అగ్నిపురాణమ్

శేషం శైలాన్ కుఞ్జరాంశ్చ యే తేఽష్టౌ దేవయోనయః । విరూపాక్షం మహాపద్మం భద్రం సుమనసన్తథా ।। ౨౯౧.

శేషుడు, పర్వతాలు, ఏనుగులు — వీరే ఎనిమిది దైవ వంశాలు: విరూపాక్షుడు, మహాపద్మ, భద్ర, సుమనసుడు,

కుముదైరావణః పద్మః పుష్పదన్తోఽథ వామనః । సుప్రతీకోఞ్జనో నాగా అష్టౌ హోమోఽథ దక్షిణామ్ ।। ౨౯౧.

కుముదుడు, ఎర్రావతుడు, పద్మ, పుష్పదంతుడు, వామనుడు, సుప్రతీకుడు, అంజనుడు — ఈ ఎనిమిది నాగులకు హోమాలు, దక్షిణలు సమర్పించాలి.

గజాః శాన్త్యుదకాసిక్తా వృద్ధౌ నైమిత్తికం శ్రృణు । గజానాం మకరాదౌ చ ఐశాన్యాం నగరాద్బహిః ।। ౨౯౧.

ఏనుగులకు శాంతిజలంతో స్నానం చేయిస్తే అవి అభివృద్ధి చెందుతాయి. ఇప్పుడు మకర మొదలైన ఏనుగుల కోసం నగరానికి బయట, ఈశాన్య దిశలో చేసే ప్రత్యేక కర్మను విను.

స్థణ్డిలే కమలే మధ్యే విష్ణుం లక్ష్మీఞ్చ కేశరే । బ్రహ్మాణం భాస్కరం పృథ్వీం యజేత్ స్కన్దం హ్యనన్తకం ।। ౨౯౧.

స్థండిలంపై, కమల మధ్యలో, కేశరంలో విష్ణువు, లక్ష్మిని పూజించాలి. బ్రహ్మ, సూర్యుడు, భూమి, స్కందుడు, అనంతుడిని కూడా పూజించాలి.

ఖం శివం సోమమిన్ద్రాదీంస్తదస్త్రాణి దలే క్రమాత్ । వజ్రం శక్తిఞ్చ దణ్డఞ్చ తోమరం పాశకం గదాం ।। ౨౯౧.

ఖం, శివుడు, సోముడు, ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలు, వారి ఆయుధాలను విడివిడిగా — వజ్రం, శక్తి, దండం, తోమరం, పాశం, గదా — ఇలా విభాగాల వారీగా అమర్చాలి.

శూలం పద్మం బహిర్వృన్తే చక్రే సూర్య్యన్తథాశ్వినౌ । వసూనష్టౌ తథా సాధ్యాన్ యామ్యేఽథ నైర్ఋతే దలే ।। ౨౯౧.

బయటి కాండంలో శూలం, పద్మం ఉంచాలి; చక్రం, సూర్యుడు, అశ్వినులు; ఎనిమిది వసువులు, సాధ్యులు — ఇవన్నీ దక్షిణ, నైరుతి విభాగాల్లో ఉంచాలి.

దేవానాఙ్గిరసశ్చాశ్విభృగవో మరుతోఽనిలే । విశ్వేదేవాంస్తథా దక్షే రుద్రా రౌద్రేఽథ మణ్డలే ।। ౨౯౧.

దేవతలు, ఆంగిరసులు, అశ్వినులు, భృగువులు, మరుతులు, వాయువు, విశ్వదేవతలు, దక్షుడు, రుద్రులు — రుద్ర విభాగంలో వలయంగా పూజించాలి.

తతో వృత్తయా రేఖయా తు దేవాన్ వై బాహ్యతో యజేత్ । సూత్రకారానృషీన్ వాణీం పూర్వ్వాదౌ సరితో గిరీన్ ।। ౨౯౧.

తర్వాత వృత్తాకార రేఖతో బయట దేవతలను పూజించాలి. సూత్రకారులు, ఋషులు, వాణిని తూర్పు మొదలుకొని నదులు, పర్వతాలతో కలిసి పూజించాలి.

మహాభూతాని కోణేషు ఐశాన్యాదిషు సంయజేత్ । పద్మం చక్రం గదాం శంఖం చతురస్రన్తు మణ్డలం ।। ౨౯౧.

ఈశాన్య మొదలైన మూలల్లో మహాభూతాలను పూజించాలి. పద్మం, చక్రం, గదా, శంఖం, చతురస్రం, వృత్తం కూడా ఉంచాలి.

చతుర్ద్వారం తతః కుమ్భాః అగ్న్యాదౌ చ పతాకికాః। చత్వారస్తోరణా ద్వారి నాగానైరావతాదికాన్ ।। ౨౯౧.

నాలుగు ద్వారాల్లో కుండలు పెట్టాలి. అగ్ని మొదలైన ప్రదేశాల్లో జెండాలు, నాలుగు ద్వారాల్లో తోరణాలు, ఎర్రావతుడు మొదలైన ఏనుగులను ఉంచాలి.

