అగ్నిపురాణమ్

జితాః స్వర్గాత్పరిభ్రప్టా హరిం వై శరణం గతాః। సురాణామమయం దత్త్వా అదిత్యా కశ్యపేన చ

ఓడిపోయి, స్వర్గం నుండి పడిపోయిన దేవతలు హరిని ఆశ్రయించారు. దేవతల కోసం, అదితి, కశ్యపుడు కలిసి మాయలేని శరీరాన్ని ఆయనకు ఇచ్చారు.

స్తుతోఽసౌ వామనో భూత్వా హ్యదిత్యాం స క్రతుం యయౌ। బలేః శ్రీయజమానస్య, రాజద్వారేఽగృణాత్ శ్రుతిమ్

దేవతలు స్తుతించగా, ఆయన వామనరూపం ధరించి, అదితి యజ్ఞానికి వెళ్లాడు. బలి అనే రాజు యజ్ఞం చేస్తున్నప్పుడు, రాజద్వారంలో వేదమంత్రాలు పఠించాడు.

వేదాన్ పఠన్తం తం శ్రుత్వా వామనం వరదోఽబ్రవీత్। నివారితోఽపి శుక్రేణ బలిర్బ్రూహి యదిచ్ఛసి

వామనుడు వేదాలు పఠిస్తున్నదాన్ని విని, వరాలిచ్చే బలి ఇలా అన్నాడు: శుక్రుడు నిషేధించినా, 'నీవు ఏది కావాలో చెప్పు' అని బలి అనుమతించాడు.

త్తత్తేఽహం సమ్ప్రదాస్యామి,వామనో బలిమబ్రవీత్। పదత్రయం హి గుర్వర్థం దేహి దాస్యే తమబ్రవీత్

వామనుడు బలిని చూసి, 'నీవు అడిగినదాన్ని తప్పకుండా ఇస్తాను. నా గురువు కోసం మూడు అడుగుల భూమి ఇవ్వు' అన్నాడు. బలి 'ఇస్తాను' అని సమాధానం ఇచ్చాడు.

తోయే తు పతితే హస్తే వామనోఽభూదవామనః। భూర్లోకం స భువర్లోకం స్వర్లేకఞ్చ పదత్రయమ్

నీరు చేతిలో పోయగానే, వామనుడు చిన్నవాడిగా ఉండలేదు. మూడు అడుగులతో భూమి, భువర్ లోకం, స్వర్గాన్ని తీసుకున్నాడు.

చక్రే బలిఞ్చ సుతలం తచ్ఛక్రాయ దదౌ హరిః। శక్రో దేవైర్హరిం స్తుత్వా భువనేశః సుఖీం త్వభూత్

బలిని సుతలలో స్థాపించి, ఆ లోకాన్ని ఇంద్రుడికి ఇచ్చాడు. దేవతలతో కలిసి హరిని స్తుతించిన ఇంద్రుడు, భువనాలకు అధిపతిగా సుఖంగా ఉన్నాడు.

వక్ష్యే పరశురామస్య చావతారం శ్రృణు ద్విజ। ఉద్వతాన్ క్షత్రియాన్ మత్వా భూభారహాణాయ సః

ఇప్పుడు పరశురామావతారాన్ని చెబుతాను, విను బ్రాహ్మణా. క్షత్రియులు గర్వంతో పెరిగినప్పుడు, భూభారం తీయడానికి ఆయన అవతరించాడు.

అవతీర్ణో హరిః శాన్త్యై దేవవిప్రాదిపాలకః। జమదగ్నే రేణుకాయాం భార్గవః శస్త్రపారగః

హరి శాంతికోసం, దేవతలు, బ్రాహ్మణులు మొదలైనవారిని కాపాడేందుకు అవతరించాడు. జమదగ్ని, రెణుకకు పుత్రుడిగా, ఆయుధ విద్యలో నిపుణుడైన భార్గవుడిగా జన్మించాడు.

దత్తాత్రేయప్రసాదేన కార్త్తవీర్యో నృపస్త్వభూత్। సహస్త్రబాహుః సర్వోర్వీపతిః స మృగయాం గతః

దత్తాత్రేయుని అనుగ్రహంతో, కార్తవీర్యుడు రాజుగా అవతరించాడు. వేలు వేలుగా ఉన్న అతను, భూమికి అధిపతిగా, వేటకోసం వెళ్లాడు.

