అగ్నిపురాణమ్

ససైన్ధవైః పచేత్తైలమభ్యహ్గాచ్ఛర్ద్దికాపహం । సక్షీరాన్ మార్కవరసాన్ ద్విప్రస్థమధుకోత్పలైః ।। ౨౮౫.

సెందువుపు కలిపిన నూనెను మరిగించి అభ్యంగం చేయాలి; ఇది వాంతులు తగ్గిస్తుంది. పాలు, ఆర్కరసం, రెండు ప్రస్థలు యష్టిమధు, నీలకమలం కలిపి వాడాలి.

పచేత్తు తైలకుడవం తన్నస్యం పలితాపహం । నిమ్బమ్పటోలం త్రిఫలా గుడూచీ ఖదిరం వృషం ।। ౨౮౫.

నిమ్మ, పటోళ, త్రిఫల, గుడూచీ, ఖదిర, వృష అనే ఔషధాలతో నూనెను ఉడికిస్తే, అది తలలో వచ్చే తెల్ల జుట్టును తొలగిస్తుంది.

భూనిమ్బపాఠాత్రిఫలాగుడూచీరక్తచన్దనం । యోగద్వయం జ్వరం హన్తి కుష్ఠవిస్ఫోటకాదికం ।। ౨౮౫.

భూనిమ్మ, పాఠా, త్రిఫల, గుడూచీ, రక్తచందనం — ఈ రెండు మిశ్రమాలు జ్వరాన్ని, కుష్ఠు, చర్మపు పుండ్లు వంటి వ్యాధులను నశింపజేస్తాయి.

పటోలామృతభూనిమ్బవాసారిష్టకపర్పటైః । ఖదిరాన్తయుతైః క్కాథో విస్ఫోటజ్వరశాన్తికృత్ ।। ౨౮౫.

పటోళ, అమృత, భూనిమ్మ, వాస, అరిష్ట, పర్పట, ఖదిరతో చేసిన కషాయం జ్వరాన్ని, చర్మపు పుండ్లను నివారిస్తుంది.

దశమూలీ చ్ఛిన్నరుహా పథ్యా దారు పునర్నవా । జ్వర్రావద్రధిశోథేషు శిగ్రువిశ్వజితా హితాః ।। ౨౮౫.

దశమూలి, చిన్నరుహ, పథ్య, దారు, పునర్నవ, శిగ్రు, విశ్వజితా కలిపి చేసిన ఔషధాలు జ్వరం, వాపు, నీరు నిలిచే వ్యాధులకు మంచివిగా ఉంటాయి.

మధూకం నిమ్బపత్రాణి లేపః స్యాద్ వ్రణశోధనః । త్రిఫలా ఖదిరో దార్వీ న్యగ్రోధాతిబలాకుశాః ।। ౨౮౫.

మధూక, నిమ్మ ఆకులతో చేసిన లేపనం గాయాలను శుభ్రం చేస్తుంది. త్రిఫల, ఖదిర, దార్వీ, న్యగ్రోధ, అతిబల, కుశ కూడా ఉపయోగపడతాయి.

నిమ్బమూలకపత్రాణాం కషాయాః శోధనే హితాః । కరఞ్జారిష్టనిర్గుణ్డీరసో హన్యాద్ వ్రణక్రిమీన్ ।। ౨౮౫.

నిమ్మ వేర్లు, ఆకులతో చేసిన కషాయాలు శుభ్రతకు ఉపయోగపడతాయి. కరంజ, అరిష్ట, నిర్గుండీ రసం గాయాల్లో ఉండే పురుగులను నాశనం చేస్తుంది.

ధాతకీచన్దనబలాసమహ్గామధుకోత్పలైః । దార్వీమేదోన్వితైర్లేపః ససర్పిర్వ్రణరోపణః ।। ౨౮౫.

ధాతకీ, చందనం, బల, మధూక, ఉత్పల, దార్వీ, నెయ్యి, కొవ్వుతో కలిపి చేసిన లేపనం గాయాలను త్వరగా మానిపిస్తుంది.

గుగ్గులుత్రిఫలావ్యోషసమాంశైర్ఘృతయోగతః । నాడీ దుష్టవణం శూలమ్భగన్దరముఖం హరేత్ ।। ౨౮౫.

గుగ్గిళ్లు, త్రిఫల, వ్యోషం సమానంగా తీసుకుని నెయ్యితో కలిపి వాడితే, నాళాల్లో వచ్చే దుర్వాసన గల గాయాలు, నొప్పి, వాపు తొలగిపోతాయి.

హరితకీం మూత్రసిద్ధాం సతైలలవణాన్వితాం । ప్రాతః ప్రాతశ్చ సేవేత్ కఫవాతామయాపహాం ।। ౨౮౫.