పూర్వ్వాదౌ చౌషధీభిశ్చ దేవానాం భాజనం పృథక్ । పృథక్శతాహుతీశ్చాజ్యైర్గజానర్చ్య ప్రదక్షిణం ।। ౨౯౧.

తూర్పు వైపున ఔషధాలతో దేవతలకు వేర్వేరు పాత్రలు ఉంచాలి. వేర్వేరు నెయ్యి హోమాలు వంద వందగా సమర్పించాలి. ఏనుగులను ప్రదక్షిణంగా పూజించాలి.

నాగం వహ్నిం దేవతాదీన్ బాహ్యైర్జగ్ముః స్వకం గృహమ్ । ద్విజేభ్యో దక్షిణాం దద్యాత్ హస్తివైద్యాదికాంస్తథా ।। ౨౯౧.

నాగుడు, అగ్ని, ఇతర దేవతలను పూజించిన తర్వాత వారు తమ తమ స్థానాలకు వెళ్ళిపోతారు. బ్రాహ్మణులకు, హస్తవైద్యులకు, ఇతరులకు దక్షిణలు ఇవ్వాలి.

కరిణీన్తు సమారుహ్య వదేత్ కర్ణన్తు కాలవిత్ । నాగారాజేఽమృతే శాన్తిం కృత్వాఽముష్మిన్ జపన్మనుమ్ ।। ౨౯౧.౧౫ శ్రీగజస్త్వం కృతో రాజ్ఞా భవానస్య గజాగ్రణీః । ప్రభుర్మాల్యాగ్రభక్తైస్త్వాం పూజయిష్యతి పార్థివః ।। ౨౯౧.

ఏనుగు మీద ఎక్కి, సమయాన్ని తెలిసినవాడు ఆమె చెవిలో ఇలా చెప్పాలి: 'నాగరాజుకు అమృత శాంతి చేసి, ఈ మంత్రాన్ని జపించి, ఓ శుభ్రమైన ఏనుగు! నిన్ను రాజు ప్రధానంగా చేశాడు. రాజు నిన్ను పూలమాలలతో, శ్రేష్ఠమైన భోజనాలతో గౌరవిస్తాడు.'

లోకస్తదాజ్ఞయా పూజాం కరిష్యతి తదా తవ । పాలనీయస్త్వయా రాజా యుద్ధేఽధ్వని తథా గృహే ।। ౨౯౧.

ఆ ఆజ్ఞతో ప్రజలు నీకు పూజలు చేస్తారు. నువ్వు రాజును యుద్ధంలో, ప్రయాణంలో, ఇంట్లో కూడా రక్షించాలి.

తిర్య్యగ్భావం సముత్‌సృజ్య దివ్యం భావమనుస్మర । దేవాసురే పురా యుద్ధే శ్రీగజస్త్రిదశైః కృతః ।। ౨౯౧.

జంతు స్వభావాన్ని వదిలి, నీ దివ్య స్వరూపాన్ని గుర్తు పెట్టుకో. పూర్వం దేవతలు, దానవుల యుద్ధంలో, శుభమైన ఏనుగు దేవతలచే సృష్టించబడింది.

ఐరావణసుతః శ్రీమానరిష్టో నామ వారణః । శ్రీగజానాన్తు తత్ తేజః సర్వ్వమేవోపతిష్ఠతే ।। ౨౯౧.

ఐరావతుని కుమారుడైన అరిష్టుడు అనే ప్రసిద్ధ ఏనుగు. ఆ శుభమైన ఏనుగుల శక్తి అంతా ఇప్పుడు నీలో ఉంది.

తత్తేజస్తవ నాగేన్ద్ర దివ్యభావసమన్వితం । ఉపతిష్ఠతు భద్రన్తే రక్ష రాజానమాహవే ।। ౨౯౧.

ఏనుగుల అధిపతీ! నీ దివ్య స్వరూపంతో కూడిన ఆ శక్తి నీకు మేలు కలిగించాలి. నువ్వు రాజును యుద్ధంలో రక్షించు.

ఇత్యేవమభిషిక్తైనమారోహేత శుభే నృపః । తస్యానుగమనం కుర్యుః సశస్త్రనవసద్‌గజాః ।। ౨౯౧.

ఈ విధంగా అభిషేకం చేయించుకున్న రాజు శుభమైన ఏనుగుపై ఎక్కాలి. ఆయుధాలతో ఉన్న సైనికులు, అలంకరించబడిన కొత్త ఏనుగులు అతన్ని అనుసరించాలి.

శాలాస్వసౌ స్థణ్డిలేఽబ్జే దికపాలాదీన్ యజేద్వహిః । కేశరేషు బలం నాగం భువఞ్చైవ సరస్వతీం ।। ౨౯౧.

శాలలో, బలిపీఠంపై, పద్మంపై, దిక్పాలకులను ఇతర దేవతలను బయట పూజించాలి. కేశరాల్లో, సైన్యంలో, ఏనుగులో, భూమిలో, సరస్వతిని కూడా పూజించాలి.

