪.

పాములు పిల్లలను తినేస్తాయి, కానీ ఆడ, మగ, నపుంసకులను మాత్రం వదిలిపెడతాయి. ఏడురోజులకు కళ్ళు తెరుచుకుంటాయి, నెల రోజులకు బయటకు వస్తాయి.

ద్వాదశాహాత్ సుబోధః స్యాత్ దన్తాః స్యుః సూర్య్యదర్శనాత్ । ద్వాత్రింశద్దినవింశత్యా చతుస్రస్తేషు దంష్ట్రికాః ।। ౨౯౪.

పన్నెండు రోజులకు పాము పూర్తిగా జ్ఞానం పొందుతుంది. సూర్యుని చూసిన వెంటనే పళ్లొస్తాయి. ముప్పై రెండు లేదా పందొమ్మిది రోజులకు, వారిలో నలుగురికి విషపూరిత దంతాలు వస్తాయి.

కరాలీ మకరీ కాలరాత్రీ చ యమదూతికా । ఏతాస్తీః సవిషా దంష్ట్రా వామదక్షిణపార్శ్వగాః ।। ౨౯౪.

కరాళి, మకరీ, కాలరాత్రి, యమదూతిక — వీరు విషపూరిత దంతాలతో, ఎడమ, కుడి వైపులా ఉంటారు.

షణ్మాసాన్ముచ్యతే కృత్తిం జీవేత్షష్టిసమాద్వయం । నాగాః సూర్య్యాదివారేశాః సప్త ఉక్తా దివా నిశి ।। ౨౯౪.

ఆరు నెలలకు పాము తన చర్మాన్ని వదులుతుంది, అరవై రెండు సంవత్సరాలు జీవిస్తుంది. సూర్యుడు మొదలైన వారాలలో ఏడుగురు నాగులు, పగలు, రాత్రి ఉంటారని చెబుతారు.

స్వేషాం షట్ ప్రతివారేషు కులికః సర్వ్వసన్ధిషు । శఙ్ఖేన వా మహావ్జేన సహ తస్యోదయోఽథవా ।। ౨౯౪.

ప్రతి వారంలో వారి వారి ఆరుగురు, ప్రతి సంధిలో కులికుడు ఉంటాడు. శంఖంతో లేదా గొప్ప నాగుతో కలిసి, లేదా వేరే విధంగా ఆయన ఉద్భవిస్తాడు.

ద్వయోర్వ్వా నాड़ికామన్త్రమన్త్రకం కులికోదయః । దుష్టః స కాలః సర్వ్వత్ర సర్పదంశే విశేషతః ।। ౨౯౪.

లేదా ఇద్దరిలో, కొబ్బరి మంత్రం లేదా మంత్రంతో కులికుడు ఉద్భవిస్తాడు. ఆ సమయం ఎక్కడైనా, ముఖ్యంగా పాము కాటులో, అనుకూలంగా ఉండదు.

కృత్తికా భరణీ స్వాతీ మూలం పూర్వ్వత్రయాశ్వినీ । విశాఖార్ద్రా మఘాశ్లేషా శ్రవణరోహిణో ।। ౨౯౪.

కృత్తిక, భరణి, స్వాతి, మూల, మొదటి మూడు, అశ్విని, విశాఖ, ఆర్ద్ర, మఘ, శ్లేష, శ్రవణ, రోహిణి.

హస్తా మన్దకుజౌ వారౌ పఞ్చమీ చాష్టమీ తిథిః । షష్ఠీ రిక్తా శివా నిన్ద్యా పఞ్చమీ చ చతుర్ద్దశీ ।। ౨౯౪.

హస్త, మండ, కుజ, వారం, పంచమి, అష్టమి తిథులు, షష్ఠి, రిక్త, శుభ, నిందిత, పంచమి, చతుర్దశి.

సన్ధ్యాచతుష్టయం దుష్టం దగ్ధయోగాశ్చ రాశయః । ఏకద్విబహవో దంశా దష్టవిద్ధఞ్చ ఖణ్డితమ్ ।। ౨౯౪.

నాలుగు సంధ్యలు దుష్టమైనవి, అలాగే దగ్ధయోగాలు, రాశులు కూడా. ఒక్కటి, రెండు, లేదా ఎక్కువ కాట్లు, కాటుకు గురైనవారు, గాయపడినవారు.

