అగ్నిపురాణమ్

త్రివృతా జీవతీ దన్తీ మఞ్జిష్ఠా శర్వరీద్వయం । తార్క్షజం నిమ్బపత్రఞ్చ లేపః శస్తో భగన్దరే ।। ౨౮౩.

త్రివృత, జీవతి, దంతి, మంజిష్ఠ, రెండు రకాల శర్వరి, తార్క్షజ, నింబపత్రాలతో చేసిన లేపనం భాగందర వ్యాధికి మంచిదిగా ఉంటుంది.

రుగ్ఘాతరజనీలాక్షాచూర్ణాజక్షౌద్రసంయుతా । వాసోవత్తిర్వ్రణే యోజ్యా శోధనీ గతినాశనీ ।। ౨౮౩.

రుగ్ఘాట, రాజనీ, లక్ష, తేనె, మేకపాలు కలిపిన పొడి గాయంపై పూతగా వేసితే, అది గాయాన్ని శుభ్రపరిచి, రసాన్ని తగ్గిస్తుంది.

శయామాయష్టినిశాలోధ్రపద్మకోత్పలచన్దనైః । సమరీచైః శ్రృతం తైలం క్షీరే స్యాద్ వ్రణరోహణం ।। ౨౮౩.

శ్యామ, యష్టిమధుక, హరిద్ర, లోధ్ర, పద్మ, ఉత్పల, చందనం, మరీచాలతో పాలు కలిపి నూనెను ఉడికిస్తే, ఆ నూనె గాయాలు త్వరగా మానిపించడంలో సహాయపడుతుంది.

శ్రీకార్పాసదలైర్భస్మఫలోపలవణా నిశా । తత్పిణ్డీస్వేదనం తామ్రే సతైలం స్యాత్ క్షతౌషధం ।। ౨౮౩.

శ్రీ, కార్పాసా ఆకులు, బస్మ, ఫలోపల, ఉప్పు, హరిద్రతో చేసిన పిండిని నూనెతో కలిపి రాగి మీద వేడి చేసి పూతగా వేస్తే, అది పుండ్లకు ఔషధంగా పనిచేస్తుంది.

కుమ్భీసారం పయోయుక్తం వహ్నిగ్ధం వ్రణే లిపేత్ । తదేవ నాశయేత్సేకాన్నారికేలరజోఘృతమ్ ।। ౨౮౩.

కుంభీసారాన్ని పాలు కలిపి మంటపై వేడి చేసి గాయంపై పూతగా వేయాలి. అదే పదార్థాన్ని అన్నం, కొబ్బరి పొడి, నెయ్యితో కలిపితే వాపును తొలగిస్తుంది.

విశ్వాజమోదసిన్ధూత్థచిఞ్చాత్వగ్భిః సమాభయా । తక్రేణోష్ణామ్బునా వాథ పీతాతీసారనాశనీ ।। ౨౮౩.

విశ్వ, అజమోద, సైంధవ లవణం, చింతచెట్టు తొక్క, అభయతో కలిపి మజ్జిగ లేదా వేడి నీటితో తీసుకుంటే దీర్ఘకాలిక విరేచనాన్ని తగ్గిస్తుంది.

వత్సకాతివిషావిశ్వవిల్లముస్తశ్రృతం జలం । సామే పురాణేఽతీసారే సాసృక్‌శూలే చ పాయయేత్ ।। ౨౮౩.

వత్సక, అతివిష, విశ్వవిల్ల, ముస్తాతో చేసిన కషాయాన్ని పాత విరేచనంలో లేదా రక్తస్రావంతో కూడిన కడుపు నొప్పిలో తాగిస్తే ఉపశమనం కలుగుతుంది.

అఙ్గాదగ్ధం సుగతం సిన్ధుముష్ణామ్బునా పివేత్ । శూలవాన్థ వా తద్ధి సిన్ధుహింగుకణాభయా ।। ౨౮౩.

శరీరంలో కాలినట్లుగా బాధ ఉన్నవారు సైంధవాన్ని వేడి నీటితో తాగితే ఉపశమనం కలుగుతుంది. కడుపు నొప్పి ఉన్నవారు సైంధవ, హింగు, కణ, అభయ కలిపి తాగితే మంచిది.

కటురోహోత్కణాతహ్కలాజచూర్ణం మధుప్లుతం । వస్త్రచ్ఛిద్రగతం వక్త్రే న్యస్తం తృష్ణాం వినాశయేత్ ।। ౨౮౩.

కటురోహి, ఉత్కణ, కలాజా పొడిని తేనెతో కలిపి వస్త్రంలో పెట్టి నోటిలో ఉంచితే దాహాన్ని పోగొడుతుంది.

పాఠాదార్వ్వీజాతిదలం ద్రాక్షామృలఫలత్రయైః । సాధితం సమధు క్కాథం కవలం ముఖపాపహృత్ ।। ౨౮౩.

