అగ్నిపురాణమ్

ద్వౌ క్షారౌ శాద్వలా దన్తీ స్వర్ణక్షీరీ విషాణికా । కోలప్రమాణాం గుటికాం పివేత్ సౌవీరకాయుతాం ।। ౨౮౫.

రెండు రకాల క్షారాలు, షాద్వల, దంతీ, స్వర్ణక్షీరీ, విషాణికా — ఇవన్నీ కలిపి కొల్లపండు పరిమాణంలో గుళికలు తయారుచేసి, సౌవీరకంతో తీసుకోవాలి.

శోథావపాకే త్రివృతా ప్రవృద్ధే చోదరాదికే । క్షీరం శోథహరం దారు వర్షాభూర్నాగరైః శుభమ్ ।। ౨౮౫.

వాపు, పిండికూర్చు, పొట్ట సంబంధ వ్యాధులకు, దారు, వర్షాభూ, శుంఠితో చేసిన పాలు వాపును తగ్గించడంలో మంచిది.

సేకస్తథార్కవర్షాభూనిమ్బక్కాథేన శోథజిత్ । వ్యోషగర్భం పలాశస్య త్రిగుణే భస్మవారిణి ।। ౨౮౫.

అర్క, వర్షాభూ, నిమ్మ చెక్కతో చేసిన పొయ్యి వేడి నీటితో సేకం వేసితే వాపు తగ్గుతుంది. వ్యోషం కలిపిన పలాశ బూడిదను మూడింతలు నీటిలో కలిపి వాడాలి.

సాధితం పివతః సర్పిః పతత్యర్శో న సంశయః । విశ్వక్సేనావనిర్గ్గుణ్డీసాధితం చాపి లావణం ।। ౨౮౫.

పైన చెప్పిన విధంగా సిద్ధం చేసిన నెయ్యి తాగితే అర్షస్సు తప్పకుండా పోతుంది. అలాగే విశ్వక్సేన, అవనిగుండీతో సిద్ధం చేసిన ఉప్పు కూడా ఉపయోగపడుతుంది.

విड़ఙ్గానలసిన్ధూత్థరాస్నాగ్రక్షారదారుభిః । తైలఞ్చతుర్గుణం సిద్ధం కటుద్రవ్యం జలేన వా ।। ౨౮౫.

విరంగ, అనలసింధు, హరాస్నా, గ్రక్షార, దారు — వీటితో నాలుగు రెట్లు తీసుకుని నూనె సిద్ధం చేయాలి. లేదా కటు పదార్థాలు, నీటితో కలిపి సిద్ధం చేయవచ్చు.

గణఅడమాలాపహం తైలమభ్యఙ్గాత్ గలగణ్డనుత్ । శటీకునాగబలయక్కాథః క్షీరససే యుతమ్ ।। ౨౮౫.

గడ్డలు పోయే నూనెను అభ్యంగం చేస్తే గలగండం తగ్గుతుంది. ఇది శటి, కునాగ, బల, యక్కాథ, పాలు, మజ్జిగతో కలిపి సిద్ధం చేయాలి.

పయస్యాపిప్పలీవాసాకల్కం సిద్ధంక్షయే హితమ్ । వచావిड़భయాశుణ్ఠీహిఙ్గుకుష్ఠాగ్నిదీప్యకాన్ ।। ౨౮౫.

పయస్య, పిప్పలి, వాసాతో కలిపిన కల్కం క్షయానికి మంచిది. వచా, వీరభయ, శుంఠి, హింగు, కుష్ఠ, అగ్నిదీప్యకాలు కూడా కలిపి వాడాలి.

ద్విత్రిషట్‌చతురేకాంశసప్తపఞ్చాశికాః క్రమాత్ । చూర్ణం పీతం హన్తి గుల్మం ఉదరం శూలకాసనుత్ ।। ౨౮౫.

రెండు, మూడు, ఆరు, నాలుగు, ఒకటి, ఏడూ, అయిదు, యాభై అనే క్రమంలో పొడి తయారు చేసి తింటే గుల్మం, పొట్ట వాపు, నొప్పి, దగ్గు పోతాయి.

పాఠానికుమ్భత్రికటుత్రిఫలాగ్నిషు సాధితమ్ । మూత్రేణ చూర్ణగుటికా గుల్మప్లీహాదిమర్ద్దనీ ।। ౨౮౫.

పాఠా, నికుంభ, త్రికటు, త్రిఫల, అగ్ని — వీటిని కలిపి పొడి చేసి, మూత్రంతో గుళికలు తయారు చేసి తీసుకుంటే గుల్మం, ప్లీహాది వ్యాధులు పోతాయి.

వాసానిమ్బపటోలాని త్రిఫలా వాతపిత్తనుత్ । లిహ్యాత్ క్షౌద్రేణ విड़ఙ్గం చూర్ణం కృమివినాశనమ్ ।। ౨౮౫.