అదంశమవగుప్తం స్యాద్దంశమేవం చతుర్విధమ్ । త్రయో ద్‌వ్యేకక్షతా దంశా వేదనా రుధిరోల్వణా ।। ౨౯౪.

కాటు లేకుండా రక్షించబడినవారు, నాలుగు విధాలుగా కాటుకుగురైనవారు. ముగ్గురు, ఇద్దరు, ఒకరు గాయపడిన కాట్లు, బాధ, ఎక్కువ రక్తస్రావం కలిగినవి.

నక్తన్త్వేకాఙ్‌ఘ్రికూర్మ్మాబా దంశాశ్చ యమచోదితాః । దీహీపిపీలికాస్పర్శీ కణ్ఠశోథరుజాన్వితః ।। ౨౯౪.

రాత్రిపూట, ఒక కాలు, తాబేలు ఆకారపు కాట్లు, యముడు ప్రేరేపించినవి. చీమలు తాకినట్లుగా, గొంతు వాపు, నొప్పి కలిగినవి.

సతోదో గ్రన్థితో దంశః సవిషో న్యస్తనిర్వ్విషః । దేవాలయే శూన్యగృహే వల్మీకోద్యానకోటరే ।। ౨౯౪.

తడి లేదా పొడిగా ఉండే, విషమున్న లేదా విషం లేని కాటు దేవాలయం, ఖాళీ ఇల్లు, పుట్ట, తోటలోని చెట్టు గవ్వల్లో కనిపిస్తే అర్థం.

రథ్యాసన్ధౌ శ్మశానే చ నద్యాఞ్చ సిన్ధుసఙ్గమే । ద్వీపే చతుష్పథే సౌధే గృహేఽబ్జే పర్వ్వతాగ్రతః ।। ౨౯౪.

రహదారి మలుపు వద్ద, శ్మశానంలో, నదుల సంగమంలో, దీవిలో, నాలుగు దారుల కూడలిలో, గొప్ప భవనంలో, ఇంట్లో, తామరపువులో, పర్వత శిఖరంపై కనిపిస్తే అర్థం.

విలద్వారే జీర్ణకూపే జీర్ణవేశ్మని కుడ్యకే । శిగ్రుశ్లేష్మాతకాక్షేషు జమ్బూ డుమ్బరణేషు చ ।। ౨౯౪.

తూలుతున్న తలుపు దగ్గర, పాడైన బావిలో, పాడైన ఇంట్లో, గోడపై, మునగ, శ్లేష్మాతక, నల్లుస, జామ, అత్తి చెట్ల మధ్య కనిపిస్తే అర్థం.

వటే చ జీర్ణప్రాకారే ఖాస్యహృత్‌కక్షజత్రుణి । తాలౌ శఙ్ఖే గలే మూద్‌ర్ధ్ని చివుకే నాభిపాదయోః ।। ౨౯౪.

మర్రి చెట్టు దగ్గర, పాడైన ప్రాకారంపై, నోరు, హృదయం, మడిమ, భుజం, చేతిపొడవు, శంఖం, గొంతు, తల, చెంప, నాభి, కాళ్ల వద్ద కనిపిస్తే అర్థం.

దంశోఽశుభః శుభో దూనః పుష్పహస్తః సువాక్ సుధీః । లిఙ్గవర్ణంసమానశ్చ శుక్లవస్త్రోఽమలః శుచిః ।। ౨౯౪.

అశుభమైన కాటు హానికరం; శుభమైనది మృదువుగా, పువ్వులు చేతిలో, మంచి మాటలు మాట్లాడే, తెలివైనవాడు, లింగం, రంగు ఒకటిగా, తెల్ల వస్త్రాలు ధరించిన, మచ్చలేని, పరిశుద్ధంగా ఉంటాడు.

అపద్వారగతః శస్త్రీ ప్రమాదీ భూగతేక్ష్ణః । వివర్ణవాసాః పాశాదిహస్తో గదగదవర్ణభాక్ ।। ౨౯౪.

తప్పు ద్వారం ద్వారా వచ్చినవాడు, ఆయుధం ధరించినవాడు, నిర్లక్ష్యంగా ఉండేవాడు, నేలపై నడిచేవాడు, పదునైనవాడు, రంగు మరిగిన బట్టలు వేసుకున్నవాడు, కట్టె లేదా ఆయుధం పట్టుకున్నవాడు, మాటలు తడబడుతూ మాట్లాడేవాడు.

