అగ్నిపురాణమ్

యవాన్నవికృతిః పూపం శుష్కమూలకజన్తథా । శాకం పటోలవేత్రాగ్రమురుస్తమ్భవినాశనమ్ ।। ౨౭౯.

యవ వంటకాలు, పుప్పాలు, ఎండిన మూలికలు, పటోల, వేత్రపు మొక్కలు వంటి కూరగాయలు మూరుదనం పోగొడతాయి.

ముద్‌గాढ़కమసూరాణాం సతిలైర్జాఙ్గలై రసైః । ససైన్ధవఘృతద్రాక్షాశుణ్ఠ్యామలకకోలజైః ।। ౨౭౯.

ముద్గ, ఆఱక, మసూరలు, నువ్వులు, అడవి మాంసరసాలు, సైంధవ లవణం, నెయ్యి, ద్రాక్ష, శుంఠి, ఆమలక, కోలాలతో కలిపి వాడాలి.

యూషైః పురాణగోధూమయవశాల్యన్నమభ్యసేత్ । విసర్పీ ససితాక్షౌద్రమృద్వీకాదాड़ిమోదకమ్ ।। ౨౭౯.

పాత గోధుమ, యవ, బియ్యంతో చేసిన సారాలు వాడాలి; విసర్పి ఉన్నవారు నువ్వులు, తేనె, ద్రాక్ష, దానిమ్మతో చేసిన మిఠాయి తినాలి.

రక్తయష్టికగోధూమయవముద్‌గాదికం లఘు । కాకమారీ చ వేత్రాగ్రం వాస్తుకఞ్చ సువర్చ్చలా ।। ౨౭౯.

ఎరుపు చెరకు, గోధుమ, యవము, పెసలు ఇవన్నీ తేలికగా జీర్ణమయ్యే ఆహారాలు. కాకమారి, వేత్రపు మొనదొడ్డు, వాస్తుక, సువర్చల కూడా ఇలానే ఉపయోగపడతాయి.

వాతశోణితనాశాయ తోయం శస్తం మధు । నాశారోగేషు చ హితం ఘృతం దుర్వ్వాప్రసాధితమ్ ।। ౨౭౯.

వాయు, రక్త సంబంధమైన వ్యాధులు పోవడానికి తేనె కలిపిన నీళ్లు మంచివి. చికిత్స చేయలేని వ్యాధుల్లో దర్భ గడ్డి కలిపిన నెయ్యి ఉపయోగపడుతుంది.

భృఙ్గరాజరసే సిద్ధం తైలం ధాత్రీరసేఽపి వా । నశ్యం సర్వామయేష్విష్టం మూర్ద్ధజన్తూద్భవేషు చ ।। ౨౭౯.

భృంగరాజం లేదా ఉసిరికాయ రసంతో చేసిన నూనెను ముక్కులో వేసుకోవడం అన్ని రకాల వ్యాధులకు, తలలో ఉండే పురుగుల వల్ల వచ్చే సమస్యలకు మంచిది.

శీతతోయాన్నపానఞ్చ తిలానాం విప్ర భక్షణమ్ । ద్విజజాఢర్యకరం ప్రోక్తం తథా తుష్టికరమ్పరమ్ ।। ౨౭౯.

చల్లని నీరు, ఆహారం, పానీయాలు, అలాగే నువ్వులు తినడం ద్విజులకు అలసటను కలిగించడమే కాకుండా తృప్తిని కూడా ఇస్తుంది.

గణ్డూషం తిలతైలేన ద్విజజార్ఢ్యకరం పరం । విड़ఙ్గచూర్ణం గోమూత్రం సర్వ్వంత్ర కృమినాశనే ।। ౨౭౯.

నువ్వుల నూనెతో గండూషం చేయడం ద్విజులకు బాగా అలసటను కలిగిస్తుంది. విరంగ చూర్ణం, ఆవు మూత్రం అన్నీ కడుపులోని పురుగులను పోగొట్టడంలో ఉపయోగపడతాయి.

ధాత్రీఫలాన్యథాజ్యఞ్చ శిరోలేపనముత్తమమ్ । శిరోరోగవినాశాయ స్రిగ్ధముష్ణఞ్చ భోజనమ్ ।। ౨౭౯.

ఉసిరికాయ పండ్లు, నెయ్యితో చేసిన లేపనం తలకు రాసుకోవడం ఉత్తమం. తల వ్యాధులు పోవాలంటే కొవ్వు పదార్థాలు, వేడిగా ఉన్న ఆహారం తినడం మంచిది.

తైలం వా వస్తమూత్రఞ్చ కర్ణపూరణముత్తమమ్ । కర్ణశూలవినాశాయ సర్వశుక్తాని వా ద్విజ ।। ౨౭౯.

