అగ్నిపురాణమ్

త్రికకటుత్రిఫలాక్కాథం౯ సక్షారలవణం పివేత్ । కఫవాతాత్మకేష్వేవ వింరేకః కఫవృద్ధినుత్ ।। ౨౮౫.

త్రికటు, త్రిఫలతో చేసిన కషాయాన్ని క్షార ఉప్పుతో కలిపి తాగితే, కఫం, వాయువు కారణంగా వచ్చే వ్యాధుల్లో విరేచనం కఫాన్ని తగ్గిస్తుంది.

పిప్పలీపిప్పలీమూలవచాచిత్రకనాగరైః । క్కాథితం వా పివేత్పేయమామవాతవినాశనం ।। ౨౮౫.

పిప్పలి, పిప్పలి వేరు, వచ, చిత్రక, శుంగతో చేసిన కషాయం లేదా పానీయం తీసుకుంటే, అజీర్ణ వాయువు వల్ల వచ్చే వ్యాధులు పోతాయి.

రాస్నాం గుడుచీమేరణ్డదేవదారుమహౌషధం । పివేత్ సర్వాడ్గికే వాతే సామే సన్ధ్యస్థిమజ్జగే ।। ౨౮౫.

రాస్న, గుడూచీ, ఎర్రండ, దేవదారు, గొప్ప ఔషధాలతో చేసిన కషాయం శరీరంలోని జాయింట్లు, ఎముకలు, మజ్జలో వాయువు వల్ల వచ్చే వ్యాధులను పోగొడుతుంది.

దశమూలకషాయం వా పివేద్వా నాగరామ్భసా । సుణ్ఠీగోక్షురకక్కాథః ప్రాతః ప్రాతర్న్నిషేవితః ।। ౨౮౫.

లేదా దశమూల కషాయం తాగవచ్చు. లేకపోతే శుంఠి, గోక్షురతో చేసిన కషాయం ప్రతి ఉదయం తీసుకోవాలి. నాగరాన్ని నీటిలో కలిపి తాగినా మంచిది.

సామవాతకటీశూలపాచనో రుక్ప్రణాశనః । సమూలపత్రశాఖాయాః ప్రసారణ్యాశ్చ తైలకం ।। ౨౮౫.

ప్రసారణి మొక్క యొక్క వేరు, ఆకులు, కొమ్ములతో చేసిన నూనెను వాడితే, వాయువు వల్ల నడుములో వచ్చే నొప్పి, అజీర్ణ సమస్యలు తగ్గిపోతాయి.

గుడుచ్యాః సురసః కల్కః చూర్ణం వా క్కాథమేవ చ । ప్రభూతకాలమాసేవ్య ముచ్యతే వాతశోణితాత్ । ౨౮౫.

గుడూచీ, సురసాతో చేసిన లేపనం, పొడి లేదా కషాయాన్ని ఎక్కువ కాలం తీసుకుంటే, వాయువు, రక్త సంబంధిత వ్యాధుల నుంచి విముక్తి లభిస్తుంది.

పిప్పలీ వర్ద్ధమానం వా సేవ్యం పథ్యా గుడేన్ వా । పటోలత్రిఫలాతీవ్రకటుకామృతసాధితం ।। ౨౮౫.

పిప్పలి లేదా వర్ధమానాన్ని పథ్య లేదా బెల్లంతో తీసుకోవాలి. పటోళ, త్రిఫల, బాగా తీపి అమృత కూడా ప్రయోజనకరంగా ఉంటాయి.

పక్వం పీత్వా జయత్యాశు సదాహం వాతశోణితం । గుగ్గులం కోష్ణశీతే తు గుడుచీ త్రిఫలామ్భ్సా ।। ౨౮౫.

దీనిని ఉడికించి తాగితే వెంటనే దాహం, వాయు-రక్త సంబంధ వ్యాధులు తగ్గిపోతాయి. గుగ్గిళ్లు, వేడి లేదా చల్లని గుడూచీ త్రిఫల నీటితో తీసుకుంటే కూడా మంచిది.

బలాపునర్న్నవైరణ్డవృహతీద్వయగోక్షురైః । సహిఙ్గు లవణైః పీతం సద్యో వాతరుజాపహం ।। ౨౮౫.

బల, పునర్నవ, ఎర్రండ, రెండు వృహతీ, గోక్షుర, హింగు, ఉప్పుతో చేసిన కషాయాన్ని తాగితే, వాయువు వల్ల వచ్చే నొప్పి వెంటనే పోతుంది.

కార్షికం పిప్పలీలమూలం పఞ్చైవ లవణాని చ । పిప్పలీ చిత్రకం శుణ్ఠీ త్రిఫ్లా త్రివృతా వచా ।। ౨౮౫.