హరితకిని మూత్రం, నూనె, ఉప్పుతో కలిపి ప్రతి ఉదయం తీసుకుంటే, కఫం, వాయువు వల్ల వచ్చే వ్యాధులు పోతాయి.

త్రికకటుత్రిఫలాక్కాథం౯ సక్షారలవణం పివేత్ । కఫవాతాత్మకేష్వేవ వింరేకః కఫవృద్ధినుత్ ।। ౨౮౫.

త్రికటు, త్రిఫలతో చేసిన కషాయాన్ని క్షార ఉప్పుతో కలిపి తాగితే, కఫం, వాయువు కారణంగా వచ్చే వ్యాధుల్లో విరేచనం కఫాన్ని తగ్గిస్తుంది.

పిప్పలీపిప్పలీమూలవచాచిత్రకనాగరైః । క్కాథితం వా పివేత్పేయమామవాతవినాశనం ।। ౨౮౫.

పిప్పలి, పిప్పలి వేరు, వచ, చిత్రక, శుంగతో చేసిన కషాయం లేదా పానీయం తీసుకుంటే, అజీర్ణ వాయువు వల్ల వచ్చే వ్యాధులు పోతాయి.

రాస్నాం గుడుచీమేరణ్డదేవదారుమహౌషధం । పివేత్ సర్వాడ్గికే వాతే సామే సన్ధ్యస్థిమజ్జగే ।। ౨౮౫.

రాస్న, గుడూచీ, ఎర్రండ, దేవదారు, గొప్ప ఔషధాలతో చేసిన కషాయం శరీరంలోని జాయింట్లు, ఎముకలు, మజ్జలో వాయువు వల్ల వచ్చే వ్యాధులను పోగొడుతుంది.

దశమూలకషాయం వా పివేద్వా నాగరామ్భసా । సుణ్ఠీగోక్షురకక్కాథః ప్రాతః ప్రాతర్న్నిషేవితః ।। ౨౮౫.

లేదా దశమూల కషాయం తాగవచ్చు. లేకపోతే శుంఠి, గోక్షురతో చేసిన కషాయం ప్రతి ఉదయం తీసుకోవాలి. నాగరాన్ని నీటిలో కలిపి తాగినా మంచిది.

సామవాతకటీశూలపాచనో రుక్ప్రణాశనః । సమూలపత్రశాఖాయాః ప్రసారణ్యాశ్చ తైలకం ।। ౨౮౫.

ప్రసారణి మొక్క యొక్క వేరు, ఆకులు, కొమ్ములతో చేసిన నూనెను వాడితే, వాయువు వల్ల నడుములో వచ్చే నొప్పి, అజీర్ణ సమస్యలు తగ్గిపోతాయి.

గుడుచ్యాః సురసః కల్కః చూర్ణం వా క్కాథమేవ చ । ప్రభూతకాలమాసేవ్య ముచ్యతే వాతశోణితాత్ । ౨౮౫.

గుడూచీ, సురసాతో చేసిన లేపనం, పొడి లేదా కషాయాన్ని ఎక్కువ కాలం తీసుకుంటే, వాయువు, రక్త సంబంధిత వ్యాధుల నుంచి విముక్తి లభిస్తుంది.

పిప్పలీ వర్ద్ధమానం వా సేవ్యం పథ్యా గుడేన్ వా । పటోలత్రిఫలాతీవ్రకటుకామృతసాధితం ।। ౨౮౫.

పిప్పలి లేదా వర్ధమానాన్ని పథ్య లేదా బెల్లంతో తీసుకోవాలి. పటోళ, త్రిఫల, బాగా తీపి అమృత కూడా ప్రయోజనకరంగా ఉంటాయి.

పక్వం పీత్వా జయత్యాశు సదాహం వాతశోణితం । గుగ్గులం కోష్ణశీతే తు గుడుచీ త్రిఫలామ్భ్సా ।। ౨౮౫.

దీనిని ఉడికించి తాగితే వెంటనే దాహం, వాయు-రక్త సంబంధ వ్యాధులు తగ్గిపోతాయి. గుగ్గిళ్లు, వేడి లేదా చల్లని గుడూచీ త్రిఫల నీటితో తీసుకుంటే కూడా మంచిది.

బలాపునర్న్నవైరణ్డవృహతీద్వయగోక్షురైః । సహిఙ్గు లవణైః పీతం సద్యో వాతరుజాపహం ।। ౨౮౫.

బల, పునర్నవ, ఎర్రండ, రెండు వృహతీ, గోక్షుర, హింగు, ఉప్పుతో చేసిన కషాయాన్ని తాగితే, వాయువు వల్ల వచ్చే నొప్పి వెంటనే పోతుంది.

కార్షికం పిప్పలీలమూలం పఞ్చైవ లవణాని చ । పిప్పలీ చిత్రకం శుణ్ఠీ త్రిఫ్లా త్రివృతా వచా ।। ౨౮౫.