నూనె లేదా ఒంటె మూత్రాన్ని చెవిలో వేయడం చాలా మంచిది. చెవి నొప్పి పోవాలంటే అన్ని రకాల ముత్యాలు కూడా ఉపయోగపడతాయి.

గిరిమృచ్చన్దనం లాక్షా మాలతీ కలికా తథా । సంయోజ్యా యా కృతా వర్త్తిః క్షతశుక్రహరీ తు సా ।। ౨౭౯.

పర్వత మట్టి, చందనం, లక్క, మల్లె పువ్వు ముక్కలు కలిపి లేపం చేయడం వల్ల వీర్య సంబంధమైన గాయాలు తగ్గిపోతాయి.

వ్యోషం త్రిఫలయా యుక్తం తుచ్ఛకఞ్చ తథా జలమ్ । సర్వాక్షిరోగశమనం తథా చైవ రసాఞ్జనమ్ ।। ౨౭౯.

త్రిఫలతో కలిపిన వ్యోషం, తుచ్ఛకము, నీళ్లు కలిపి కళ్ల వ్యాధులు పోవడానికి ఉపయోగపడతాయి. అలాగే రసాంజనం కూడా మంచిది.

ఆజ్యభృష్టం శిలాపిష్టం లోధ్రకాఞ్జీకసైన్ధవైః । ఆశ్చ్యోతనావినాశాయ సర్వనేత్రామయే హితమ్ ।। ౨౭౯.

నెయ్యిని రాయి మీద నూరి, లోధ్రం, పులిసారు, సైంధవ లవణం కలిపి కళ్లను కడగడం, అన్ని కళ్ల వ్యాధులకు మంచిది.

గిరిమృచ్చన్దనైర్లేపో వరిర్నేత్రస్య శస్యతే । నేత్రామయవిఘాతార్థం త్రిఫలాం శీలయేత్ సదా ।। ౨౭౯.

పర్వత మట్టి, చందనం కలిపిన లేపం కళ్లకు రాయడం మంచిది. కళ్ల వ్యాధులు రాకుండా ఉండాలంటే త్రిఫలాను ఎప్పుడూ వాడాలి.

రాత్రౌ తు మధుసర్పిభ్యాం దీర్ఘమాయుర్జ్జిజీవిషుః । శతావరీరసే సిద్ధౌ వృష్యౌ క్షీరఘృతౌ స్మృతౌ ।। ౨౭౯.

రాత్రి పూట దీర్ఘాయువు కోరేవారు తేనె, నెయ్యి వాడాలి. శతావరి రసాన్ని పాలు, నెయ్యితో కలిపి తీసుకుంటే బలాన్ని పెంచుతుంది.

కలమ్బికాని మాషాశ్చ వృష్యౌ క్షీరఘృతౌ తథా । ఆయుష్యా త్రిఫలా జ్ఞేయా పూర్వవన్మధుకాన్వితా ।। ౨౭౯.

కలంబిక, మాషాలు పాలు, నెయ్యితో కలిపి తీసుకుంటే బలాన్ని ఇస్తాయి. త్రిఫలాను యష్టిమధుకతో కలిపి తీసుకుంటే ఆయుష్షు పెరుగుతుంది.

మధుకాదిరసోపేతా బలీపలితనాశినీ । వచాసిద్ధఘృతం విప్రం భూతదోషవినాశనమ్ ।। ౨౭౯.

యష్టిమధుక మొదలైన రసాలు బలాన్ని ఇస్తాయి, వెంట్రుకలు తెల్లబడడాన్ని తగ్గిస్తాయి. వచాతో చేసిన నెయ్యి భూతదోషాలను పోగొడుతుంది.

కవ్యం బుద్ధిప్రదఞ్చైవ తథా సర్వార్థసాధనమ్ । వలాకల్కకషాయేణ సిద్ధమభ్యఞ్జనే హితమ్ ।। ౨౭౯.

కవిత్వం జ్ఞానాన్ని పెంచుతుంది, అన్ని కార్యాలు సాఫల్యం కలిగిస్తుంది. వల, కల్క కషాయం కలిపిన లేపనం మర్దనకు మంచిది.

రాస్నాసహచరైర్వాపి తైలం వాతవికారిణామ్ । అనభిష్యన్ది యచ్చాన్నం తద్‌వ్రణేషు ప్రశస్యతే ।। ౨౭౯.

రస్న, సహచరాలతో చేసిన నూనె వాయు సంబంధ వ్యాధులకు మంచిది. జీర్ణానికి ఆటంకం కలిగించని ఆహారం గాయాలకు మంచిది.