పాఠ, దార్వీ, జాతిపత్రం, ద్రాక్ష, మూడు రకాల హరితకితో తేనె కలిపి చేసిన కషాయాన్ని కవలం చేసి నోటిలో ఉంచితే నోటి మలినాలు పోతాయి.

కృష్ణాతివిషతిక్తేన్ద్రదారుపాఠాపయోముచాం । క్కాథో మూత్రే శ్రృతః క్షౌద్రీ సర్వకణ్ఠగదాపహః ।। ౨౮౩.

కృష్ణ, అతివిష, తిక్త, ఇంద్రదారూ, పాఠ, పయోముచా కలిపి మూత్రంలో ఉడికించి తేనె కలిపిన కషాయం అన్ని గొంతు వ్యాధులను పోగొడుతుంది.

పథ్యాగోక్షురదుస్పర్శరాజవృక్షశిలాభిదాం । కషాయః సమధుః పీతో మూత్రకృచ్ఛ్రం వ్యపోహతి ।। ౨౮౩.

పథ్య, గోక్షుర, దుస్పర్ష, రాజవృక్ష, శిలాభిదా కలిపిన కషాయాన్ని తేనెతో తీసుకుంటే మూత్రకృచ్ఛ్రం తగ్గుతుంది.

వంశత్వగ్వరుణక్కాథః శర్క్కరాశ్మవిఘాతనః । శాఖోటక్కాథసక్షౌద్రక్షీరాశీ శ్లీపదీ భవేత్ ।। ౨౮౩.

వంశత్వచ, వరుణ కషాయాన్ని పంచదారతో కలిపి తీసుకుంటే మూత్రపిండాల్లో రాళ్లు కరుగుతాయి. శాఖోట కషాయాన్ని తేనె, పాలు కలిపి తాగితే శ్లీపద వ్యాధికి ఉపశమనం కలుగుతుంది.

మాసార్కత్వక్పయస్తైలం మధుసిక్తఞ్చ సైన్ధవం । పాదరోగం హరేత్సర్పిర్జాలకుక్కుటజం తథా ।। ౨౮౩.

మాస, అర్కచెట్టు తొక్క, పాలు, నూనె, తేనె, సైంధవ లవణం కలిపిన మిశ్రమం, అలాగే పంజరంలో పెంచిన కోడి నెయ్యి పాద వ్యాధులను పోగొడతాయి.

శుణ్ఠీసౌవర్చలాహిఙ్గుచూర్ణం శూణ్ఠీరసైర్ఘృతమ్ । రుజం హరేదథ క్కాథో విద్ధి వద్ధాగ్నిసాధనే ।। ౨౮౩.

శొంఠి, సౌవర్చల, హింగు పొడిని శొంఠి రసం, నెయ్యితో కలిపి తీసుకుంటే నొప్పి తగ్గుతుంది. అలాగే బలమైన మంటపై ఉడికించిన కషాయం కూడా ప్రయోజనకరం.

సౌవర్చలాగ్నిహఙ్‌గూనాం సదీప్యానాం రసైర్యుతం । విड़దీప్యకయుక్తం వా తక్రం గుల్మాతురః పివేత్ ।। ౨౮౩.

సౌవర్చల, అగ్ని, హంగు వంటి కారద్రవ్యాల రసాలతో కలిపిన మజ్జిగ లేదా విరదీప్య కలిపిన మజ్జిగను గర్భాశయ గడ్డలు ఉన్నవారు తాగాలి.

ధాత్రీపటోలముద్‌గానాం క్కాథః సాజ్యో విసర్పహా । శుణ్ఠీదారునవాక్షీరక్కాథో మూత్రాన్వితోఽపరః ।। ౨౮౩.

ధాత్రి, పట్టోల, ముద్గాలతో చేసిన కషాయాన్ని నెయ్యితో కలిపి తీసుకుంటే విశర్ప వ్యాధి పోతుంది. శొంఠి, దారూ, నవ, పాలు కలిపి మూత్రంతో చేసిన మరో కషాయం కూడా ఉపయోగపడుతుంది.

సవ్యోషాయోరజః క్షారః ఫలక్కాథశ్చ శోథహృత్ । గుड़శిగ్రుత్రివృద్భిశ్చ సైన్ధవానాం రజోయుతః ।। ౨౮౩.

ఇద్దరు యువతుల రసం, కాకతఠ ఫలం బూడిద, గురు, శిగ్రు, త్రివృత్, సైంధవ లవణం పొడి కలిపి వాడితే వాపు తగ్గిపోతుంది.

త్రివృతాఫలకక్కాథః సగుड़ స్యాద్విరేచనః । వచాఫలకషాయోత్థం సైన్ధవానాం రజోయుతః ।। ౨౮౩.

త్రివృత్, కాకతఠ ఫలాలు, గురు కలిపితే విరేచనంగా పనిచేస్తుంది. వచా, ఫలకాలు ఉప్పు పొడి తో కలిపిన కషాయం కూడా ఫలదాయకం.