వ్యవసాయంలో ఉపయోగించే పిప్పలిమూలం, ఐదు రకాల ఉప్పులు, పిప్పలి, చిత్రకం, శుంఠి, త్రిఫల, త్రివృత, వచా — ఇవన్నీ కలిపి తీసుకోవాలి.

ద్వౌ క్షారౌ శాద్వలా దన్తీ స్వర్ణక్షీరీ విషాణికా । కోలప్రమాణాం గుటికాం పివేత్ సౌవీరకాయుతాం ।। ౨౮౫.

రెండు రకాల క్షారాలు, షాద్వల, దంతీ, స్వర్ణక్షీరీ, విషాణికా — ఇవన్నీ కలిపి కొల్లపండు పరిమాణంలో గుళికలు తయారుచేసి, సౌవీరకంతో తీసుకోవాలి.

శోథావపాకే త్రివృతా ప్రవృద్ధే చోదరాదికే । క్షీరం శోథహరం దారు వర్షాభూర్నాగరైః శుభమ్ ।। ౨౮౫.

వాపు, పిండికూర్చు, పొట్ట సంబంధ వ్యాధులకు, దారు, వర్షాభూ, శుంఠితో చేసిన పాలు వాపును తగ్గించడంలో మంచిది.

సేకస్తథార్కవర్షాభూనిమ్బక్కాథేన శోథజిత్ । వ్యోషగర్భం పలాశస్య త్రిగుణే భస్మవారిణి ।। ౨౮౫.

అర్క, వర్షాభూ, నిమ్మ చెక్కతో చేసిన పొయ్యి వేడి నీటితో సేకం వేసితే వాపు తగ్గుతుంది. వ్యోషం కలిపిన పలాశ బూడిదను మూడింతలు నీటిలో కలిపి వాడాలి.

సాధితం పివతః సర్పిః పతత్యర్శో న సంశయః । విశ్వక్సేనావనిర్గ్గుణ్డీసాధితం చాపి లావణం ।। ౨౮౫.

పైన చెప్పిన విధంగా సిద్ధం చేసిన నెయ్యి తాగితే అర్షస్సు తప్పకుండా పోతుంది. అలాగే విశ్వక్సేన, అవనిగుండీతో సిద్ధం చేసిన ఉప్పు కూడా ఉపయోగపడుతుంది.

విड़ఙ్గానలసిన్ధూత్థరాస్నాగ్రక్షారదారుభిః । తైలఞ్చతుర్గుణం సిద్ధం కటుద్రవ్యం జలేన వా ।। ౨౮౫.

విరంగ, అనలసింధు, హరాస్నా, గ్రక్షార, దారు — వీటితో నాలుగు రెట్లు తీసుకుని నూనె సిద్ధం చేయాలి. లేదా కటు పదార్థాలు, నీటితో కలిపి సిద్ధం చేయవచ్చు.

గణఅడమాలాపహం తైలమభ్యఙ్గాత్ గలగణ్డనుత్ । శటీకునాగబలయక్కాథః క్షీరససే యుతమ్ ।। ౨౮౫.

గడ్డలు పోయే నూనెను అభ్యంగం చేస్తే గలగండం తగ్గుతుంది. ఇది శటి, కునాగ, బల, యక్కాథ, పాలు, మజ్జిగతో కలిపి సిద్ధం చేయాలి.

పయస్యాపిప్పలీవాసాకల్కం సిద్ధంక్షయే హితమ్ । వచావిड़భయాశుణ్ఠీహిఙ్గుకుష్ఠాగ్నిదీప్యకాన్ ।। ౨౮౫.

పయస్య, పిప్పలి, వాసాతో కలిపిన కల్కం క్షయానికి మంచిది. వచా, వీరభయ, శుంఠి, హింగు, కుష్ఠ, అగ్నిదీప్యకాలు కూడా కలిపి వాడాలి.

ద్విత్రిషట్‌చతురేకాంశసప్తపఞ్చాశికాః క్రమాత్ । చూర్ణం పీతం హన్తి గుల్మం ఉదరం శూలకాసనుత్ ।। ౨౮౫.

రెండు, మూడు, ఆరు, నాలుగు, ఒకటి, ఏడూ, అయిదు, యాభై అనే క్రమంలో పొడి తయారు చేసి తింటే గుల్మం, పొట్ట వాపు, నొప్పి, దగ్గు పోతాయి.

పాఠానికుమ్భత్రికటుత్రిఫలాగ్నిషు సాధితమ్ । మూత్రేణ చూర్ణగుటికా గుల్మప్లీహాదిమర్ద్దనీ ।। ౨౮౫.

పాఠా, నికుంభ, త్రికటు, త్రిఫల, అగ్ని — వీటిని కలిపి పొడి చేసి, మూత్రంతో గుళికలు తయారు చేసి తీసుకుంటే గుల్మం, ప్లీహాది వ్యాధులు పోతాయి.