వాసా, నిమ్మ, పట్టోల, త్రిఫల — ఇవి వాతపిత్తాలను తగ్గిస్తాయి. విరంగ పొడిని తేనెతో లిడి చేస్తే క్రములు నశిస్తాయి.

విड़ఙ్గసైన్ధవక్షారమృత్రేనాపి హరీతకీ । శల్లకీవదరీజమ్బుపియాలామ్రార్జునత్వచః ।। ౨౮౫.

విరంగ, సైంధవ, క్షారం, లేదా మూత్రంతో కలిపిన హరీతకి తీసుకోవాలి. అలాగే శల్లకి, వదరీ, జంబూ, పియాల, మామిడి, అర్జున చెక్క కూడా వాడాలి.

పీతాః క్షీరేణ మధ్వక్తాః పృథక్శోణితవారణాః । విల్వామ్రధాతకీపాఠాశుణ్ఠీమోచరసాః సమాః ।। ౨౮౫.

పాలు, తేనెతో కలిపి వీటిని వేర్వేరుగా తీసుకుంటే రక్తస్రావం ఆగిపోతుంది. బిల్వ, మామిడి, ధాతకి, పాఠా, శుంఠి, మోచ చెక్క సమానంగా కలిపి వాడాలి.

పీతా రున్ధన్త్యతీసారం గుड़తక్రేణ దుర్జయమ్ । చాఙ్గేరీకోలదధ్యమ్బునాగరక్షారసంయుతమ్ ।। ౨౮౫.

మజ్జిగ, చాంగా, కోల, పెరుగు నీరు, శుంఠి, క్షారం కలిపి తీసుకుంటే దుర్జయమైన అతిసారం కూడా ఆగిపోతుంది.

ఘృతతయుక్క్కాథితం పేయం గుదభ్రంసే రుజాపహమ్ । విड़ఙ్గాతివిషాముస్తం దారుపాఠాకలిఙ్గకమ్ ।। ౨౮౫.

నెయ్యితో సిద్ధం చేసిన కషాయం గుదభ్రంశంలో తాగితే నొప్పి తగ్గుతుంది. విరంగ, అతివిష, ముస్త, దారు, పాఠా, కలింగ కలిపి వాడాలి.

మరీచేన సమాయుక్తం శోథాతీసారనాశనమ్ । శర్కరాసిన్ధుశుణ్ఠీభిః కృష్ణామధుగుड़ేన వా ।। ౨౮౫.

మిరియాలుతో కలిపితే వాపు, అతిసారం పోతాయి. లేదా పంచదార, సైంధవం, శుంఠి, నల్ల తేనె లేదా బెల్లంతో కలిపి వాడాలి.

ద్వే ద్వే ఖాదేద్ధరీతక్యౌ జీవేద్వర్షశతం సుఖీ । త్రిఫలా పిప్పలీయుక్తా సమధ్వాజ్యా తథైవ సా ।। ౨౮౫.

ప్రతి రోజు రెండు హరీతకి పండ్లు తింటే వంద సంవత్సరాలు సుఖంగా జీవించవచ్చు. త్రిఫల, పిప్పలి, సమానంగా తేనె, నెయ్యితో కలిపి తీసుకున్నా అదే ఫలితం.

చూర్ణమామలకం తేన సురసేన తు భావితమ్ । మధ్వాజ్యశర్కరాయుక్తం లిఢ్‌వా స్త్రీశః పయః పివేత్ ।। ౨౮౫.

ఆమలక పొడిని సురసేనతో కలిపి, తేనె, నెయ్యి, పంచదార కలిపి లిడి చేసి, ఆ తరువాత స్త్రీలు పాలు తాగాలి.

మాసపిప్పలిశాలీనాం యవగోధూమయోస్తథా । చూర్ణభాగైః సమాంశైశ్చ పచేత్ పిప్పలికాం శుభాం ।। ౨౮౫.

పిప్పలి, బియ్యం, యవలు, గోధుమల పొడిని సమానంగా తీసుకుని, మంచి పిప్పలి వంటకంగా ఉడికించాలి.

తాం భక్షయిత్వా చ పివేత్ శర్కరామధురం పయః । నవశ్చటకవజ్జమ్భేద్‌ దశవారాన్ స్త్రియం ధ్రువమ్ ।। ౨౮౫.

ఆ వంటకాన్ని తినిన తర్వాత, పంచదార కలిపిన పాలను తాగాలి. ఇలా చేస్తే, పక్షి గుడ్లు పెట్టినట్టు, పది రోజుల్లో స్త్రీకి గర్భం కలుగుతుంది.

సమఙ్గాధాతకీపుష్పలోధ్రనీలోత్పలాని చ । ఏతత్ క్షీరేణ దాతవ్యం స్త్రీణాం ప్రదరనాశనం ।। ౨౮౫.