వ్యవసాయంలో ఉపయోగించే పిప్పలిమూలం, ఐదు రకాల ఉప్పులు, పిప్పలి, చిత్రకం, శుంఠి, త్రిఫల, త్రివృత, వచా — ఇవన్నీ కలిపి తీసుకోవాలి.

ద్వౌ క్షారౌ శాద్వలా దన్తీ స్వర్ణక్షీరీ విషాణికా । కోలప్రమాణాం గుటికాం పివేత్ సౌవీరకాయుతాం ।। ౨౮౫.

రెండు రకాల క్షారాలు, షాద్వల, దంతీ, స్వర్ణక్షీరీ, విషాణికా — ఇవన్నీ కలిపి కొల్లపండు పరిమాణంలో గుళికలు తయారుచేసి, సౌవీరకంతో తీసుకోవాలి.

శోథావపాకే త్రివృతా ప్రవృద్ధే చోదరాదికే । క్షీరం శోథహరం దారు వర్షాభూర్నాగరైః శుభమ్ ।। ౨౮౫.

వాపు, పిండికూర్చు, పొట్ట సంబంధ వ్యాధులకు, దారు, వర్షాభూ, శుంఠితో చేసిన పాలు వాపును తగ్గించడంలో మంచిది.

సేకస్తథార్కవర్షాభూనిమ్బక్కాథేన శోథజిత్ । వ్యోషగర్భం పలాశస్య త్రిగుణే భస్మవారిణి ।। ౨౮౫.

అర్క, వర్షాభూ, నిమ్మ చెక్కతో చేసిన పొయ్యి వేడి నీటితో సేకం వేసితే వాపు తగ్గుతుంది. వ్యోషం కలిపిన పలాశ బూడిదను మూడింతలు నీటిలో కలిపి వాడాలి.

సాధితం పివతః సర్పిః పతత్యర్శో న సంశయః । విశ్వక్సేనావనిర్గ్గుణ్డీసాధితం చాపి లావణం ।। ౨౮౫.

పైన చెప్పిన విధంగా సిద్ధం చేసిన నెయ్యి తాగితే అర్షస్సు తప్పకుండా పోతుంది. అలాగే విశ్వక్సేన, అవనిగుండీతో సిద్ధం చేసిన ఉప్పు కూడా ఉపయోగపడుతుంది.

విड़ఙ్గానలసిన్ధూత్థరాస్నాగ్రక్షారదారుభిః । తైలఞ్చతుర్గుణం సిద్ధం కటుద్రవ్యం జలేన వా ।। ౨౮౫.

విరంగ, అనలసింధు, హరాస్నా, గ్రక్షార, దారు — వీటితో నాలుగు రెట్లు తీసుకుని నూనె సిద్ధం చేయాలి. లేదా కటు పదార్థాలు, నీటితో కలిపి సిద్ధం చేయవచ్చు.

గణఅడమాలాపహం తైలమభ్యఙ్గాత్ గలగణ్డనుత్ । శటీకునాగబలయక్కాథః క్షీరససే యుతమ్ ।। ౨౮౫.

గడ్డలు పోయే నూనెను అభ్యంగం చేస్తే గలగండం తగ్గుతుంది. ఇది శటి, కునాగ, బల, యక్కాథ, పాలు, మజ్జిగతో కలిపి సిద్ధం చేయాలి.

పయస్యాపిప్పలీవాసాకల్కం సిద్ధంక్షయే హితమ్ । వచావిड़భయాశుణ్ఠీహిఙ్గుకుష్ఠాగ్నిదీప్యకాన్ ।। ౨౮౫.

పయస్య, పిప్పలి, వాసాతో కలిపిన కల్కం క్షయానికి మంచిది. వచా, వీరభయ, శుంఠి, హింగు, కుష్ఠ, అగ్నిదీప్యకాలు కూడా కలిపి వాడాలి.

ద్విత్రిషట్‌చతురేకాంశసప్తపఞ్చాశికాః క్రమాత్ । చూర్ణం పీతం హన్తి గుల్మం ఉదరం శూలకాసనుత్ ।। ౨౮౫.

రెండు, మూడు, ఆరు, నాలుగు, ఒకటి, ఏడూ, అయిదు, యాభై అనే క్రమంలో పొడి తయారు చేసి తింటే గుల్మం, పొట్ట వాపు, నొప్పి, దగ్గు పోతాయి.

పాఠానికుమ్భత్రికటుత్రిఫలాగ్నిషు సాధితమ్ । మూత్రేణ చూర్ణగుటికా గుల్మప్లీహాదిమర్ద్దనీ ।। ౨౮౫.

పాఠా, నికుంభ, త్రికటు, త్రిఫల, అగ్ని — వీటిని కలిపి పొడి చేసి, మూత్రంతో గుళికలు తయారు చేసి తీసుకుంటే గుల్మం, ప్లీహాది వ్యాధులు పోతాయి.