మధ్యేషు డిణ్డిమం ప్రార్చ్య గన్ధమాల్యానులేపనైః । హుత్వా దేయస్తు కలశో రసపూర్ణో ద్విజాయ చ ।। ౨౯౧.

మధ్యలో ఢింఢిమాన్ని సుగంధ ద్రవ్యాలు, పుష్పమాలలు, లేపనాలతో పూజించాలి. హోమం చేసిన తర్వాత, రసంతో నిండిన కలశాన్ని బ్రాహ్మణునికి ఇవ్వాలి.

గజాధ్యక్షం హస్తిపం చ గణితజ్ఞఞ్చ పూజయేత్ । గజాధ్యక్షాయ తన్దద్యాత్ డిణ్డిమం సోపి వాదయేత్ ।। ౨౯౧.

ఏనుగుల అధికారి, ఏనుగు సంరక్షకుడు, గణితజ్ఞుడిని పూజించాలి. ఢింఢిమాన్ని ఏనుగుల అధికారికి ఇవ్వాలి, అతడే దానిని మ్రోగించాలి.

శుభగమ్భీరశబ్దైః స్యాజ్జఘనస్థోఽభివాదయేత్ ।। ౨౯౧.

శుభమైన, గంభీరమైన ధ్వనులతో వెనక నుండి నమస్కరించాలి.

ధన్వన్తరిరువాచ గోవిప్రపాలనం కార్య్యం రాజ్ఞా గోశాన్తిమావదే । గావః పవిత్రా మాఙ్గల్యా గోషు లోకాః ప్రతిష్ఠితాః ।। ౨౯౨.

ధన్వంతరి చెప్పాడు: రాజు గోవులను, బ్రాహ్మణులను రక్షించాలి. గోశాలలో శాంతిని కలిగించాలి. గోవులు పవిత్రమైనవి, మంగళకరమైనవి. లోకాలు గోవుల్లోనే స్థిరంగా ఉన్నాయి.

శకృన్‌మూత్రం పరం తాసామలక్షమీనాశనం పరం । గవాం కణ్డూయనం వారి శ్రృహ్గస్యాఘౌఘమర్ద్దనమ్ ।। ౨౯౨.

గోవుల మలమూత్రాలు అత్యుత్తమమైనవి, దురదృష్టాన్ని తొలగించేవి. గోవులు తమను తాము గోకరచినప్పుడు వచ్చే నీరు పాపాలను తొలగిస్తుంది.

రోచనా విషరక్షోఘ్నీ గ్రాసదః స్వర్గగో గవాం । యద్‌గృహే దుఃఖితా గావః స యాతి నరకన్నరః ।। ౨౯౨.

రోచన విషాన్ని, రాక్షసులను నాశనం చేస్తుంది, అన్నాన్ని ఇస్తుంది, గోవులకు స్వర్గాన్ని కలిగిస్తుంది. ఏ ఇంట్లో గోవులు బాధపడితే, ఆ మనిషి నరకానికి పోతాడు.

పరగోగ్రాసదః స్వర్గీ గోహితో బ్రహ్మలోకభాక్ । గోదానాత్‌కీర్త్తనాద్రక్షాం కృత్వా చోద్ధరతే కులమ్ ।। ౨౯౨.

ఇతరుల గోవులకు ఆహారం పెట్టేవాడు స్వర్గాన్ని పొందుతాడు. గోవులను సంరక్షించేవాడు బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతాడు. గోదానం, గోస్తుతి, గోరక్షణ వల్ల వంశాన్ని పైకి తీసుకెళ్తాడు.

గవాం శ్వాసాత్ పవిత్రా భూస్పర్శనాత్కిల్విషక్షయః । గోమృత్రం గోమయం క్షీరం దధి సర్పిః కుశోదకమ్ ।। ౨౯౨.

గోవుల ఊపిరితో పవిత్రత కలుగుతుంది. భూమిని తాకితే పాపాలు పోతాయి. గోమూత్రం, గోమయం, పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, కుశతో తాకిన నీరు—

ఏకరాత్రోపవాసశ్చ శ్వపాకమపి శోధయేత్ । సర్వ్వాశుభవినాశాయ పురాచరితమీశ్వరైః ।। ౨౯౨.

ఒక రాత్రి ఉపవాసం చేసినా, అది కుక్కను తిన్నవాడినీ పవిత్రుడిని చేస్తుంది. ఈ అన్నిటినీ దేవతలు పాపాలను తొలగించడానికి చేసేవారు.

ప్రత్యేకఞ్చ త్ర్యహాభ్యస్తం మహాసాన్తపనం స్మృతం । సర్వకామప్రదఞ్చైతత్ సర్వ్వాశుభవీమర్ద్దనమ్ ।। ౨౯౨.

ప్రతి ఒక్కరూ మూడు రోజులు ఇలా ఆచరించితే, అది మహాసాంతపనంగా పరిగణించబడుతుంది. ఇది అన్ని కోరికలను తీర్చుతుంది, అన్ని దురదృష్టాలను తొలగిస్తుంది.