సమంగా, ధాతకీ పువ్వులు, లోధ్రం, నీలోత్పలాన్ని పాలతో కలిపి స్త్రీలకు ఇస్తే, గర్భాశయ సంబంధమైన వ్యాధులు పోతాయి.

వీజఙ్కౌరణ్టకఞ్చాపి మధుకం శ్వేతచన్దనం । పద్మోత్పలస్య మూలాని మధుకం శర్కరాతిలాన్ ।। ౨౮౫.

విజా, కౌరణ్టక విత్తనాలు, మధుకం, తెల్ల చందనం, పద్మం, నీలోత్పలపు మూలాలు, మధుకం, పంచదార, నువ్వులు—ఇవి కలిపి ఇవ్వాలి.

ద్రవమాణేషు గర్భేషు గర్భస్థాపనముత్తమం । దేవదారు నభః కుష్ఠం నలదం విశ్వభేషజం ।। ౨౮౫.

గర్భం కదిలే స్త్రీలకు గర్భాన్ని నిలిపే మంచి మందుగా దేవదారు, నభ, కుష్టం, నలద, విశ్వభేషజం ఉపయోగపడతాయి.

లేపః కాఞ్జికసమ్పిష్టస్తైలయుక్తః శిరోర్త్తినుత్ । వస్త్రపూతం క్షిపేత్ కోష్ణం సిన్ధూత్థం కర్ణశూలనుత్ ।। ౨౮౫.

కాంజికంతో కలిపిన పేస్టును నూనెతో కలిపి తలకు పట్టిస్తే తలనొప్పి తగ్గుతుంది. ఆ మిశ్రమాన్ని వడకట్టి వేడి చేసి చెవిలో వేస్తే వాయువుతో వచ్చే చెవినొప్పి పోతుంది.

లశునార్ద్రకశిగ్రూణాం కదల్యా వా రసః పృథక్ । బలాశతావరీరాస్నామృతాః మైరీయకైః పివేత్ ।। ౨౮౫.

వెల్లులి, అల్లం, మునగ, అరటి పండ్ల రసాన్ని వేర్వేరుగా తీసుకుని, బల, శతావరి, రాస్నా, అమృత, మైరీయక పొడితో కలిపి తాగాలి.

త్రిఫలాసహితం సర్పిస్తిమిరఘ్నమనుత్తమం । త్రిఫలావ్యోషసిన్ధూత్థైర్ఘృతం సిద్ధం పివేన్నరః ।। ౨౮౫.

త్రిఫలాతో చేసిన నెయ్యి కన్ను చీకటి నివారణకు ఉత్తమం. త్రిఫలా, వ్యోష, సింధూత్తి కలిపిన నెయ్యిని తాగాలి.

చాక్షుష్యమ్భేదనం హృద్యం దీపనం కఫరోగనుత్ । నీలోత్పలస్య కిఞ్జల్కం గోశకృద్రససంయుతం ।। ౨౮౫.

నీలోత్పలపు పుష్పరేణువును ఆవు పేడ రసంతో కలిపి వాడితే, కళ్ళకు మంచిది, చూపును స్పష్టంగా చేస్తుంది, రుచికరంగా ఉంటుంది, జీర్ణశక్తిని పెంచుతుంది, కఫ వ్యాధులు పోతాయి.

గుటికాఞ్జనమేతత్ స్యాత్ దినరాత్ర్యన్ధయోర్హితం । యష్టిమధువచాకృష్ణావీజానం గుటజస్య చ ।। ౨౮౫.

ఇది గుటికాంజనం అవుతుంది. పగలు లేదా రాత్రి అంధత్వం ఉన్నవారికి మంచిది. యష్టిమధు, వచ, కృష్ణ విత్తనాలు, గుటజతో కలిపి తయారు చేయాలి.

కల్కేనాలోడ్య నిమ్బస్య కషాయో వమనాయసః । స్నిగ్ధస్విన్నయవన్తోయం ప్రదాతవ్యం విరేచనమ్ ।। ౨౮౫.

వేపను పేస్టుగా చేసి కషాయంగా తయారు చేస్తే వాంతికి ఉపయోగపడుతుంది. నూనెతో మరిగిన నీటిని, నూనెతో తడిపిన వారికి విరేచనంగా ఇవ్వాలి.

అన్య్థా యోజితం కుర్య్యాత్ మన్దాగ్నిం గౌరవారుచిం। పథ్యాసైన్ధవకృష్ణానాం చూర్ణముష్ణామ్బునా పివేత్ ।। ౨౮౫.

లేదా, జీర్ణశక్తి తగ్గినప్పుడు, బరువు, ఆకలి లేకపోవడం వంటి సమస్యలకు, పథ్య, సైంధవ ఉప్పు, కృష్ణ ఉప్పు పొడిని వేడి నీటితో తాగాలి.