శుష్కకాష్ఠాశ్రితః ఖిన్నస్తిలాక్తకకరాంశుకః । ఆర్ద్రవాసాః కృష్ణారక్తపుష్పయుక్తశిరోరుహః ।। ౨౯౪.

ఎండిన దిండ్ల మధ్య ఉండేవాడు, అలసిపోయినవాడు, నువ్వుల నూనెతో చేతులు మసకబారినవాడు, తడి బట్టలు వేసుకున్నవాడు, నల్ల లేదా ఎరుపు పువ్వులతో జుట్టు అలంకరించుకున్నవాడు.

కుచమర్దీం నఖచ్ఛేదీ గుదస్పృక్ పాదలేఖకః । కేశముఞ్చీ తృణచ్ఛేదీ దుష్టా దూతాస్తథైకశః ।। ౨౯౪.

ముద్దు కొట్టేవాడు, గోళ్లు కత్తిరించేవాడు, పిత్తం తాకేవాడు, పాదాలను గీయేవాడు, జుట్టు విడదీసేవాడు, గడ్డి కోసేవాడు—ఇలాంటి దూతలు ఒక్కొక్కరు ఒక్కో విధంగా చెడు స్వభావం కలవారు.

ఇड़ాన్యా వా వహేద్‌ద్వేధా యది దూతస్య చాత్మనః । ఆభ్యాం ద్వాభ్యాం పుష్టయాస్మాన్ విద్యాస్త్రీపున్నపుంసకాన్ ।। ౨౯౪.

దూత లేదా తానే అయినా రెండు ముక్కలుగా విరిగిన కర్రను తీసుకెళ్తే, ఆ రెండు ద్వారా ఫలితం—స్త్రీ, పురుషుడు, నపుంసకుడు—నిర్ణయించబడుతుంది.

దూతః స్పృశతి యద్‌గాత్రం తస్మిన్ దంశముదాహరేత్ । దూతాఙ్‌ఘ్రిచలనం దుష్టముత్థితిర్నిశ్చలా శుభా ।। ౨౯౪.

దూత శరీరంలో ఎక్కడ తాకితే, అక్కడే కాటు అని చెప్పాలి; దూత కాళ్లు కదిలిస్తే అది అశుభం, కదలకుండా లేచితే అది శుభం.

జీవపార్శ్వే శుభో దూతో దుష్టోఽన్యత్ర సమాగతః । జీవో గతాగతైర్దుష్టః శుభో దూతనివేదనే ।। ౨౯౪.

జీవుడు కుడివైపు ఉన్న దూత శుభం; వేరే చోట అయితే అశుభం. జీవుడు రాకపోకలతో అశుభం, దూతను తెలియజేసినప్పుడు శుభం.

ద్తస్య వాక్ ప్రదుష్టా సా పూర్వ్వామజార్ద్ధనిన్దితా । విభక్తైస్తస్య వాక్యాన్తైర్విషైర్నిర్వ్విషకాలతా ।। ౨౯౪.

దూత మాటలు ముందే దూషించబడితే అవి చెడిపోయినవే; అతని మాటల విభాగం, విషమా లేక విషం లేనిదా, కాలాన్ని బట్టి కూడా తెలుసుకోవాలి.

ఆద్యైః స్వరైశ్చ కాద్యైశ్చ వర్గైర్భిన్నలిపిర్ద్విధా । స్వరజో వసుమాన్వర్గీ ఇతిక్షేపా చ మాతృకా ।। ౨౯౪.

మొదటి స్వరాలు, మొదటి వ్యంజనాలతో లిపి రెండు విధాలుగా ఉంటుంది; స్వరము, రాజసం, భూమి, వర్గాలుగా అక్షరాలు విభజించబడతాయి.

వాతాగ్నీన్ద్రజలాత్మానో వర్గేషు చ చతుష్టయమ్ । నపుంసకాః పఞ్చమాః స్యుః స్వరాః శక్రామ్బుయోనయః ।। ౨౯౪.

గాలి, అగ్ని, ఇంద్రుడు, నీరు—ఈ నాలుగు వర్గాలు; ఐదవది నపుంసక స్వరాలు, ఇంద్రుని, నీటి వంశానికి చెందినవే.