శక్తుపిణ్డీ తథైవామ్లా పాచనాయ ప్రశస్యతే । పక్కస్య చ తథా భేదే నిమ్బచూర్ణఞ్చ రోపణే ।। ౨౭౯.

శక్తు పిండ్లు, పులుపు పదార్థాలు జీర్ణానికి మంచివి. పుండ్లకు, అవి మానిపించడానికి వేప పొడి ఉపయోగపడుతుంది.

తథా శూచ్యుపచారశ్చ బలికర్మ విశేషతః । సూతికా చ తథా రక్షా ప్రాణినాన్తు సదా హితా ।। ౨౭౯.

అలాగే శుభ్రత, ప్రత్యేకంగా బలి క్రతువులు చేయడం ముఖ్యమైనవి. ప్రసూతి స్త్రీలకు రక్షణ కల్పించడం అన్ని ప్రాణులకు ఎప్పుడూ మేలు చేస్తుంది.

భక్షణం నిమ్బపత్రాణాం సర్పదష్టస్య భేషజమ్ । తాలనిమ్బదలఙ్కేశ్యం జీర్ణన్తైలం యవా ఘృతమ్ ।। ౨౭౯.

చెడు పాము కాటు తగిలినవారికి వేప ఆకులు తినడం మంచిది. అలాగే తాళపాక, వేప ఆకులు, పాత నూనె, యవలు, నెయ్యి కలిపి పట్టినా ప్రయోజనం కలుగుతుంది.

ధూపో వృశ్చికదష్టస్య శిఖిపత్రఘృతేన వా । అర్కక్షీరేణ సంపిష్టం లోపా వీజం పలాశజం ।। ౨౭౯.

చీమ కాటు బాధకు నెమలి రెక్కతో చేసిన నెయ్యిని ధూపం వేయడం లేదా అర్కపాలుతో కలిపిన తామర గింజ, మోదుగ గింజల ముద్దను పట్టడం మంచిది.

వృశ్చికార్త్తస్య కృష్ణా వా శివా చ ఫలసంయుతా । అర్కక్షీరం లితం తైల పలలఞ్చ గుड़ం సమమ్ ।। ౨౭౯.

చీమ కాటు బాధకు మక్కల చెట్టు లేదా శివా మొక్క పండుతో కలిపి, అర్కపాలు, నూనె, మట్టి, బెల్లం సమానంగా కలిపి పట్టినా ఉపశమనం కలుగుతుంది.

పానాజ్జయతి దుర్బారం శ్వవిషం శీఘ్రమేవ తు । పీత్వా మూలం త్రివృత్తుల్యం తణ్డులీయస్య సర్పిషా ।। ౨౭౯.

పిచ్చికుక్క కాటు వల్ల కలిగే తీవ్రమైన విషాన్ని తండులీయ మూలాన్ని త్రివృత్తుతో సమానంగా నెయ్యితో కలిపి తాగితే త్వరగా జయించవచ్చు.

సర్పకీటవిషాణ్యాశు జయత్యతిబలాన్యపి । చన్దనం పద్మకఙ్కుష్ఠం తలామ్బూశీరపాటలాః ।। ౨౭౯.

పాములు, పురుగుల విషం ఎంత బలమైనదైనా, చందనం, పద్మక, కుష్ట, తాళపాక, ఉసిర, పటల వంటి ఔషధాలతో త్వరగా పోతుంది.

నిర్గుణ్డీ శారివా సేలుర్లూతావిషహరో గదః । శిరోవిరేచనం శస్తం గుड़నాగరకం ద్విజ ।। ౨౭౯.

నిర్గుండి, శారివ, సెలు, లూతా వంటి మొక్కలు విషానికి మందు. తల శుద్ధికి బెల్లం, శుంఠి చాలా మంచివి, ఓ ద్విజుడా.

స్నేహపానే తథా వస్తౌ తైలం ఘృతమనుత్తమమ్ । స్వేదనీయః పరో వహ్నిః శీతామ్భః స్తమ్భనం పరమ్ ।। ౨౭౯.

అభ్యంతరంగా నూనె, నెయ్యి తాగడం, వాస్తి చేయడం ఉత్తమం. బాగా వేడి వేడి ఆవిరి ఇవ్వడం మంచిది. చల్లని నీరు అడ్డుకునే ఔషధంగా ఉపయోగపడుతుంది.

త్రివృద్ధి రేచనే శ్రేష్ఠా వమనే మదనం తథా । వస్తిర్విరేకో వమనం తైలం సర్పిస్తథా మధు ।। ౨౭౯.

వాంతికి త్రివృత్తు ఉత్తమం, వాంతికి మదన ఫలం మంచిది. వాస్తి, శుద్ధి, వాంతి, నూనె, నెయ్యి, తేనె వీటిని అవసరానికి అనుసరించి వాడాలి.