శ్రాన్తో నిమన్త్రితోఽరణ్యే మునినా జమదగ్నినా। కామధేనుప్రభావేణ భోజితః సబలో నృపః

వేటలో అలసిపోయిన రాజును, అరణ్యంలో ముని జమదగ్ని ఆహ్వానించాడు. కామధేనువు మహిమతో, ఆ రాజు సైన్యంతో కలిసి తినిపించబడ్డాడు.

అప్రార్థయత్ కామధేనుం యదా స న దదౌ తదా। హృతవానథ రామేణ శిరశ్ఛిత్త్వా నిపాతితః

రాజు కామధేనువును అడిగినప్పుడు ఇవ్వకపోవడంతో, ఆమెను బలవంతంగా తీసుకున్నాడు. అప్పుడు రాముడు అతని తల నరికి పడగొట్టాడు.

యుద్ధే పరశునా రాజా ధేనుః స్వాశ్రమమాయయౌ । కార్త్తవీర్యస్య పుత్రస్తు జమదగ్నిర్నిపాతితః

యుద్ధంలో పరశురాముడు క్షత్రియుడిని పరశుతో సంహరించాడు. ఆవు తిరిగి తన ఆశ్రమానికి వచ్చింది. కానీ కార్తవీర్యుని కుమారుడు జమదగ్నిని హత్య చేశాడు.

రామే వనం గతే వైరాదథ రామః సమాగతః। పితరం నిహతం దృష్ట్వా పితృనాశాభిమర్షితః

రాముడు అడవికి వెళ్లినప్పుడు, శత్రుత్వంతో రాముడు తిరిగి వచ్చాడు. తండ్రిని హతమై ఉన్నాడని చూసి, తండ్రి మరణం వల్ల కలిగిన కోపంతో ఉక్కిరిబిక్కిరయ్యాడు.

త్రిః సప్తకృత్వః పృథివీం నిఃక్షత్రామకరోద్విభుః। కురుశ్రేత్రే పఞ్చ కుణ్డాన్ కృత్వా సన్తర్ప్య వై పితృన్

విశాలుడు మూడుసార్లు ఏడుసార్లు భూమిని నక్షత్రాల్లేని దిగా చేశాడు. కురుక్షేత్రంలో అయిదు యజ్ఞవేదికలు నిర్మించి, పితృదేవతలను సంతృప్తిపరిచాడు.

కాశ్యపాయ మహీం దత్త్వా మహేన్ద్రే పర్వతే స్థితః। కూర్మ్మస్య చ వరాహస్య నృసింహస్య చ వామనమ్

భూమిని కాశ్యపునికి ఇచ్చి, మహేంద్రపర్వతంపై నిలిచాడు. అక్కడ కూర్మం, వరాహం, నరసింహం, వామనంగా అవతరించాడు.

అవతారం చ రామస్య శ్రుత్వా యాతి దివం నరః

రాముని అవతార కథను వినినవాడు స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.

అగ్నిరువాచ రామాయణమహం వక్ష్యే నారదేనోదితం పురా। వాల్మీకయే యథా తద్వత్ పఠితం భుక్తిముక్తిదమ్

అగ్ని ఇలా అన్నాడు: నేను నారదుడు చెప్పినట్టు, వాల్మీకి పఠించినట్టు రామాయణాన్ని వివరంగా చెబుతాను. ఇది భోగం, మోక్షం రెండూ ఇస్తుంది.

నారద ఉవాచ విష్ణునాభ్యవ్జజో బ్రహ్మా మరీచిర్బ్రహ్మణః సుతః। మరీచేః కశ్యపస్తస్మాత్ సూర్యో వైవస్వతో మనుః

నారదుడు ఇలా అన్నాడు: విష్ణువు నుండి బ్రహ్మ వచ్చాడు; బ్రహ్మకు మరీచి కుమారుడు; మరీచి నుండి కశ్యపుడు, అతనివలన సూర్యుడు, సూర్యుని కుమారుడే వైవస్వత మనువు.

తతస్తస్మాత్తథేక్ష్వాకుస్తస్య వంశే కకుత్స్థకః। కకుత్స్థస్య రఘుస్తస్మాదజో దశరథస్తతః

ఆ తర్వాత మనువునుండి ఇక్ష్వాకువు, ఆయన వంశంలో కకుత్థుడు, కకుత్థుని వంశంలో రఘువు, రఘువునుండి అజుడు, అజునుండి దశరథుడు పుట్టారు.