వాసానిమ్బపటోలాని త్రిఫలా వాతపిత్తనుత్ । లిహ్యాత్ క్షౌద్రేణ విड़ఙ్గం చూర్ణం కృమివినాశనమ్ ।। ౨౮౫.

వాసా, నిమ్మ, పట్టోల, త్రిఫల — ఇవి వాతపిత్తాలను తగ్గిస్తాయి. విరంగ పొడిని తేనెతో లిడి చేస్తే క్రములు నశిస్తాయి.

విड़ఙ్గసైన్ధవక్షారమృత్రేనాపి హరీతకీ । శల్లకీవదరీజమ్బుపియాలామ్రార్జునత్వచః ।। ౨౮౫.

విరంగ, సైంధవ, క్షారం, లేదా మూత్రంతో కలిపిన హరీతకి తీసుకోవాలి. అలాగే శల్లకి, వదరీ, జంబూ, పియాల, మామిడి, అర్జున చెక్క కూడా వాడాలి.

పీతాః క్షీరేణ మధ్వక్తాః పృథక్శోణితవారణాః । విల్వామ్రధాతకీపాఠాశుణ్ఠీమోచరసాః సమాః ।। ౨౮౫.

పాలు, తేనెతో కలిపి వీటిని వేర్వేరుగా తీసుకుంటే రక్తస్రావం ఆగిపోతుంది. బిల్వ, మామిడి, ధాతకి, పాఠా, శుంఠి, మోచ చెక్క సమానంగా కలిపి వాడాలి.

పీతా రున్ధన్త్యతీసారం గుड़తక్రేణ దుర్జయమ్ । చాఙ్గేరీకోలదధ్యమ్బునాగరక్షారసంయుతమ్ ।। ౨౮౫.

మజ్జిగ, చాంగా, కోల, పెరుగు నీరు, శుంఠి, క్షారం కలిపి తీసుకుంటే దుర్జయమైన అతిసారం కూడా ఆగిపోతుంది.

ఘృతతయుక్క్కాథితం పేయం గుదభ్రంసే రుజాపహమ్ । విड़ఙ్గాతివిషాముస్తం దారుపాఠాకలిఙ్గకమ్ ।। ౨౮౫.

నెయ్యితో సిద్ధం చేసిన కషాయం గుదభ్రంశంలో తాగితే నొప్పి తగ్గుతుంది. విరంగ, అతివిష, ముస్త, దారు, పాఠా, కలింగ కలిపి వాడాలి.

మరీచేన సమాయుక్తం శోథాతీసారనాశనమ్ । శర్కరాసిన్ధుశుణ్ఠీభిః కృష్ణామధుగుड़ేన వా ।। ౨౮౫.

మిరియాలుతో కలిపితే వాపు, అతిసారం పోతాయి. లేదా పంచదార, సైంధవం, శుంఠి, నల్ల తేనె లేదా బెల్లంతో కలిపి వాడాలి.

ద్వే ద్వే ఖాదేద్ధరీతక్యౌ జీవేద్వర్షశతం సుఖీ । త్రిఫలా పిప్పలీయుక్తా సమధ్వాజ్యా తథైవ సా ।। ౨౮౫.

ప్రతి రోజు రెండు హరీతకి పండ్లు తింటే వంద సంవత్సరాలు సుఖంగా జీవించవచ్చు. త్రిఫల, పిప్పలి, సమానంగా తేనె, నెయ్యితో కలిపి తీసుకున్నా అదే ఫలితం.

చూర్ణమామలకం తేన సురసేన తు భావితమ్ । మధ్వాజ్యశర్కరాయుక్తం లిఢ్‌వా స్త్రీశః పయః పివేత్ ।। ౨౮౫.

ఆమలక పొడిని సురసేనతో కలిపి, తేనె, నెయ్యి, పంచదార కలిపి లిడి చేసి, ఆ తరువాత స్త్రీలు పాలు తాగాలి.

మాసపిప్పలిశాలీనాం యవగోధూమయోస్తథా । చూర్ణభాగైః సమాంశైశ్చ పచేత్ పిప్పలికాం శుభాం ।। ౨౮౫.

పిప్పలి, బియ్యం, యవలు, గోధుమల పొడిని సమానంగా తీసుకుని, మంచి పిప్పలి వంటకంగా ఉడికించాలి.

తాం భక్షయిత్వా చ పివేత్ శర్కరామధురం పయః । నవశ్చటకవజ్జమ్భేద్‌ దశవారాన్ స్త్రియం ధ్రువమ్ ।। ౨౮౫.

ఆ వంటకాన్ని తినిన తర్వాత, పంచదార కలిపిన పాలను తాగాలి. ఇలా చేస్తే, పక్షి గుడ్లు పెట్టినట్టు, పది రోజుల్లో స్త్రీకి గర్భం కలుగుతుంది.