త్రిఫలాయాః పలశతం పృథగ్భృఙ్గజభావితమ్ । విఙ్ఙ్గం లోహచూర్ణఞ్చ దశభాగసమన్వితమ్ ।। ౨౮౩.

తృఫల వంద పళాలు, వేర్వేరు భృంగజంతో మరిగించి, దానికి వింగా, ఇనుప పొడి పదవ భాగం కలిపి వాడాలి.

శతావరీగుడుచ్యగ్నిపలానాం శతవింశతిః । మధ్వాజ్యతిలజైర్లిహ్యద్ బలీపలితవర్జ్జితః ।। ౨౮౩.

శతావరి, గుడూచి, అగ్ని, పలా ఇవన్నీ ఇరవై పళాలు తీసుకుని తేనె, నెయ్యి, నువ్వుల తో కలిపి లేపంగా తింటే శరీర బలాన్ని పెంచి, వెంట్రుకలు తెల్లబడకుండా చేస్తుంది.

సితామధుఘృతైర్యుక్తా సకృష్ణా త్రిఫలా తథా । త్రిఫలా సర్వరోగఘ్నీస మధుః సర్క్కరాన్వితా ।। ౨౮౩.

తృఫల, సక్కర, తేనె, నెయ్యి, నల్ల హరితకి కలిపి తేనె, సక్కరతో వాడితే అన్ని రోగాలకు మందు.

సితామధుఘృతైర్యుక్తా సకృష్ణా త్రిఫలా తథా । పథ్యాచిత్రకశుణ్ఠ్యశ్చ గుడుచీముష్లీరజః ।। ౨౮౩.

తృఫల, సక్కర, తేనె, నెయ్యి, నల్ల హరితకి, పథ్య, చిత్రక, శుంఠి, గుడూచి, ముష్లీ పొడి కలిపి వాడాలి.

సగుడం భక్షితం రోగహరం త్రిశతవర్షకృతే । కిఞఅచిచ్చూర్ణం జవాపుష్పం పిణ్డితం విమృజేజ్జలే ।। ౨౮౩.

బెల్లంతో కలిపి తింటే అన్ని రోగాలు పోయి, మూడువందల ఏళ్ళ ఆయుష్షు లభిస్తుంది. కించక, జవా పువ్వు పొడిని నీటితో కలిపి లేపం చేసి రాయాలి.

తైలం భవేద్ ఘృతాకారం కిఞ్చిచ్చూర్ణ్ణం జలాన్వితం । ధూపార్థం దృశ్యతే చిత్రం వృషదంశజరాయునా ।। ౨౮౩.

నెయ్యిలా ఉండే తైలంలో కొద్దిగా పొడి, నీరు కలిపి ధూపంగా వాడాలి. వృషదంశ పురుగుల పిత్తంతో కలిపితే అది ఆశ్చర్యంగా కనిపిస్తుంది.

పునర్మ్మాక్షికధూపేన దృశ్యతే తద్యాథా పురా । కర్పూరజలకాభేకతైలం పాటలిమూలయుక్ ।। ౨౮౩.

మళ్లీ తేనెతో ధూపం ఇస్తే మునుపటిలాగే కనిపిస్తుంది. కర్పూర నీరు, పాటలి మూలం కలిపిన తైలాన్ని వాడాలి.

పిష్ట్వా లిప్య పదే ద్వే చ చరేదఙ్గారకే నరః । తృణౌత్థానాదికం వ్యూహ్య దర్శయన్వై కుతూహలం ।। ౨౮౩.

పొడిని నూరి, శరీరంలో రెండు చోట్ల రాసి, ఎర్రబడ్డ బొగ్గుల మీద నడవాలి. గడ్డి మొదలైనవి అమర్చి, ఆశ్చర్యకరమైన పనులు చూపవచ్చు.

విషగ్రహరుజధ్వంసక్షుద్రనర్మ్మ చ కామికం । తత్తే షట్‌కర్మ్మకం ప్రోక్తం సిద్ధిద్వయసమాశ్రయం ।। ౨౮౩.

ఇది విషం, గ్రహ దోషాలు, నొప్పులు, చిన్న చిన్న వ్యాధులను పోగొట్టి, కోరికలను నెరవేర్చుతుంది. దీనిని ఆరు విధాల సాధన అంటారు, ఇది రెండు రకాల సిద్ధులను ఇస్తుంది.

మన్త్రధ్యానౌషధికథాముద్రేజ్యా యత్ర ముష్టయః । చతుర్వ్వర్గఫలం ప్రోక్తం యః పఠేత్స దివం వ్రజేత్ ।। ౨౮౩.

ఇక్కడ మంత్రాలు, ధ్యానం, ఔషధం, ముద్ర, పూజ, హోమం ఉంటాయి. ఇది చతుర్విధ ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. దీన్ని చదివేవాడు స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.