రావణాదేర్వధార్థాయ చతుర్ద్ధాభూత స్వయం హరిః। రాజ్ఞో దశరథాద్రామః కౌశల్యాయాం బభూవ హ

రావణుడు మొదలైనవారి సంహారానికి హరిదేవుడు నాలుగు భాగాలుగా అవతరించాడు. రాజు దశరథునికి కౌశల్యాదేవిలో రాముడు జన్మించాడు.

కైకేయ్యాం భరతః పుత్రః సుమిత్రాయాఞ్చ లక్ష్మణః। శత్రుఘ్నః ఋష్యశ్రృఙ్గేణ తాసు సన్దత్తపాయసాత్

కైకేయికి భారతుడు పుట్టాడు. సుమిత్రకు లక్ష్మణుడు, శత్రుఘ్నుడు పుట్టారు. వీరందరికీ ఋష్యశృంగుడు యజ్ఞంలో ఇచ్చిన పాయసం కారణం.

ప్రాశితాద్యజ్ఞసంసిద్ధాద్రాద్రామాద్యాశ్చ సమాః పితుః। యజ్ఞవిధ్నవినాశాయ విశ్వామిత్రార్థితో నృపః

యజ్ఞంలో పవిత్రమైన పాయసం తినిన ఆ కుమారులు, రాముడు మొదలుకొని, తండ్రితో కలిసి సంవత్సరాలు గడిపారు. యజ్ఞానికి అడ్డంకులు తొలగించేందుకు విశ్వామిత్రుడు కోరగా, రాజు వారిని పంపాడు.

రామం సమ్ప్రేషయామాస లక్ష్మణం మునినా సహ। రామో గతోఽస్త్రశస్త్రాణి శిక్షితస్తాడకాన్తకృత

రాజు రాముని, లక్ష్మణునితో పాటు మునితో పంపాడు. రాముడు వెళ్లి, ఆయుధ విద్యలు నేర్చుకుని, తాడకను సంహరించాడు.

మారీచం మానవాస్త్రేణ మోహితం దూరతోఽనయత్। సుబాహుం యజ్ఞహన్తారం సబలఞ్చావధీద్ బలీ

రాముడు మానవాస్త్రంతో మారీచుని మాయలో పడేసి దూరానికి పంపాడు. యజ్ఞాన్ని భంగం చేసిన సుబాహుని, అతని సైన్యాన్ని కూడా సంహరించాడు.

సిద్ధాశ్రమనివాసీ చ విశ్వామిత్రాదిభిః సహ। గతః క్రతుం మైథిలస్య ద్రష్టుఞ్చాపంసహానుజః

సిద్ధాశ్రమంలో విశ్వామిత్రుడు మొదలైనవారితో ఉండి, మిథిలా రాజు యజ్ఞానికి, విల్లు చూడటానికి, తన సోదరుడితో కలిసి వెళ్లాడు.

శతానన్దనిమిత్తేన విశ్వామిత్రప్రభావతః। రామాయ కథితో రాజ్ఞా సమునిః పూజితః క్రతౌ

శతానందుని ఏర్పాటుతో, విశ్వామిత్రుని మహిమతో, ఆ యజ్ఞంలో గౌరవించబడిన ముని, రామునికి రాజు కథను వివరంగా చెప్పాడు.

ధనురాపూరయామాస లీలయా స బభఞ్జ తత్ । వీర్యశుల్కఞ్చ జనకః సీతాం కన్యాన్త్వయోనిజామ్

రాముడు ఆ విల్లును సులభంగా ఎక్కించి, విరగొట్టాడు. జనకుడు, వీర్యశుల్కంగా, గర్భంలో పుట్టని తన కుమార్తె సీతను ఇచ్చాడు.

దదౌ రామాయ రామోఽపి పిత్రాదౌ హి సమాగతే। ఉపయేమే జానకీన్తాముర్మిలాం లక్ష్మణస్తథా

ఆమెను రామునికి ఇచ్చాడు. తండ్రి మొదలైనవారు చేరినప్పుడు, రాముడు జానకిని పెళ్లి చేసుకున్నాడు. అలాగే లక్ష్మణుడు ఉర్మిలను పెళ్లి చేసుకున్నాడు.

శ్రుతకీర్త్తిం మాణ్డవీఞ్చ కుశధ్వజసుతే తథా। జనకస్యానుజస్యైతే శత్రుఘ్నభరతావుభౌ

శ్రుతకీర్తి, మాండవీ అనే కుమార్తెలు, జనకుని తమ్ముడు కుశధ్వజునికి పుట్టారు. వారిని శత్రుఘ్నుడు, భారతుడు పెళ్లి చేసుకున్నారు.